Hoe werkt het met vakantiedagen als je ziek bent?

Vakantiedagen opnemen tijdens ziekte: 100% loon en verjaring

Wie te maken heeft met vakantiedagen opnemen tijdens ziekte doet er verstandig aan om de juridische gevolgen voor het salaris en de houdbaarheid van verlof uren goed te controleren. Door de juiste regels te volgen voorkom je onnodige misverstanden over de uitbetaling en de verjaringstermijn van je opgebouwde vakantiedagen.

Ziek en vakantie: Hoe zit het met je verlofuren?

Als je ziek bent en vakantiedagen wilt opnemen, kan dat een fijne manier zijn om even echt afstand te nemen van je re-integratieverplichtingen. Er gelden echter strikte regels voor toestemming en loonuitbetaling. Dit kan te maken hebben met verschillende factoren en de interpretatie hangt sterk af van je specifieke situatie.

De basisregel is helder: je mag vakantiedagen opnemen tijdens ziekte, maar je moet altijd vooraf toestemming vragen aan je werkgever. Zodra de vakantie is goedgekeurd, worden deze uren van je normale vakantiesaldo afgeschreven. Tijdens deze verlofperiode ontvang je 100% van je reguliere salaris doorbetaald.

In het begin vond ik deze regeling zelf nochal verwarrend - waarom zou je kostbare vakantiedagen inleveren als je al ziek thuiszit? Pas toen een collega me uitlegde dat je tijdens die vakantie volledig bent vrijgesteld van re-integratieafspraken, begreep ik de waarde ervan. Soms heb je die mentale rust gewoon hard nodig. Geen telefoontjes van de casemanager. Even helemaal niets.

Loon tijdens vakantie versus loon bij ziekte

Een van de grootste voordelen van verlof opnemen tijdens een verzuimperiode is de financiële impact. Wanneer je langdurig ziek bent, daalt je inkomen na verloop van tijd vaak naar 70% van je normale loon, afhankelijk van de gemaakte afspraken in je arbeidsovereenkomst of de geldende cao.

Zodra je echter officieel vakantiedagen opneemt, wijzigt de loonbetaling tijdelijk. De opgenomen uren moeten namelijk tegen het volledige tarief worden afgerekend.^[3] Dit betekent dat je over die specifieke dagen recht hebt op een loonuitbetaling van exact 100%, wat een aanzienlijk verschil kan maken op je bankrekening.

Dat tikt snel aan.

Opbouw en verval van vakantiedagen tijdens ziekte

Veel werknemers vrezen dat ze geen nieuwe verlofuren opbouwen als ze langdurig uit de roulatie zijn. Gelukkig stelt de wetgeving je hierin gerust. Tijdens je ziekteperiode loopt de opbouw van je wettelijke vakantiedagen namelijk volledig door, alsof je gewoon aan het werk bent.

Er zit echter een addertje onder het gras als het gaat om de houdbaarheid van deze dagen. De wettelijke vakantiedagen vervallen normaal gesproken al zes maanden na het Jahr waarin je ze hebt opgebouwd.^[1] Heb je in het afgelopen jaar dagen opgebouwd? Dan moet je die in principe voor 1 juli van het huidige jaar opmaken.

Maar er is een belangrijke uitzondering. Als je door je medische situatie redelijkerwijs helemaal niet in staat bent geweest om je vakantie-uren op te nemen - bijvoorbeeld omdat je te ziek was om re-integratiewerkzaamheden te verrichten - geldt er een ruimere termijn. In dat specifieke geval verjaren de wettelijke vakantiedagen pas na vijf jaar.

Bij de extra uren die je bovenop het wettelijke minimum krijgt, werkt het net iets anders. Of je deze zogeheten bovenwettelijke vakantiedagen opbouwt tijdens ziekte, hangt volledig af van de afspraken in je contract of cao. Deze extra dagen hebben sowieso een standaard verjaringstermijn van vijf jaar.

Wat als je ziek wordt tijdens een geplande vakantie?

Niets is zo vervelend als met koorts op je vakantiebestemming zitten. Als je ziek wordt tijdens je verlof, hoef je deze dagen niet zomaar kwijt te raken. De wet beschermt je hiertegen: ziektedagen mogen in principe niet automatisch als vakantiedagen worden weggeschreven.

Je moet dan wel direct actie ondernemen. Meld je direct ziek bij je werkgever volgens het geldende verzuimprotocol van je bedrijf, ook als je op dat moment in het buitenland verblijft. Zodra je je correct hebt gemeld, worden de vakantiedagen vanaf dat moment omgezet in ziektedagen. Je behoudt die vakantie-uren dan voor een later moment.

Het omkeren van deze dagen mag de werkgever alleen doen met jouw uitdrukkelijke, schriftelijke instemming. Zonder jouw akkoord blijven het simpelweg ziektedagen en blijft je vakantietegoed intact.

Collectieve vakantiedagen en verplichte bedrijfssluitingen

Een specifiek scenario dat vaak voor verwarring zorgt, is de verplichte bedrijfssluiting. Denk hierbij aan de bouwvak of een collectieve sluiting tussen Kerst en Oud en Nieuw, waarbij het hele bedrijf geacht wordt vrij te nemen. Maar wat als jij op dat moment al officieel ziekgemeld bent?

Bij een collectieve vakantie mag de werkgever deze dagen niet zomaar van je saldo afschrijven als je volledig arbeidsongeschikt bent. Omdat je ziek bent, kun je immers niet genieten van de rust die een vakantie hoort te bieden. De re-integratieregels lopen tijdens zo een sluiting gewoon door, tenzij de bedrijfsarts anders adviseert.

Hier geldt wel een nuancering voor de bovenwettelijke vakantiedagen. In sommige cao-afspraken of schriftelijke arbeidsovereenkomsten is vastgelegd dat verplichte sluitingsdagen wél met de extra, bovenwettelijke uren verrekend mogen worden tijdens ziekte. Check daarom altijd goed de kleine lettertjes van je eigen arbeidsvoorwaarden - of doe zoals ik deed toen ik destijds met een gebroken been thuiszat tijdens de kerstsluiting: bel even kort met de HR-afdeling voor een definitieve check.

Wettelijke versus bovenwettelijke vakantiedagen bij verzuim

Wettelijke vakantiedagen

De opbouw loopt wettelijk volledig door tijdens de gehele periode van ziekte

Termijn wordt verlengd naar vijf jaar als opnemen medisch onmogelijk was

Het is de werkgever nooit toegestaan om deze uren zonder akkoord af te boeken

Vervallen automatisch zes maanden na het einde van het opbouwjaar

Bovenwettelijke vakantiedagen

Afhankelijk van de specifieke afspraken in de arbeidsovereenkomst of cao

Geen aparte verlenging nodig vanwege de reeds ruime basistermijn

Mag wel worden verrekend mits dit schriftelijk is overeengekomen

Verjaren pas na verloop van vijf jaar na het opbouwjaar

Verlofperikelen tijdens re-integratie

Anouk, een administratief medewerkster uit Utrecht, kampte met een zware burn-out en volgde een pittig re-integratietraject van 12 uur per week. Ze wilde dolgraag twee weken naar de camping om mentaal op te laden, maar durfde geen vakantie aan te vragen uit angst haar herstel te schaden.

Haar eerste poging liep vast op administratieve onzekerheid. Ze diende de aanvraag in zonder overleg, waarna haar leidinggevende de vakantie in eerste instantie blokkeerde omdat de re-integratieafspraken daardoor in gevaar kwamen.

Anouk besloot het anders aan te pakken en vroeg om een spoedconsult bij de bedrijfsarts. Deze oordeelde direct dat een rustige vakantie zonder verplichtingen juist bevorderlijk zou zijn voor haar mentale herstel.

Met dit advies in de hand kreeg ze alsnog goedkeuring. Haar uren werden tegen 100% salaris afgeboekt, en na die twee weken radiostilte keerde ze met aanzienlijk meer energie terug in haar opbouwschema.