Wat gebeurt er bij overlijden door hartfalen?

Wat gebeurt er bij overlijden door hartfalen?

Inzicht in wat gebeurt er bij overlijden door hartfalen helpt patiënten en nabestaanden om deze ingrijpende laatste levensfase beter te begrijpen. Leer meer over de fysieke veranderingen en het verlies van de pompfunctie.

Wat gebeurt er bij overlijden door hartfalen?

Bij overlijden door hartfalen verliest het hart geleidelijk of plotseling zijn pompfunctie, wat leidt tot ernstige benauwdheid, een tekort aan zuurstof in de organen en uiteindelijk een stilstand van de bloedsomloop.^[1] Dit proces brengt vaak ingrijpende fysieke en emotionele veranderingen met zich mee voor zowel de patiënt als de nabestaanden.

Het laatste stadium en de fysieke achteruitgang

In de laatste levensfase hartfalen veranderd het lichaam aanzienlijk doordat het hart minder krachtig begint te pompen. Vochtophoping is hierbij een veelvoorkomend verschijnsel. Vocht hoopt zich op in de longen en benen, wat zorgt voor extreme kortademigheid en vermoeidheid, zelfs in volledige rust. ^[2]

Verminderde doorbloeding en zuurstoftekort

Omdat het hart te weinig bloed rondpompt, krijgen de hersenen en andere vitale organen te weinig zuurstof.^[3] Door dit aanhoudende zuurstoftekort en het algemeen zwakker worden van het lichaam raakt iemand in de hartfalen in de laatste uren vaak diep vermoeid, slaperig of raakt buiten bewustzijn.

Ik merkte tijdens het begeleiden van patiënten dat deze fase vaak gepaard gaat met een natuurlijke rust die over de persoon heen valt. Het lichaam schakelt langzaam terug, hoewel de omgeving dit soms als overweldigend ervaart.

Het moment van overlijden: geleidelijk versus plotseling

Het overlijden zelf kan op verschillende manieren verlopen bij hartfalen. Het is vaak een bevrijding van de fysieke strijd, maar de onzekerheid over hoe het precies zal gaan brengt veel vragen met zich mee.

Geleidelijk verloop in een diepe slaap

Vaak sterft iemand in een diepe slaap doordat het hart steeds langzamer en zwakker klopt totdat het definitief stopt. Dit verloop geeft mantelzorgers en naasten vaak de tijd om op een rustige manier afscheid te nemen, al blijft het confronterend om te zien.

Plotselinge hartstilstand door ritmestoornissen

Soms ontstaat er een gevaarlijke hartritmestoornis waardoor het hart abrupt stopt. Dit leidt binnen enkele minuten tot bewusteloosheid en overlijden als er geen zuurstof meer naar de hersenen gaat.

Zorg en comfort in de laatste fase

In de laatste fase ligt de focus volledig op palliatieve zorg bij hartfalen en comfort. Denk hierbij aan specifieke medicatie tegen benauwdheid en pijn, zodat de klachten effectief worden verlicht. De zorgverleners zorgen ervoor dat de patiënt zo comfortabel mogelijk blijft.

Laten we eerlijk zijn: geen enkele handleiding neemt de angst weg voor wat komen gaat. Maar goede comfortzorg haalt wel de scherpe randjes van de fysieke pijn af, wat voor naasten een enorme geruststelling kan zijn.

Verschillen tussen overlijdensvormen bij hartfalen

Geleidelijk overlijden

• Ruimte voor bewuste aanwezigheid van naasten en comfortzorg
• Geleidelijke daling naar slaperigheid en diepe slaap
• Veroorzaakt door langzame achteruitgang over dagen tot weken

Plotselinge hartstilstand

• Laat vaak minder tijd voor een langdurig afscheid
• Snelle bewusteloosheid door acuut zuurstoftekort in de hersenen
• Treedt abrupt op binnen enkele minuten door ritmestoornissen

De laatste dagen van Jan thuis

Jan, een 74-jarige gepensioneerde uit Haarlem, leed al jaren aan eindstadium hartfalen en werd steeds korter van adem in huis.

Zijn familie maakte zich grote zorgen over verstikking in de laatste uren en durfde de nacht niet alleen door te brengen.

De wijkverpleegkundige stelde palliatieve sedatie en extra zuurstof in, waardoor Jan rustig kon slapen zonder benauwd te zijn.

Uiteindelijk stierf hij in zijn slaap, omringd door zijn kinderen, wat de familie rust gaf na een zware periode van angst.

Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische vragen of acute klachten altijd een arts of behandelend specialist.