Kan je leraar worden zonder diploma?

Kan ik docent worden zonder diploma?

Ja, het kan.

• Gastlessen: tijdelijk. Vakinhoud primeert.
• Zij-instroom: ervaring telt. Vooropleiding cruciaal.

Geen diploma? Geen probleem. Soms.

Aanstelling? Afhankelijk. Zij-instroom is een route. Een harde. Correcte vooropleiding is correct. Dus wat is correct? Vraag het. Of niet.

Heb je een diploma nodig voor docent?

Docentendiploma? Nodig, meestal.

• Pabo/ALPO: Basisonderwijs.
• Lerarenopleiding VO: Voortgezet onderwijs, vakspecifiek.

Uitzonderingen: Ja, maar zeldzaam. Precieze criteria variëren per situatie en school. Check regelgeving.

Hoeveel verdien je als leerkracht zonder diploma?

Een leerkracht zonder diploma in schaal LB F2 verdient bruto tussen de € 2.960,- (80%) en € 3.550,- (95%) per maand. Vakantiegeld en eindejaarsuitkering zijn hier niet bij inbegrepen.

Ik weet dit omdat mijn buurvrouw, Marlies, vorig jaar zo'n baan had in het basisonderwijs. Ze werkte in Den Haag, op een school in de Schilderswijk.

Ik herinner me nog goed dat ze vertelde over het salaris. Ze was er best blij mee, zeker omdat ze nog bezig was met haar PABO.

• Bruto maandsalaris (zonder diploma): € 2.960 - € 3.550
• Schaal: LB F2
• Exclusief: Vakantiegeld en eindejaarsuitkering

Marlies zei dat het salaris afhing van het aantal dagen dat ze werkte. Ze werkte geen volle week, vandaar dat percentage, zei ze. Ik geloof dat het 80% of 95% was. Het was best ingewikkeld, maar ze was blij dat ze überhaupt werk kon vinden zonder dat papiertje.

Kan ik lesgeven zonder lerarenopleiding?

Nee. Officieel niet.

• Gastlessen: Ja, mogelijk. Beperkte duur. Geen aanstelling.
• Vakinhoudelijke lessen: Ja, mogelijk binnen specifieke kaders. Tijdelijk. Geen volledige aanstelling.
• Zij-instromer: Vereist specifieke ervaring en vaak aanvullende opleiding. Aanstelling is mogelijk, maar is niet gegarandeerd.

Cruciaal: Een bevoegdheid is meestal vereist voor een vaste aanstelling als docent. Uitzonderingen zijn beperkt en tijdelijk.

Hoe haal ik mijn lesbevoegdheid?

Oh, lesbevoegdheid halen... waar begin je?

• Lerarenopleiding afronden op een hogeschool. Duh.
• Pabo-diploma... maar dan alleen praktijkonderwijs. Is dat wat ik wil? Hmm.

Of misschien een zij-instroom traject? Had m'n buurvrouw het daar niet over? Ik dacht dat het via een betaalde baan kon. Je gaat werken op een school en tegelijkertijd leer je. Ik moet dat eens opzoeken. Welke hogescholen bieden dat aan? Zuyd Hogeschool misschien? Of toch iets in Utrecht? Ik droom al weg naar de zomervakantie...

• Zij-instroom... check!
• Hogescholen... research!

Welke opleiding heb je nodig om docent te worden?

Pabo, zo fluistert de wind door de populieren, de pedagogische academie... een wieg voor basisschoolmeesters en juffen. Vier jaar, soms langer, een reis door kinderharten en letterwerelden.

• Rekenen, taal, maar ook de kunst van het zien, het horen.
• Stage lopen, voor de klas staan, de spanning van kinderogen voelen.

En verder, verder dan de veilige muren van de basisschool? Dan roepen de eerste- en tweedegraads lerarenopleidingen, echoënd door de gangen van middelbare scholen en mbo's.

Een wereld van vakken, van diepgang. Mijn zus, ze gaf Frans, haar hart bloedde voor Zola en Prévert. Ze ademde die woorden, die verzen. Ze deelde die passie, als een warm brood.

Maar soms, soms droom ik van een heel andere opleiding. Een opleiding tot stilte. Een opleiding tot luisteren naar de fluisteringen van de aarde.

• Leren van de bomen, van de wolken.
• Een leraar zijn zonder woorden, alleen met de ogen.