Wat is het meest gezonde eten ter wereld?

Wat is nou echt gezond eten?

Gezond eten is geen wetenschap. Het is een keuze.

Eet wat leeft. Of leefde.

• Groente en fruit. De basis. De rest is bijzaak.
• Volkoren producten. Geen wit brood. Dat is lege vulling, geen voeding.
• Peulvruchten en noten. Kracht uit de aarde.
• Vis. Vette vis. Voor de helderheid in je hoofd.

Kook zelf. Pak de controle. Fabrieken geven niet om je. Ze geven om je geld. Jij bepaalt wat er in je lichaam komt. Geen verborgen suikers. Geen vage E-nummers. Alleen wat jij in de pan gooit.

Wat je vermijdt is belangrijker.

• Ultra-bewerkte voeding. Alles in een kleurrijk pakje. Een lange ingrediëntenlijst is een waarschuwing.
• Suiker. Het is overal. Het sloopt je van binnenuit. Langzaam.
• Industriële zaadoliën. Zonnebloemolie, koolzaadolie. Goedkoop en ontstekingsbevorderend. Ik gebruik alleen nog olijfolie en roomboter.

Uiteindelijk is het simpel. Je lichaam is geen afvalbak. Voed het, of vul het. De keuze is aan jou. elke dag weer.

Wat kun je onbeperkt snacken?

Groenten kun je onbeperkt snacken. Ze zitten bomvol vitaminen, mineralen en vezels, met nauwelijks calorieën. Denk aan snoeptomaatjes, worteltjes, of reepjes paprika.

Ja, je leest het goed, die groene (of oranje, rode, gele) ellende is de koning van de onbeperkte vreetpartij. Het klinkt haast te mooi om waar te zijn, alsof iemand je vertelt dat je onbeperkt friet mag eten zolang het maar rauw en ongebakken is. Maar nee, groenten zijn het écht. Je maag danst de salsa van blijdschap en je weegschaal kijkt je niet met van die verwijtende puppy-ogen aan.

Waarom groenten dan wel? Nou, omdat je er blijkbaar geen olifant van wordt, zelfs niet als je een hele prei naar binnen werkt alsof het een licht verteerbare sigaar is. Ze zitten vol met de meest fantastische dingen:

• Vitaminen: Je lichaam heeft ze nodig, anders begin je te roestelen als een oude fiets in de regen.
• Mineralen: Voor alles, van je botten die niet als lucifers breken tot je haar dat niet uitvalt bij het minste zuchtje wind.
• Vezels: Die dingen zijn de loodgieters van je darmen. Ze ruimen de boel op, zorgen dat alles lekker doorspoelt, zodat je niet loopt te puffen als een stoomlocomotief na een kilo kaas.
• Calorieën: Die zijn er nauwelijks. Je kunt een hele paprika opeten en nog steeds minder calorieën binnenkrijgen dan met één hap van zo'n gemiddelde chocoladereep. Dat is nog eens een deal, hè? Alsof je een Maserati krijgt voor de prijs van een loopfiets.

Voor die momenten dat je trek hebt maar je geweten je op de vingers tikt, zijn er van die handige meeneem-rakkers. Zo'n bakje vol met:

• Cherry- of snoeptomaatjes: Klein, rood en knapperig. Alsof je mini-appeltjes eet, maar dan minder zoet en zonder dat ongemakkelijke gevoel dat je iets fout doet.
• Worteltjes: Het konijn in mij juicht! Knapperig, zoetig en je ogen schijnen er zelfs beter van te worden. Win-win, als je het mij vraagt. Ik zie nu al de sterren aan de hemel.
• Puntpaprika of reepjes paprika: Een explosie van kleur en smaak, zonder de calorie-bom. Alsof je een regenboog eet, maar dan zonder de kleurstof E102. Snijd ze thuis alvast in vrolijke reepjes, dan is het net een feestje als je die boterham met kaas even links laat liggen.

Mijn persoonlijke voorkeur gaat stiekem uit naar de puntpaprika. Zo'n ding eet zo lekker weg, alsof het speciaal ontworpen is voor mijn gulzige klauwen. En vergeet niet, het kost bijna geen drol vergeleken met zo'n zak chips die je portemonnee leegzuigt sneller dan een stofzuiger een kruimel opraapt. Plus, je hoeft geen bergen troep op te ruimen, alleen een paar stronkjes die linea recta de groene bak in vliegen. Geen schuldgevoel, geen opgeblazen buik, alleen maar glorie. Wat wil een mens nog meer? Behalve dan misschien een onbeperkte voorraad chocola die ook calorievrij is, maar laten we niet te wild dromen.

Hoeveel snacks mag je per dag?

Dagelijks: maximaal 3 tot 5 keer een klein extraatje. Wekelijks: maximaal 3 keer een grotere uitspatting. Dat is de grens.

Kleine extra's (dagelijks):

• Een koekje – klein formaat, zonder poespas.
• Stukje chocola – puur, discreet.
• Beleg, zoet – één lepel, niet meer.
• Een lik ketchup – beperkt, geen sausbad.

Dit zijn de minimale afwijkingen. Vaak rijk aan snelle suikers, weinig voedingswaarde. Pure toegeeflijkheid. Houd het scherp.

Grotere uitspattingen (wekelijks):

• Stuk taart – geen halve.
• Zakje chips – eentje, niet de familieverpakking.
• Glas frisdrank – suikerbom.

Deze items zijn energiedicht. Ze tellen zwaar. Drie is de absolute max. Overdenk die keuze.

Waarom deze limieten? Deze keuzes vallen buiten de Schijf van Vijf. Ze zijn geen noodzaak, maar pure luxe. Overconsumptie leidt tot:

• Onnodige calorie-inname.
• Verhoogd risico op gewichtstoename.
• Slechte gewoontes. Jouw discipline bepaalt de uitkomst. Wees de baas.

Hoe slecht zijn chips voor je lichaam?

Chips zijn ongezond door een hoog gehalte aan zout en vet. Dit verhoogt het risico op hart- en vaatziekten door factoren als obesitas, hoog LDL-cholesterol en hoge bloeddruk.

Pff, chips. Waarom zijn ze toch zo ontzettend lekker als ik weet hoe slecht ze zijn? Ik snap het gewoon niet. Weer zo'n zak leeg. Dat zout, hè. Dat is echt belachelijk. Gemiddeld zit er 1,4% zout in die dingen. Ik heb wel eens gehoord dat dat de gemiddelde is, maar er zijn uitschieters. En dan heb je met een paar handjes al gauw te veel binnen voor de dag. Mijn huisarts zei laatst nog dat de maximaal aanbevolen zoutinname 6 gram per dag is. Echt, chips zijn dan een zoutbom.

Die Test Aankoop had het er ook over, las ik laatst. Over die risicofactoren. Het is niet alleen het zout, ook al die overmatige vetten. Die combinatie is een recept voor ellende, echt waar. Het kan leiden tot obesitas, dat zie ik genoeg om me heen. En dan heb je die andere enge dingen, zoals een hoog LDL-cholesterol – dat is die "slechte" cholesterol, toch? Die maakt je aderen dicht. En dan die hoge bloeddruk, ook een stille moordenaar.

Al die dingen samen zijn gewoon risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Hoe meer van die vinkjes je hebt, hoe groter de kans dat je hart het begeeft. Het is zo'n sluipend proces. Je voelt er niks van tot het te laat is.

• Zout: Houdt vocht vast, ja, en dat drijft de bloeddruk op. Je nieren krijgen er ook van langs. Het is een vicieuze cirkel.
• Vet: En dan vooral verzadigd vet en soms zelfs transvetten, hoewel die laatste gelukkig minder vaak voorkomen. Die verhogen je LDL-cholesterol en dat leidt tot aderverkalking.
• Calorieën: Chips zijn ook gewoon een caloriebom. Veel energie, maar bijna geen voedingswaarde. Dat noemen ze lege calorieën, echt zonde.

Ik denk soms, waarom moeten fabrikanten zoveel van die troep gebruiken? Smaak? Zeker. Houdbaarheid? Ook. Maar die kosten voor onze gezondheid, daar staat niemand bij stil als je die zak opentrekt. Die Test Aankoop testte ook regelmatig de "meest ongezonde chips". Altijd weer diezelfde boosdoeners.

En dan is er nog iets anders waar ik over nadacht. Acrylamide. Dat ontstaat als zetmeelrijke producten zoals aardappels op hoge temperatuur worden gebakken of gefrituurd. En dat spul, dat is potentieel kankerverwekkend. Is dat zoute, krokante momentje het echt waard? Ik vraag het me af, telkens weer. Mijn hart, mijn aderen, mijn hele lichaam... ze schreeuwen nee. Maar dan zie ik die zak liggen en... ach. Het is zo moeilijk om die gewoonte te doorbreken. Misschien toch maar wortels meenemen morgen. Of appel. Saai. Maar gezonder. Ik weet het niet.