Wat valt onder onrechtmatige daad?

Wat valt onder onrechtmatige daad? Artikel 6:162 BW basis

Het begrip wat valt onder onrechtmatige daad raakt de kern van civielrechtelijke aansprakelijkheid. Het herkennen van deze situaties voorkomt onverwachte juridische risicos en grote financiële claims. Kennis van deze regelgeving beschermt uw rechten bij schadeafhandeling buiten contractuele afspraken om. Ontdek de exacte wettelijke kaders.

Wat valt onder onrechtmatige daad en hoe werkt het in de praktijk?

Een onrechtmatige daad betekenis omvat uiteenlopende situaties waarin iemand schade toebrengt aan een ander zonder dat hier een rechtvaardiging voor bestaat.^[1] Dit juridische begrip is vastgelegd in artikel 6 162 bw voorbeelden en vormt de belangrijkste basis voor schadevergoeding in het civiele recht wanneer er geen sprake is van een contract.

Niet elk ongeluk of elke teleurstelling leidt automatisch tot aansprakelijkheid. Om te bepalen of gedragingen daadwerkelijk onrechtmatig zijn, hanteert het Nederlandse recht een streng toetsingskader van vijf harde eisen. Wie schade wil verhalen, zal aan al deze onrechtmatige daad criteria moeten voldoen.

De drie wettelijke verschijningsvormen van onrechtmatig handelen

De wet onderscheidt drie hoofdcategorieën waarin handelen of nalaten als onrechtmatig handelen wetboek wordt gekwalificeerd: Inbreuk op een recht: Denk hierbij aan het schenden van iemands lichamelijke integriteit, eigendomsrechten of privacy. Strijd met een wettelijke plicht: Handelen in strijd met een wet of regelgeving, zoals de plicht om je te onthouden van mishandeling of diefstal. Strijd met ongeschreven recht: Doen of nalaten in strijd met wat volgens het ongeschreven maatschappelijk recht betaamt, ook wel de maatschappelijke zorgvuldigheid genoemd.

De vijf strenge criteria voor aansprakelijkheid

Het is vaak lastig om in te schatten of een conflict kans van slagen heeft. Dat komt doordat de rechter kijkt naar een cumulatieve lijst van vereisten.

Als aan slechts één van deze voorwaarden niet wordt voldaan, vervalt de vordering tot schadevergoeding onrechtmatige daad. 1. Onrechtmatigheid: Er moet voldaan zijn aan een van de drie bovengenoemde wettelijke categorieën en er mag geen sprake zijn van een rechtvaardigingsgrond.

2. Toerekenbaarheid: De daad moet de dader te verwijten zijn door schuld of door risicos die de wet of verkeersopvattingen voor zijn rekening plaatsen. 3. Schade: Er moet daadwerkelijk nadeel zijn geleden, op te slotsen in vermogensschade (kosten en misgelopen winst) en immateriële schade (smartengeld). 4. Causaal verband: Er moet een direct verband bestaan tussen de gedraging en de ontstane schade; de schade mag er niet los van staan. 5. Relativiteit: De geschonden norm moet wel strekken tot bescherming tegen het soort schade dat de benadeelde heeft opgelopen.

Veelvoorkomende voorbeelden uit het dagelijks leven

In de praktijk komen onrechtmatige daden in allerlei vormen voor, variërend van verkeersongelukken tot zakelijke conflicten. Denk bijvoorbeeld aan gevaarlijke situaties in en om het huis, of letselschade na een hondenbeet of kettingbotsing. Ook nalatigheid - zoals het niet tijdig strooien van een gladde stoep waardoor iemand valt - valt hieronder.

In de sportwereld ligt de grens genuanceerd. Normale spelregels overtreden is op zichzelf onvoldoende om te spreken van wanneer sprake van onrechtmatige daad, tenzij het gaat om grove, opzettelijke misdragingen zoals natrappen terwijl iemand al op de grond ligt. Verder spelen rechtvaardigingsgronden zoals noodweer (zelfverdediging) of uitdrukkelijke toestemming een grote rol in het wegnemen van de onrechtmatigheid.

Onrechtmatige daad versus Wanprestatie

Onrechtmatige daad (Artikel 6:162 BW)

- De benadeelde moet in beginsel aantonen dat aan alle vijf de wettelijke vereisten is voldaan.

- Gebaseerd op schending van wettelijke plichten, rechten of ongeschreven maatschappelijke normen.

- Zeer breed, zoals bij verkeersongelukken, letselschade, onrechtmatige publicaties en hinder.

- Er is doorgaans geen sprake van een voorafgaande contractuele relatie of overeenkomst.

Wanprestatie (Contractbreuk)

- De schuldenaar moet bewijzen dat de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend (overmacht).

- Gebaseerd op het niet of slecht nakomen van de afspraken die in het contract zijn vastgelegd.

- Beperkt tot situaties waarin contractuele verplichtingen en afspraken worden geschonden.

- Partijen hebben een directe contractuele relatie of overeenkomst met elkaar gesloten.

De zaak rondom een gevaarlijke situatie op de werkvloer

Mark, een magazijnmedewerker van 34 jaar in Utrecht, liep ernstig enkelletsel op toen hij tijdens een avonddienst over rondslingerende laadpallets struikelde in een slecht verlicht gangpad.

Zijn werkgever weigerde aanvankelijk elke verantwoordelijkheid en stelde dat Mark zelf beter had moeten opletten tijdens het lopen, waardoor de spanning in het team opliep.

Na juridisch advies bleek dat de werkgever een wettelijke zorgplicht schond door te bezuinigen op verlichting en magazijnveiligheid, wat onder de categorie gevaarzetting en schending van wettelijke plichten valt.

Uiteindelijk erkende de verzekeraar na vier maanden de aansprakelijkheid op grond van onrechtmatige daad, waarna alle medische kosten en een vergoeding voor gederfde inkomsten volledig werden vergoed.

Dit artikel biedt algemene juridische informatie en vervangt geen professioneel juridisch advies voor jouw specifieke situatie. Wetgeving en omstandigheden kunnen per geval verschillen. Raadpleeg altijd een gespecialiseerde jurist of advocaat voordat je verdere juridische stappen onderneemt.