Welke studie voor basisonderwijs?

Welke studie voor basisonderwijs: 4 pabo-routes

Wie welke studie voor basisonderwijs zoekt, ontdekt diverse opleidingsvormen variërend van voltijd tot zij-instroom. De juiste keuze hangt af van uw huidige diploma, beschikbaarheid en of u direct wilt starten voor de klas. Vergelijk deroutes zorgvuldig om de opleiding te vinden die past bij uw persoonlijke situatie.

Welke studie voor basisonderwijs past bij jouw achtergrond?

Om leraar te worden in het basisonderwijs is een wettelijk erkende bevoegdheid voor het primair onderwijs verplicht. Welke specifieke studieroute je kiest, hangt volledig af van je huidige vooropleiding en beschikbare tijd. Er zijn vier hoofdroutes om deze onderwijsbevoegdheid te behalen: de reguliere Pabo, de academische pabo opleiding, een zij-instroomtraject of de verkorte deeltijd pabo.

Het lerarentekort in het primair onderwijs is structureel hoog en bedraagt landelijk ongeveer 6,3 procent van de totale werkgelegenheid. In de grote steden loopt deze krapte zelfs op tot ruim 13 procent. Dit betekent dat de baankans na het afronden van een lerarenopleiding nagenoeg 100 procent is. Scholen staan te springen om gekwalificeerd personeel. Het kiezen van de juiste studievorm helpt je om efficiënt en zonder onnodige studievertraging jouw onderwijsambitie waar te maken.

De vier pabo-routes: Van regulier hbo tot universiteit

De klassieke hbo-opleiding tot leerkracht basisonderwijs (Pabo) duurt in de basis 4 jaar en combineert pedagogische theorie direct met stages vanaf het eerste leerjaar. Voor wie dieper in de onderwijswetenschappen wil duiken, biedt de Academische Pabo een gecombineerd traject van hbo en universiteit. Je behaalt dan binnen 4 jaar zowel een hbo-bachelor als een universitaire wo-bachelor in de Pedagogische Wetenschappen of Onderwijskunde.

Als je al een afgeronde hbo- of wo-opleiding bezit, kun je kiezen voor de verkorte deeltijd Pabo of een zij-instroomtraject basisonderwijs pabo. De verkorte deeltijdopleiding duurt circa 2 jaar en vraagt meestal 1 dag per week hogeschoolles en 1 dag stage. Het zij-instroomtraject is een intensieve vorm van werken en leren: je staat direct (deels) betaald voor de klas en haalt binnen maximaal 2 jaar je bevoegdheid via een op maat gemaakt scholingstraject.

Stappenplan en toelatingstoetsen voor mbo-4 instromers

Mbo-studenten met een niveau 4-diploma ervaren vaak een flinke drempel bij de overstap naar de lerarenopleiding basisonderwijs. Ongeveer 25 procent van alle toelatingstoetsen voor de pabo wordt in eerste instantie niet gehaald, en dit percentage ligt onder mbo-instromers het hoogst. Sinds enkele jaren geldt er een versoepeling waarbij je eventuele achterstanden in het eerste studiejaar mag inhalen. Toch blijft een goede voorbereiding cruciaal om studie-uitval te voorkomen.

Wanneer je als mbo-4 student leraar wilt worden, volg je dit gerichte stappenplan: 1. Controleer je vrijstellingen: mbo-studenten moeten toelatingstoetsen maken voor aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek, aangezien mbo-vakken geen vrijstelling opleveren. 2. Start vroegtijdig met de officiële zelfstudieprogrammas via de landelijke platformen. 3. Maak gebruik van de voorwaardelijke toelating: je krijgt vóór de start van het studiejaar 1 kans per toets, en bij een onvoldoende krijg je in het eerste pabo-jaar nog 2 herkansingskansen. 4. Bereid je voor op de verplichte taal- en rekentoets (3F-niveau) die elke pabo-student in het eerste jaar moet behalen.

Toen ik zelf de overstap overwoog, schrok ik enorm van de verhalen over de toelatingstoetsen. Geschiedenis en natuur & techniek waren al jaren weggezakt. Mijn eerste oefentoets was een drama. Ik wist nauwelijks het verschil tussen de ijstijden en de middeleeuwen nog te reproduceren. Pas toen ik stopte met losse feitjes stampen en een vaste studiestructuur opbouwde via beproefde handreikingen, kreeg ik grip op de stof. Het kostte me twee maanden bloed, zweet en tranen, maar ik slaagde voor alle drie de toetsen vóór de start van het schooljaar.

Vergelijkingstabel pabo routes overzicht

Reguliere Pabo (Voltijd / Deeltijd)

- Combinatie van hoorcolleges, werkvormen en vanaf leerjaar een wekelijkse stage

- 4 jaar

- Havo, vwo of mbo niveau 4 (voor mbo/havo gelden soms specifieke toelatingstoetsen)

Academische Pabo

- Gecombineerd traject: je behaalt tegelijkertijd een wo-bachelor en een hbo-bachelor

- 4 jaar

- Vwo-diploma

Verkorte Deeltijd Pabo

- Vaak 1 dag per week les op de hogeschool en 1 tot 2 dagen per week stage lopen

- Ongeveer 2 jaar

- Afgeronde hbo- of wo-opleiding, of specifieke onderwijsgerelateerde vooropleiding

⭐ Zij-instroom basisonderwijs (Werken en leren)

- Direct betaald voor de klas (vaak 3 of 4 dagen) in combinatie met avond- of dagonderwijs

- Maximaal 2 jaar

- Afgeronde hbo- of wo-opleiding en relevante werkervaring, plus een positief geschiktheidsonderzoek

Handeling en zij-instroom: Het traject van Daan in Utrecht

Daan, een 34-jarige marketingmanager uit Utrecht, wilde dolgraag leraar basisonderwijs worden vanwege het maatschappelijke nut, maar hij vreesde de financiële terugval van een vierjarige voltijdstudie.

Bij zijn eerste poging om zich aan te melden voor een reguliere deeltijdopleiding liep hij vast op de administratieve rompslomp en het gebrek aan salaris tijdens zijn eerste stages. Hij overwoog serieus om zijn droom op te geven.

De ommekeer kwam toen een schoolhoofd hem wees op het zij-instroomtraject met subsidie. Daan realiseerde zich dat hij via het geschiktheidsonderzoek direct betaald voor de klas kon staan.

Na een intensief traject van 2 jaar rondde hij zijn scholing succesvol af. Hij werkt nu 4 dagen per week als vaste groepsleerkracht in Utrecht en ervaart de praktijkgerichte combinatie als pittig maar fantastisch.

Van mbo-assistent naar juf: De route van Anouk in Rotterdam

Anouk rondde haar mbo-4 opleiding tot onderwijsassistent af in Rotterdam en wist zeker dat ze de pabo wilde doen. De verplichte toelatingstoetsen voor aardrijkskunde en geschiedenis hielden haar echter lang tegen.

Tijdens haar eerste voorbereidingsperiode probeerde ze alle boeken tegelijk te lezen. Dit werkte averechts: ze raakte gestrest, raakte het overzicht kwijt en zakte voor haar eerste oefenexamen geschiedenis.

Haar doorbraak kwam toen ze besloot één vak per maand aan te pakken en een online studiegroep met medestudenten oprichtte. Ze ontdekte dat structuur belangrijker was dan stampen.

Dankzij de regeling voorwaardelijke toelating mocht ze al starten en haalde ze haar laatste toets aardrijkskunde binnen het eerste studiejaar. Ze studeert inmiddels vlot aan de Hogeschool Rotterdam.