Wat zorgt ervoor dat je diarree krijgt?

Wat veroorzaakt diarree? Acute vs chronische oorzaken

wat veroorzaakt diarree is een veelvoorkomende vraag bij aanhoudende klachten. De oorzaak varieert van infecties tot onderliggende aandoeningen zoals prikkelbaredarmsyndroom. Het herkennen van de duur en context helpt onnodige ziekenhuisopnames te voorkomen. Lees verder voor een duidelijk overzicht van de mogelijke oorzaken.

Wat veroorzaakt diarree? Een compleet overzicht van de mogelijke oorzaken

Diarree kan verschillende oorzaken hebben, variërend van een onschuldige buikgriep tot chronische darmaandoeningen. Het is belangrijk om te begrijpen dat de onderliggende oorzaak vaak meer zegt over de duur en ernst van de klachten dan het symptoom zelf.

Acute vs. Chronische diarree: waarom het verschil ertoe doet

De duur van de klachten is de belangrijkste aanwijzing voor de mogelijke oorzaak. Acute diarree duurt korter dan veertien dagen, terwijl chronische diarree langer dan veertien dagen aanhoudt. In Nederland is de incidentie van acute diarree 30 per 1000 personen per jaar, terwijl chronische diarree 5 per 1000 personen per jaar treft. De incidentie is het hoogst bij jonge kinderen. In totaal hebben naar schatting 5 miljoen mensen per jaar een episode van gastro-enteritis in Nederland, waarvan minder dan 1% leidt tot ziekenhuisopname. ^[2] De meeste gevallen herstellen dus vanzelf.

Acute diarree: de meestvoorkomende oorzaken

Acute diarree wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een infectie. Denk hierbij aan virussen zoals het norovirus, bacteriën zoals Campylobacter of Salmonella, of parasieten. Daarnaast kunnen bijwerkingen van medicatie, zoals antibiotica, acute diarree veroorzaken. Bij reizigersdiarree, die optreedt tijdens of na een reis naar (sub)tropische gebieden, wordt in 80% van de gevallen een microbieel agens gevonden, meestal een bacterie.

Chronische diarree: wanneer u verder moet kijken

Als diarree langer dan veertien dagen aanhoudt, is het verstandig om verder te kijken dan een acute infectie. Chronische diarree kan wijzen op prikkelbaredarmsyndroom (PDS), inflammatoire darmziekten (IBD) zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa, voedselintoleranties (bijv. lactose-intolerantie), of malabsorptie. In Nederland heeft naar schatting 5 tot 20% van de bevolking last van PDS. Daarnaast hebben ongeveer 100.000 mensen IBD, wat neerkomt op 1 op de 170 mensen. ^[6]

De meest voorkomende oorzaken van diarree op een rij

Hieronder volgt een overzicht van de meest voorkomende oorzaken van diarree, onderverdeeld in infectieus, voedselgerelateerd, medicatie, stress en chronische aandoeningen.

Medicatie: Antibiotica kunnen de darmflora verstoren en leiden tot diarree. Ook medicijnen tegen kanker, zoals 5-FU en capecitabine, veroorzaken bij een aanzienlijk deel van de patiënten diarree. Irinotecan leidt vaak tot diarree, waarvan een deel ernstig. ^[8]

Wanneer moet u zich zorgen maken? Alarmsignalen bij diarree

Hoewel de meeste gevallen van diarree onschuldig zijn en vanzelf overgaan, zijn er situaties waarin medische hulp nodig is. Let op de volgende alarmsignalen: aanhoudende diarree langer dan drie dagen, tekenen van uitdroging (zoals weinig plassen, een droge mond, sufheid of verwardheid), bloed of slijm bij de ontlasting, hoge koorts (boven 38,5°C), hevige buikpijn die niet weggaat, of diarree die optreedt na een reis naar een (sub)tropisch land. Mensen die overlijden aan de gevolgen van diarree zijn meestal ouder dan 65 tot 80 jaar.

Zelfzorg bij diarree: wat kunt u zelf doen?

Bij een acute, ongecompliceerde diarree is zelfzorg meestal voldoende. Het belangrijkste is om voldoende te drinken om uitdroging te voorkomen. Water is goed, maar ORS (Oral Rehydration Solution) is nog beter omdat het de verloren zouten en suikers aanvult. ORS is een combinatie van (druiven)suikers en zouten en wordt goed opgenomen door het lichaam, zelfs bij diarree. Diarree gaat meestal binnen 4 tot 7 dagen vanzelf over. ^[10] Daarnaast is het verstandig om rust te nemen, licht verteerbaar voedsel te eten (zoals beschuit, rijst, banaan) en vette, pittige of vezelrijke producten te vermijden.

Wat werkt het beste bij diarree: ORS of gewoon water?

ORS vs. Water: Wat is de beste keuze bij diarree?

Bij diarree verliest het lichaam niet alleen vocht, maar ook belangrijke zouten (elektrolyten) zoals natrium en kalium. Gewoon water vult het vocht wel aan, maar niet de zouten. ORS (Oral Rehydration Solution) is speciaal samengesteld om beide aan te vullen.

Gewoon water

• Geschikt voor milde diarree, maar niet ideaal bij langdurige of ernstige diarree.
• Bevat geen natrium, kalium of andere zouten.
• Wordt goed opgenomen, maar minder efficiënt dan ORS bij ernstig vochtverlies.
• Vult vochtverlies aan, maar mist zouten (elektrolyten).

ORS (Oral Rehydration Solution) - Aanbevolen

• Ideaal voor alle vormen van diarree, met name bij risico op uitdroging.
• Bevat een precieze balans van natrium, kalium, glucose en andere zouten.
• Wordt zeer goed opgenomen door het lichaam, zelfs bij actieve diarree.
• Vult zowel vocht als zouten (elektrolyten) efficiënt aan.

Marion, 34 jaar, Amsterdam: Van paniek naar herstel na een Salmonella-infectie

Marion, een 34-jarige lerares uit Amsterdam, werd wakker met hevige buikkrampen en waterdunne diarree. Ze wist dat ze de dag ervoor een salade met kip had gegeten in een nieuw lunchcafé. Na 6 uur en 8 toiletbezoeken begon ze zich zorgen te maken over uitdroging. Ze voelde zich duizelig en haar mond was kurkdroog. Haar eerste gedachte: 'Moet ik naar de eerste hulp?'

In plaats van te panikeren, belde Marion de huisartsenpost. De assistente adviseerde ORS te nemen en veel water te drinken, maar niet te veel in een keer. Marion stuurde haar vriend naar de apotheek voor ORS. De eerste slok was vies, zoutig, maar ze dwong zichzelf om het te drinken. De krampen bleven, maar de duizeligheid nam af.

Na 24 uur merkte Marion dat de frequentie van de diarree afnam van 10 keer naar 4 keer per dag. Ze hield de ORS aan en at beschuit. Op dag 3 was de ergste buikpijn weg. Ze durfde weer een klein stukje te wandelen. Ze leerde dat uitdroging het grootste risico is, niet de diarree zelf.

Binnen 5 dagen was Marion volledig hersteld. Ze had geen antibiotica nodig gehad, alleen ORS, rust en geduld. 'Ik ben nu veel bewuster van voedselhygiëne,' zegt ze. 'En ik heb altijd een pakje ORS in de kast, voor het geval dat.' Ze bespaarde zich een dure en onnodige rit naar de SEH en leerde dat de meeste diarree vanzelf overgaat.

Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Gezondheidssituaties verschillen per individu. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgverlener voor advies over uw specifieke situatie, medicatie of behandelplannen. Bij ernstige symptomen, zoals aanhoudende diarree, tekenen van uitdroging of bloed in de ontlasting, dient u direct medische hulp in te roepen.