Kun je vliegen met een verstopte neus?

Vliegen met verstopte neus: 10% vs 22% risico

Vliegen met een verstopte neus verhoogt het risico op barotrauma, een beschadiging van het oor door luchtdrukverschillen. Kinderen en mensen met een actieve verkoudheid of allergie lopen een aanzienlijk hoger risico op trommelvliesschade. Het is essentieel om deze gevaren te herkennen om blijvende gehoorschade te voorkomen tijdens het reizen.

Kan ik vliegen met een verstopte neus? Risico's op een rij

Het korte antwoord is: het kan, maar het is niet zonder risico. Of je kunt vliegen met een verstopte neus hangt af van de ernst van je klachten.

Een lichte verkoudheid is meestal geen ramp, maar een heftige verstopte neus of een acute bijholteontsteking kan de kans op vliegen met verkoudheid oorpijn en zelfs gehoorschade aanzienlijk vergroten. Het belangrijkste gevaar is dat de verbinding tussen je keel en middenoor, de buis van Eustachius, niet goed kan openen, waardoor er een pijnlijk drukverschil ontstaat.

Waarom een verstopte neus gevaarlijk is in het vliegtuig

Je oren bestaan uit een buiten- en een binnenste gedeelte. Je trommelvlies is een dun vliesje dat het middenoor afsluit van de buitenwereld. Normaal gesproken zorgt de buis van Eustachius ervoor dat de druk aan beide kanten van het trommelvlies gelijk blijft.

Bij het opstijgen en landen van een vliegtuig verandert de luchtdruk razendsnel. Bij een verstopte neus of ontstoken slijmvliezen is deze buis vaak ook verstopt, waardoor de druk zich niet goed kan vereffenen. Er ontstaat een vacuüm dat aan het trommelvlies trekt.

Dit kan variëren van een vervelend, doof gevoel tot een scherpe, stekende pijn. In zeldzame, maar ernstige gevallen kan de druk zo hoog oplopen dat het trommelvlies scheurt.
Een gescheurd trommelvlies veroorzaakt acuut gehoorverlies, kan bloeden en is enorm pijnlijk. Mensen met een verstopte neus lopen simpelweg een veel groter risico op deze complicaties.

Hoe groot is de kans op barotrauma bij een verstopte neus?

Een barotrauma (oorschade door luchtdruk) komt verrassend vaak voor. Ongeveer 10% van de volwassenen en maar liefst 22% van de kinderen vertonen al tekentjes van beschadiging aan het trommelvlies na een vlucht.

Heb je ooit eerder last gehad van oorpijn tijdens het vliegen? Dan is de kans dat het bij een volgende vlucht weer gebeurt wel hoger. Bij een actieve verkoudheid of een heftige allergie zijn deze risicos nog hoger. ^[2]

Wat kun je doen? Tips om veilig te vliegen

De gouden regel is: probeer te voorkomen dat je met een zwaar verstopte neus het vliegtuig instapt. Lukt het annuleren niet? Dan zijn er een paar dingen die je kunt doen om de risicos te verkleinen en de pijn te verminderen.

De voorbereiding: begin op tijd

Zorg dat je neus zo vrij mogelijk is voordat je aan boord gaat. Een neusdouche met een zoutoplossing is hierbij je eerste en veiligste wapen.
Het maakt het slijm dunner en spoelt overtollig vocht weg, zonder bijwerkingen. Dit kun je de dag voor vertrek al een paar keer doen en ook vlak voor de vlucht herhalen.

Ontzwellende neusspray: een effectief maar riskant hulpmiddel

Een neusspray vliegen verstopte neus is een krachtig middel dat de bloedvaatjes in je neusslijmvlies laat samenknijpen. Hierdoor zwellen de slijmvliezen snel en tijdelijk weg.

Gebruik het een half uur voor het opstijgen en een half uur voor de landing om de buis van Eustachius vrij te maken. Wees hier voorzichtig mee: dit middel is namelijk verslavend. Gebruik het maximaal 5 tot 7 dagen achter elkaar, anders raakt je neusslijmvlies beschadigd en krijg je juist een nog meer verstopte neus.

Checklist: Wanneer moet je absoluut niet vliegen?

Er zijn situaties waarin het risico simpelweg te groot is om te vliegen. Het is verstandig om je reis uit te stellen of een andere oplossing te zoeken als een van deze punten op jou van toepassing is:

Je hebt een acute oorontsteking (middenoorontsteking). Je hebt koorts of voelt je erg ziek. Je hebt een heftige, pijnlijke bijholteontsteking (sinusitis).
Je hebt in het verleden een barotrauma opgelopen (binnen de laatste 10 dagen). Je hebt een flinke allergische reactie die je neus volledig dichtzet.

Wat te doen bij oorpijn tijdens de vlucht?

Tijdens het dalen (de landing) zijn de problemen vaak het ergst. Probeer wakker te blijven, want tijdens het slapen sla je de cruciale momenten over waarop je je oren moet klaren.
Doe het volgende zodra je een vervelend gevoel voelt opkomen:

Gapen, slikken en kauwen: Dit zijn de simpelste manieren om de buis van Eustachius te openen. Kauw op een kauwgompje of zuig op een snoepje.

De Valsalva-manoeuvre: Sluit je mond, knijp je neus dicht en blaas vervolgens voorzichtig alsof je je neus snuit. Je zou een plop moeten horen. Drink water: Neem kleine slokjes water terwijl je neus dichtgeknepen is. Dit opent op een veilige manier de buis. Pijnstiller: Heb je eenmaal pijn, dan kan paracetamol helpen om het dragelijk te maken.

Veelgestelde vragen over vliegen met een verstopte neus

Welke neusspray is het beste voor de vlucht? Zoutoplossing vs. Xylometazoline

Neusspray met zoutoplossing (Natriumchloride)

- Werkt goed ter voorbereiding en ter ondersteuning, maar is onvoldoende bij een zwaar verstopte neus door flinke zwelling.

- Geen. Het is volkomen veilig, kan niet verslavend werken en is geschikt voor langdurig gebruik, ook bij kinderen.

- Zeer geschikt als milde ondersteuning. Het vermindert de zwelling niet, maar maakt de neus wel vrij van vastzittend slijm.

- Verdunt het slijm en spoelt de neusholte schoon. Het maakt het slijm vloeibaarder, zodat het makkelijker wegloopt.

Neusspray met Xylometazoline (Ontzwellend)

- Zeer hoog. Het is de beste manier om een zwaar verstopte neus tijdelijk volledig open te krijgen, ideaal voor tijdens de vlucht.

- Zeer verslavend bij gebruik langer dan 5-7 dagen. Kan bij langdurig gebruik het slijmvlies beschadigen en een rebound-effect veroorzaken.

- Dit is de meest effectieve noodoplossing. Het is het enige middel dat de zwelling rond de buis van Eustachius direct aanpakt.

- Zorgt ervoor dat de bloedvaatjes in het neusslijmvlies samentrekken, waardoor de zwelling snel afneemt.

De les van Maarten: een gescheurd trommelvlies na een korte vlucht

Maarten, een 34-jarige IT-manager uit Amsterdam, had een belangrijke zakenreis naar Kopenhagen. De dag van vertrek werd hij wakker met een flinke verkoudheid en een volledig dichte neus, maar hij wilde de meeting niet missen. Tijdens de landing voelde hij een scherpe steek in zijn linkeroor, gevolgd door een vreemd 'plop'-geluid. Het deed geen pijn meer, maar hij hoorde ineens bijna niets meer aan die kant.

Eenmaal thuis ging hij naar de huisarts. Die constateerde een gescheurd trommelvlies. De druk tijdens de landing was zo hoog geweest dat het dunne vliesje het had begeven. Maarten kreeg te horen dat hij twee maanden niet mocht vliegen of duiken, en dat het gaatje waarschijnlijk vanzelf zou genezen, mits er geen infectie bijkwam.

Die twee maanden vielen hem zwaar, vooral omdat hij zijn geplande duikvakantie moest annuleren. Hij leerde op de harde manier dat een verkoudheid geen kwaad kan, maar een volledig verstopte neus een reëel risico is. Sindsdien gebruikt hij bij het minste teken van een dichte neus preventief een neusspray (eenmalig) voor de landing.