Wat mag niet op het internet?

Wat mag niet op het internet? 17% slachtoffer in 2025

Wat mag niet op het internet? Veel mensen weten niet dat alledaagse online handelingen strafbaar zijn, zoals bedreiging of het delen van malware. Deze overtredingen leiden niet alleen tot slachtoffers, maar ook tot zware juridische consequenties voor de dader. Lees verder om te ontdekken welke gedragingen precies verboden zijn en hoe u veilig online blijft.

Wat is online verboden? De regels van de digitale wereld

Op het internet gelden in principe dezelfde wetten als in de fysieke wereld: wat mag niet op het internet is een vraag die vaak simpel beantwoord kan worden door te kijken naar de offline wetgeving. Verboden gedragingen omvatten onder meer doxing (het delen van privégegevens om te intimideren), smaad, laster, online bedreiging, identiteitsfraude en het schenden van auteursrechten. Er is echter één specifieke fout die zelfs de meest voorzichtige internetgebruikers maken - een actie die je duizenden euros aan boetes kan kosten zonder dat je ook maar één kwaad instinct hebt. Ik leg precies uit hoe je deze valkuil vermijdt in de sectie over auteursrecht hieronder.

In 2025 werd 17 procent van de Nederlanders van 15 jaar of ouder slachtoffer van een vorm van online criminaliteit.^[1] Dat betekent dat ruim 2,5 miljoen mensen te maken kregen met strafbare feiten online nederland die simpelweg niet mogen. Het internet voelt soms als een vrijplaats waar alles kan, maar de realiteit is dat politie en justitie steeds vaker en makkelijker ingrijpen bij digitale overtredingen. Of het nu gaat om een boze reactie op social media of het downloaden van een film via een illegale bron, de regels internetgebruik wetgeving zijn scherper dan veel mensen denken.

Strafbare feiten tegen personen: Van doxing tot intimidatie

Sinds 1 januari 2024 is er een belangrijke nieuwe wet in Nederland: is doxing strafbaar nederland is sindsdien officieel bekrachtigd onder artikel 285d van het Wetboek van Strafrecht. Dit houdt in dat je geen persoonsgegevens van anderen - zoals een woonadres, telefoonnummer of privéfotos - mag verspreiden met het doel om diegene angst aan te jagen of ernstige overlast te bezorgen. Daders riskeren hiermee een gevangenisstraf van maximaal twee jaar of een aanzienlijke geldboete.

Online bedreiging en intimidatie

Bedreiging via het internet komt vaker voor dan je denkt. Uit cijfers blijkt dat 40 procent van de slachtoffers van online bedreiging de dader persoonlijk kent,^[6] zoals een ex-partner of een medestudent. Het gaat hierbij niet alleen om directe doodsbedreigingen, maar ook om systematisch pesten of stalken. Bij jongeren tussen de 12 en 25 jaar heeft zelfs 1 op de 2 personen ooit te maken met online seksueel misbruik of intimidatie. Dit is een schokkend hoog aantal dat aangeeft hoe giftig online interacties kunnen worden.

Niet doen dus. Ik heb zelf wel eens meegemaakt dat een verhit gesprek in een groepsapp bijna uit de hand liep. Het is zo makkelijk om vanuit je luie stoel iets te typen waar je later spijt van krijgt. Maar onthoud: een screenshot is zo gemaakt en justitie kijkt mee. Het is de moeite niet waard om voor een moment van frustratie een strafblad te riskeren.

Intellectueel eigendom: De verborgen kosten van kopiëren

Hier komen we bij de fout die ik eerder noemde: het onbedoeld schenden van auteursrecht. Veel mensen denken dat een afbeelding op Google vrij is om te gebruiken, maar dat is bijna nooit het geval. Het simpelweg kopiëren van een foto voor je eigen blog of website kan leiden tot een schadeclaim die gemiddeld tussen de 100 en 800 euro per foto^[2] ligt. Er zijn juridische bureaus die met speciale software het hele internet afzoeken naar dit soort inbreuken.

Laten we eerlijk zijn: wie leest er nou echt de licentievoorwaarden bij elke afbeelding? Toch is ik wist het niet geen geldig juridisch verweer. Naast fotos is ook het illegaal streamen of downloaden van films, muziek en software verboden. Hoewel de focus van handhaving vaak op de aanbieders ligt, kun je als gebruiker ook in de problemen komen bij grootschalig misbruik. Het gebruik van legale alternatieven is tegenwoordig zo toegankelijk dat het risico simpelweg niet meer logisch is.

Privacy en veiligheid: Identiteit en malware

Identiteitsfraude^[5] is een groeiend probleem. In 2024 kreeg ongeveer 0,6 procent van de Nederlanders hiermee te maken. Dit lijkt een klein percentage, maar de impact is enorm als iemand anders onder jouw naam leningen afsluit of strafbare feiten pleegt. Ook het verspreiden van malware of het uitvoeren van phishing-aanvallen is streng verboden. Wist je dat maar liefst 70 procent van de Nederlandse organisaties in 2024 te maken kreeg met de gevolgen van cybercrime? Dit toont aan dat de strijd tegen illegale digitale praktijken op het hoogste niveau wordt gevoerd.

Daarnaast mag je foto van iemand anders plaatsen niet zomaar doen zonder hun uitdrukkelijke toestemming. Dit valt onder het portretrecht en de privacywetgeving (AVG). Vooral als iemand een redelijk belang heeft om niet getoond te worden - denk aan een privémoment of een situatie die schadelijk is voor iemands reputatie - kun je gedwongen worden de beelden te verwijderen en zelfs een schadevergoeding moeten betalen.

Verschil tussen Smaad, Laster en Belediging

Smaad

- Het opzettelijk zwartmaken van iemand door feiten te verspreiden met het doel diens eer of goede naam aan te tasten.

- Strafbaar zodra er sprake is van ruchtbaarheid (het delen met een publiek).

- Online posten dat je buurman een dief is, zelfs als het waar is, puur om hem te schaden.

Laster

- Het verspreiden van beschuldigingen waarvan je weet dat ze onwaar zijn.

- Zwaarder bestraft dan smaad omdat er bewust wordt gelogen.

- Een fake review schrijven over een restaurant waarin je liegt over een voedselvergiftiging die nooit heeft plaatsgevonden.

Eenvoudige Belediging

- Elke opzettelijke belediging die niet als smaad of laster wordt gezien.

- Strafbaar, maar vaak pas vervolgd bij aangifte door het slachtoffer.

- Iemand uitschelden in de reacties onder een YouTube-video of op een forum.

Sander en de 'onschuldige' foto-claim

Sander, een beginnende blogger uit Utrecht, wilde zijn artikel over lokale parken opvrolijken met een mooie foto van de Domtoren die hij op internet vond. Hij dacht dat bronvermelding onderaan de pagina voldoende was om aan de regels te voldoen.

Twee maanden later ontving hij een aangetekende brief van een advocatenkantoor. De claim: 1.250 euro voor het ongeoorloofd gebruik van de foto. Sander raakte in paniek en probeerde de fotograaf te bellen, maar die verwees hem direct door naar zijn juridisch adviseur.

Hij realiseerde zich dat hij de foto van een commerciële beeldbank had gehaald zonder licentie. In plaats van te blijven ontkennen, zocht hij juridische hulp en leerde hij dat 'vinden op Google' geen eigendom betekent.

Uiteindelijk schikte hij voor 850 euro. Een duur leermoment dat hem dwong zijn werkwijze aan te passen; sindsdien gebruikt hij alleen nog eigen foto's of rechtenvrije beelden via betrouwbare platforms.

Emma en de verhitte Facebook-discussie

Emma uit Amsterdam raakte op een lokale Facebook-groep betrokken bij een ruzie over hondenpoep in de buurt. Gefrustreerd door de reactie van een buurtgenoot, plaatste ze diens volledige adres en telefoonnummer online met de tekst: 'Ga hier maar verhaal halen'.

De volgende dag stond de politie voor de deur. De buurtgenoot had aangifte gedaan van doxing onder de nieuwe wetgeving van 2024. Emma dacht dat ze gewoon haar mening gaf en iemand verantwoordelijk hield.

Tijdens het verhoor begreep ze pas dat haar actie werd gezien als het opzettelijk aanzetten tot intimidatie. Ze moest de post direct verwijderen en kreeg een taakstraf opgelegd door de rechter.

Binnen drie weken was haar reputatie in de buurt beschadigd en had ze een strafblad. Ze waarschuwt nu anderen: hoe boos je ook bent, deel nooit privégegevens van een ander.