Waar kun je diarree van krijgen?

Oorzaken diarree: 500.000 buikgriepgevallen

Verschillende oorzaken diarree kunnen je dagelijkse leven verstoren. Virussen, bepaalde voedingsstoffen, stress en medicijnen zijn veelvoorkomende triggers. Inzicht in deze factoren helpt je om darmklachten te voorkomen.

Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van diarree?

Als je je afvraagt, waar kun je diarree van krijgen, dan is het antwoord dat het door veel verschillende factoren kan worden veroorzaakt en het is vaak lastig om direct de vinger op de zere plek te leggen. In de meeste gevallen is het een tijdelijke reactie van je lichaam op een indringer of een irritatie in het spijsverteringsstelsel. Het is je darmen die in feite de snelweg aanzetten om alles wat niet goed voelt zo snel mogelijk te lozen.

Niet fijn. Maar wel effectief. Meestal verdwijnen de klachten binnen enkele dagen, maar er zit een addertje onder het gras - een verborgen trigger in je dagelijkse voeding die veel mensen over het hoofd zien. Ik leg later in het gedeelte over voeding uit welke stof dit is.

Virussen en bacteriën: De onzichtbare daders

De absolute nummer een oorzaak van acute diarree is een infectie, vaak aangeduid als buikgriep. Virussen zoals het norovirus of rotavirus verspreiden zich razendsnel, vooral in de wintermaanden. Alleen al het norovirus zorgt jaarlijks voor ongeveer 500.000 gevallen van buikgriep in Nederland. ^[1] Het is een agressieve indringer die binnen 24 tot 48 uur je hele systeem op zijn kop kan zetten.

Naast virussen zijn bacteriën zoals Salmonella, Campylobacter en E. coli beruchte veroorzakers, vaak door besmet of niet goed doorbakken voedsel. In de zomermaanden stijgt het aantal meldingen van bacteriële voedselinfecties met bijna 30 procent vergeleken met de winter.^[2] Ik heb zelf eens de fout gemaakt om kip te eten die net iets te kort op de barbecue had gelegen. De krampen die een paar uur later volgden, vergeet ik nooit meer. Je voelt je letterlijk leeggezogen en ellendig.

Voeding en drinken: Wanneer je darmen protesteren

Soms is het niet een virus, maar simpelweg wat je in je mond stopt dat de boel ontregelt. Hier komt die verborgen trigger om de hoek kijken: kunstmatige zoetstoffen, ook wel polyolen genoemd (zoals sorbitol en xylitol). Deze zitten vaak in suikervrije kauwgom, light producten en sommige sportdranken. Bij een inname van meer dan 20 tot 50 gram per dag kunnen deze stoffen een laxerend effect hebben omdat ze water aantrekken in de darmen.^[3] Veel mensen die denken dat ze een chronisch darmprobleem hebben, zijn simpelweg iets te enthousiast met suikervrije pepermuntjes.

Andere voedingsgerelateerde oorzaken zijn: Lactose-intolerantie: Ongeveer 2 tot 5 procent van de Nederlandse bevolking kan melksuiker niet goed verteren, wat leidt tot gasvorming en diarree na eten van zuivel. ^[4] Overmatige cafeïne of alcohol: Beide stoffen versnellen de spijsvertering, waardoor je darmen minder tijd hebben om vocht op te nemen. Vetrijk eten: Een plotselinge overvloed aan vet kan je spijsvertering overbelasten, wat resulteert in vettige, dunne ontlasting.

Stress en de hersen-darm-as

Heb je wel eens last van je buik vlak voor een belangrijk examen of een sollicitatiegesprek? Dat is geen toeval. Stress is een krachtige trigger. Je hersenen en darmen staan in constante verbinding via de nervus vagus. Wanneer je onder druk staat, kan je lichaam de spijsvertering versnellen als onderdeel van de vecht-of-vluchtrespons, met diarree door stress als gevolg. Voor mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is dit extra merkbaar. PDS treft ongeveer 5 tot 15 procent van de mensen en zorgt ervoor dat de darmen overgevoelig reageren op prikkels van buitenaf. ^[5]

Het is een frustrerende vicieuze cirkel. Je bent gestrest, krijgt diarree, en de angst voor de diarree zorgt voor nog meer stress. Zelden heb ik een symptoom gezien dat zo direct gekoppeld is aan onze emotionele staat. Soms is de beste oplossing voor je darmen niet een dieet, maar een moment van rust.

Medische oorzaken en medicijngebruik

Soms is diarree een ongewenste bijwerking van iets dat je juist moet helpen. Antibiotica zijn hier een bekend voorbeeld van. Deze medicijnen doden niet alleen de slechte bacteriën die een infectie veroorzaken, maar ook de goede bacteriën in je darmflora. Dit verstoort de natuurlijke balans. Het resultaat? Ongeveer 5 tot 25 procent van de mensen die antibiotica gebruiken, krijgt last van diarree door bijwerking medicijnen tijdens of vlak na de kuur. ^[6]

Naast medicatie kunnen chronische aandoeningen de boosdoener zijn. Als diarree langer dan twee weken aanhoudt, spreken we van chronische diarree. Dit kan wijzen op aandoeningen zoals de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa of een te snel werkende schildklier. In deze gevallen, die tot de complexe oorzaken diarree behoren, is de ontlasting vaak een signaal dat er een structureel probleem is in de opname van voedingsstoffen of de hormoonhuishouding.

Verschil tussen Acute en Chronische Diarree

Acute Diarree (Kortstondig)

- Rust, veel drinken en eventueel ORS om uitdroging te voorkomen

- Vaak zeer besmettelijk als de oorzaak een virus is

- Duurt meestal 1 tot 7 dagen, zelden langer dan 2 weken

- Meestal virussen (buikgriep), bacteriën of tijdelijke dieetfouten

Chronische Diarree (Langdurig)

- Medisch onderzoek nodig om de specifieke oorzaak aan te pakken

- Niet besmettelijk; het is een individueel fysiek probleem

- Houdt langer dan 2 tot 4 weken aan, vaak met tussenpozen

- Onderliggende ziekten zoals PDS, intoleranties of darmontstekingen

Sanne en de verraderlijke picknick

Sanne, een 26-jarige student uit Utrecht, genoot van een warme middag in het Griftpark met vrienden. Ze hadden zelfgemaakte hummus en salades meegebracht, die ongemerkt twee uur in de brandende zon stonden.

De volgende ochtend werd Sanne wakker met een bonkende hoofdpijn en hevige buikkrampen. Ze probeerde water te drinken, maar haar maag accepteerde niets en ze moest elke 15 minuten naar het toilet.

In plaats van loperamide te slikken om de boel te stoppen, realiseerde ze zich dat haar lichaam de bacteriën kwijt moest. Ze begon met kleine slokjes zelfgemaakte ORS en bleef een dag in bed met een warme kruik.

Na 36 uur voelde Sanne zich weer stabieler, hoewel ze nog dagen moe bleef. Ze leerde dat koelboxen bij een temperatuur boven de 25 graden geen luxe zijn, maar pure noodzaak voor de veiligheid.

Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Individuele gezondheidssituaties kunnen sterk variëren. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgverlener voordat u beslissingen neemt over uw gezondheid of behandelingen. Zoek bij ernstige symptomen direct medische hulp.