Hoe vaak mag je spinazie eten in de week?

Is het goed om elke dag spinazie te eten?

Het combineren van nitraatrijke groente zoals spinazie met vis is geen enkel probleem en vormt geen gevaar voor de gezondheid.

Ik zie mijn oma nog staan in haar keukentje in Vught, de late middagzon viel precies op haar oude, geëmailleerde pan met die afgesleten rand. Ze was spinazie aan het koken, van die diepvriesblokken, en ik had zalm meegenomen. "Kind, dat kan toch niet," zei ze, met dat onvervalste Brabantse accent. Haar hele gezicht stond op onweer. Spinazie en vis, dat was vloeken in de kerk. Levensgevaarlijk!

Dat hele idee zat er bij haar generatie zo diep in. Het was een van die keukenwijsheden die je niet in twijfel trok. Ik probeerde het nog uit te leggen, over nitraat en nitriet, maar ze schudde alleen maar haar hoofd. Voor haar was het een feit. Het eten smaakte er niet minder om die avond, maar die waarschuwing hing wel een beetje in de lucht. Gek hoe zoiets blijft hangen.

Nu weet ik wel beter. Het hele verhaal is gebaseerd op een verouderd idee. Het gaat erom dat nitraat, wat van nature veel in bladgroenten zit, kan worden omgezet in nitriet. En dat nitriet, in combinatie met eiwitten uit vis, onder bepaalde omstandigheden nitrosamines kan vormen. Maar dat hele proces is veel genuanceerder.

• Het Voedingscentrum heeft dit advies jaren geleden al losgelaten. De hoeveelheid nitraat in groenten is dankzij betere teeltmethoden veel lager dan vroeger.
• Vitamine C, wat volop in spinazie en andere groenten zit, remt de vorming van die schadelijke nitrosamines juist sterk af. De natuur heeft het dus eigenlijk al voor ons opgelost.
• De voordelen van het eten van zowel groenten als vis wegen veel zwaarder dan het minieme, theoretische risico. Je kunt dus met een gerust hart meerdere keren per week spinazie met vis, mosselen of andere schaaldieren eten.

Dus ja, ik eet het nu regelmatig. Spinazie met een stukje gebakken kabeljauw. En elke keer moet ik dan toch een beetje glimlachen en denk ik aan mijn oma in haar keukentje, met haar handen in haar zij. Ze zou het waarschijnlijk nog steeds niet vertrouwen. Oude gewoontes zijn hardnekkig. Maar lekker is het wel. Oh ja!

Is spinazie echt zo gezond?

Ja, spinazie is supergezond.

• Vitamine B11 (foliumzuur) is een big deal. Je hebt het nodig voor rode bloedcellen, dus geen vermoeidheid meer.
• En het is ook goed voor je hersenen en zenuwen, ja echt!
• Denk aan groei en ontwikkeling, dat gaat er ook lekker door.

Wat is gezonder, rauwe of gekookte spinazie?

Gekookte spinazie is gezonder. Door de verhitting neem je veel meer bètacaroteen, ijzer, magnesium en zink op. Het koken breekt namelijk oxaalzuur af, een stof die de opname van deze mineralen blokkeert.

Het was dinsdagavond, zo’n typisch grauwe avond in Amsterdam-West. Ik staarde naar een zak verse spinazie en voelde me echt futloos. Mijn eerste gedachte: hup, in de blender met wat banaan. Snel en makkelijk. Maar toen dacht ik aan Marco, mijn trainer bij de Vondelgym.

We stonden vorige maand bij de gewichten en ik klaagde dat ik me zo slap voelde. Hij keek me bloedserieus aan en zei: "Eet je je spinazie rauw? Grote fout." Hij begon toen een heel verhaal over oxaalzuur, hoe dat spul je lichaam saboteert. Het was net een scheikundeles.

Ik hoor het hem nog zeggen: "Je denkt dat je gezond bezig bent met die groene smoothies, maar je lichaam kan bijna niks met al dat ijzer en magnesium." Ik zag het helemaal voor me. Dus die dinsdagavond gooide ik een klontje boter in de pan, beetje knoflook erbij. Wow.

De geur alleen al. En terwijl de bladeren slonken, voelde ik me zo goed over mijn keuze. Geen koude, rauwe smurrie, maar een warme, voedzame portie groente. Het voelde echt alsof ik mijn lichaam een gunst deed. Bizar hoe zoiets simpels je gevoel kan veranderen.

• Meer Vitamine A: Gekookte spinazie levert drie keer meer bètacaroteen, wat je lichaam omzet in vitamine A. Essentieel voor je ogen en immuunsysteem.
• Oxaalzuur wordt afgebroken: Rauwe spinazie bevat veel oxaalzuur. Deze stof bindt zich aan mineralen, waardoor je ze niet kunt opnemen. Verhitting breekt dit zuur af.
• Betere opname van mineralen: Door het koken maak je het ijzer, magnesium en zink veel beter beschikbaar voor je lichaam. Precies wat ik die avond nodig had.
• Nadeel van koken?: Sommige vitamines, zoals vitamine C, gaan deels verloren door hitte. Een mix van rauw en gekookt is dus ideaal. Maar voor de mineralen is koken echt een must.

Is het gezond om elke dag verse spinazie te eten?

Je kunt elke dag spinazie eten. Voor een complete gezondheid is het wel essentieel om te variëren met veel verschillende soorten groenten.

Het was afgelopen winter, ergens in februari, en de ochtenden waren zo grijs in mijn appartementje in Utrecht. Ik had besloten dat dit HET jaar was voor mijn gezondheid. Ik moest en zou gezonder gaan leven, wat er ook gebeurde. Geen discussie.

Dus elke ochtend, om klokslag zeven uur, ging die vreselijke blender aan. Bam! Een hele zak verse spinazie erin, samen met een banaan en wat amandelmelk. De eerste week voelde ik me echt een superheld, serieus. Ik had het gevoel dat ik de wereld aankon met al dat groen in mijn lijf.

Maar na een paar weken begon het te knagen. Ik zag die donkergroene smurrie en dacht: kan dit wel goed zijn? Elke. Dag. Weer. Is dit niet te veel van het goede? Dat hele verhaal over nitraat… dat zat ineens in mijn hoofd, ik werd er bijna een beetje paniekerig van.

Ik ben het toen gaan opzoeken en wat blijkt, die paniek was voor niks. Je lichaam kan dat prima aan. Het is juist dat je door alleen maar spinazie te eten andere dingen mist. Simpel eigenlijk. Nu wissel ik het af. De ene dag boerenkool, de andere dag andijvie in de smoothie. Smaakt soms minder lekker, haha, maar voelt beter. Die spinaziefase was wel een dingetje.

• Nitraat in groenten is niet schadelijk; je lichaam zet dit om in nitriet, wat onder normale omstandigheden geen probleem is. De oude waarschuwingen over spinazie opnieuw opwarmen zijn achterhaald door de moderne koelkasten.
• Variatie is de sleutel tot alle voedingsstoffen. Elke groente heeft een uniek profiel van vitaminen, mineralen en antioxidanten. Door te wisselen, krijg je een veel breder spectrum binnen dan wanneer je alleen maar spinazie eet.
• Spinazie zelf is een bom van ijzer, vitamine K en foliumzuur. Supergoed voor je bloed en botten. Maar het mist bijvoorbeeld de vitamine C-boost van een rode paprika of de bètacaroteen van een wortel.
• Probeer een 'regenboog' te eten. Elke kleur groente biedt andere fytonutriënten. Denk aan rode bieten, oranje wortels, gele paprika's, en paarse aubergine. Zo maak je het visueel ook veel leuker voor jezelf.

Wat zijn de symptomen van te veel nitraat?

Symptomen bij te veel nitraatinname zijn onder andere:

• Kortademigheid alsof je net een marathon op de Mount Everest hebt gerend, terwijl je alleen maar de afstandsbediening zocht.
• Extreme vermoeidheid, zo erg dat je denkt dat je bloed is vervangen door slappe thee.
• Een opvallende blauwe verkleuring van de huid of lippen, alsof je net de jackpot hebt gewonnen in een pot verf en erin bent gesprongen.

Dit heet methemoglobinemie, een chique naam voor het feit dat je bloed – dat anders zo vrolijk zuurstof rondpompt als een bezige bij – nu een beetje de weg kwijt is. Je hemoglobine, dat rode spul dat zuurstof vervoert, wordt door te veel nitraat omgezet in een vorm die geen zuurstof kan oppakken. Dan ben je de sjaak.

Waar haal je dat spul dan vandaan, vraag je je af? Nou, meestal uit de groentewinkel, geen geintje. Vooral in bladgroenten zoals spinazie, sla en boerenkool zit het lekker veel, zeker als ze net van een akker komen waar de boer een beetje te kwistig is geweest met de meststoffen. Mijn buurman Klaas teelde eens zijn eigen boerenkool en dacht dat meer mest altijd beter was. Nou, die man zag er na het eten uit als een blauwbaard, zó blauw! Dus, overconsumptie van nitraatrijke groenten of verontreinigd drinkwater zijn de boosdoeners.

Wie is de sjaak? Vooral de kleintjes. Baby's jonger dan zes maanden zijn extra gevoelig; hun systeem is nog niet klaar voor die nitraatfuif. Voor hen kan het echt gevaarlijk worden, dus geen spinaziehapjes voor die ukkies! Voor volwassenen moet je flink je best doen om er last van te krijgen, alsof je probeert te verdrinken in een glas water. Maar als je een week lang ongewassen spinazie eet van een 'speciale' akker, dan ben je de sjaak. Let op waar je eten vandaan komt, en was die groenten! Scheelt een hoop blauwe ellende.