Hoeveel woorden bestaan er in de wereld?

De ontelbare woorden van de wereld: een onmogelijke telling?

Hoeveel woorden bestaan er in de wereld? Een vraag die eenvoudiger klinkt dan ze is. Een precieze cijfermatige bepaling is onmogelijk, een schatting al even lastig. De enorme diversiteit aan talen, de constante evolutie van taalgebruik en de vage grenzen tussen woorden en woordcombinaties maken een definitieve telling onhaalbaar. We kunnen echter wel een idee krijgen van de schaal van het probleem door naar enkele specifieke voorbeelden te kijken.

Neem bijvoorbeeld de Woordenlijst Nederlandse Taal (WNT). Dit monumentale werk, beheerd door het Instituut voor Nederlandse Lexicologie, wordt vaak aangehaald als 's werelds grootste woordenboek qua pagina's. Met zijn indrukwekkende 43 delen, beslaat de WNT een verbluffende 350.000 tot 400.000 lemma's – de basisvorm van een woord, vaak met verschillende betekenissen en afleidingen. Dit geeft al een indrukwekkende hoeveelheid woorden voor slechts één taal. Maar het Nederlands is slechts één van de vele duizenden talen die wereldwijd worden gesproken.

De diversiteit aan talen is enorm. Van de grote, wereldwijd verspreide talen zoals Engels, Spaans en Mandarijn Chinees, tot de vele honderden kleine, regionale talen met slechts enkele duizenden sprekers – elk draagt bij aan de totale hoeveelheid woorden. En zelfs binnen één taal verschilt de woordenschat aanzienlijk. Een technisch woordenboek zal een geheel andere woordenschat bevatten dan een kinderwoordenboek. Bovendien verandert de taal voortdurend. Nieuwe woorden worden voortdurend gevormd, oude woorden verdwijnen, en betekenissen verschuiven. Het vastleggen van een specifiek moment in de tijd om een telling te doen, is dus inherent subjectief.

Daarnaast is de definitie van ‘woord’ zelf al problematisch. Moeten we afkortingen meerekenen? Wat over idiomatische uitdrukkingen, die weliswaar uit meerdere woorden bestaan, maar toch vaak als één semantische eenheid functioneren? En wat met samenstellingen? Is ‘huis’ een woord, en ‘hondenhuis’ een ander woord, of is ‘hondenhuis’ een samenstelling van twee woorden? Deze vragen illustreren de complexiteit van het vraagstuk.

Kortom, terwijl we met zekerheid kunnen stellen dat het aantal woorden in de wereld astronomisch hoog is, een exact cijfer blijft ongrijpbaar. De WNT, met zijn 350.000 tot 400.000 Nederlandse woorden, biedt slechts een glimp van de immense schat aan lexicale rijkdom die de wereld te bieden heeft. Het blijft een fascinerend, en uiteindelijk onoplosbaar, raadsel.