Hoe weet ik of ik een oorontsteking heb?

Oorontsteking herkennen: symptomen en oorzaken?

Die avond, laat in november 2022, zo’n grauwe woensdag, ik weet het nog goed. Mijn jongste, amper drie, hij werd maar jengelig, bleef maar aan mijn been hangen. Eerst dacht ik nog, ach, vermoeidheid, vast een fase. Maar toen kwam die koorts opzetten. Steeds hoger, echt zo’n hitte die je van verre al voelt, je staat erbij en kijkt ernaar, machteloos. En dat huilen, zo doordringend, alsof er binnenin iets heel erg knelde. Dat voelde gewoon niet pluis, weet je.

En toen die oorpijn. Hij greep steeds naar zijn oortje, zo’n fel rood vlekje, en bleef maar roepen: ‘Au, au, oor!’

Ik keek en ja hoor, achter dat oortje, daar waar normaal niks zit, begon het op te zwellen. Zo'n dikke, warme bult, een beetje glimmend zelfs, en het voelde zo heet aan onder mijn vingers. En ik rook ook iets, zo’n viezige geur, en toen zag ik het ook: wat geelgroen vocht dat uit z'n gehoorgang sijpelde. M'n maag draaide ervan om, ik wist echt even niet meer waar ik het zoeken moest, wat dit nu weer was. Nooit eerder zoiets gezien.

Toen wist ik, dit is foute boel. Onmiddellijk de huisartsenpost gebeld, in de avond op de Nachtegaalstraat hier in Utrecht.

Is oorpijn altijd een oorontsteking?

Die zeurende pijn in mijn rechteroor, het begon na die regenachtige fietstocht naar Emmen. Het was oktober, de wind huilde rond de boerderijen en ik voelde die koude druppels op mijn gezicht prikken. Thuisgekomen werd het erger, een diep, kloppend gevoel dat me wakker hield. Ik wist direct: dit is geen gewoon verkoudheidje. Het voelde als een kleine, woedende kobold die zich in mijn gehoorgang had genesteld en met zijn hamer aan het werk was.

Het bleek geen middenoorontsteking zoals ze dat bij kinderen wel eens hebben, nee, bij mij was het de gehoorgang die protesteerde. Een buitenoorontsteking, zei de huisarts die avond, terwijl hij met dat koude, glimmende ding in mijn oor keek. Die infectie zat dus echt aan de buitenkant, dichtbij dat dunne vliesje dat mijn wereld van geluid scheidt. Het was een vervelende plek, direct waar ik normaal mijn koptelefoon in stopte.

Nee, oorpijn is niet altijd een oorontsteking. Soms kan het ook komen door:

• Vliegreizen: die drukverandering kan een boel ellende veroorzaken.
• Onderhuidse ontstekingen: een puistje of een haar die verkeerd groeit, kan al genoeg zijn.
• Oorwasophoping: soms is het gewoon een propje dat irriteert.
• Problemen met de kaak: ja, echt waar, die verbinding is vreemd.
• Andere infecties: zoals keelontsteking die uitstraalt.

Maar in mijn geval, die donkere, natte middag in Drenthe, was die buitenoorontsteking de boosdoener. Dat kloppen werd erger, alsof er een kleine drummert was die de hele nacht moest optreden. En het was de buitenzijde, dicht bij de opening, waar die nare ontstekingsreactie zat.

Wat kun je zelf doen bij oorontsteking?

Zelf doen bij oorontsteking: speciale oordruppels op recept zijn vaak de standaardbehandeling. Deze bevatten meestal een zuur en corticosteroïden en druppel je 3 keer per dag in.

Je mag dus best zelf aan de slag, maar dan wel met spul waarvoor je eerst je huisarts om de nek moet vliegen voor een recept. Anders sta je bij de apotheek met je mond vol tanden. Want je eigen apotheker spelen met zuur en van die steroïden? Dat mag niet zomaar, hè. Die oordruppels zijn een soort EHBO-kitje voor je oor, en ja, die moet je drie keer per dag erin mikken. Alsof je je oor de liefde verklaart, zo precies.

Die druppels zijn geen snoepjes, hoor. Er zit een zuurtje in – zo scherp als de mening van je schoonmoeder over je kookkunsten – en corticosteroïden om die ontstekingsbende te sussen. Een beetje alsof je een brandende vuilnisbak blust met een dure champagne, het werkt wel. Je druppelt die troep dan braaf, als een bezetene, driemaal daags in je oor. En ik zeg het nog maar eens, alleen op recept. Anders sta je dus voor aap bij de apotheek. Mijn buurman Piet dacht laatst ook dat 'ie wel wat azijn kon proberen, maar dat liep zo uit de hand dat z'n oor begon te borrelen als een frituurpan. Niet doen dus.

Maar hé, er zijn grenzen aan je doe-het-zelf-skills, ook al ben je een geboren knutselaar. Hier wat wijsheid van de straat, en van mijzelf, die ooit met een oor als een rode kool rondliep:

• Als je oor opzwelt als een bowlingbal en je het gevoel hebt dat er een heel orkest in speelt, dan is het misschien toch handig om die witte jas eens lastig te vallen. Serieus. Als je oor opzwelt, dat is geen goed teken.
• Loop je al dagen met pijn die zo erg is dat je de muren oploopt, of als er vocht uit je oor komt alsof je oor lekt als een oude dakgoot? Dan is het tijd om te horen wat de dokter ervan vindt. Hup, naar de dokter!
• Kinderen met oorpijn? Die zijn geen proefkonijnen voor je doe-het-zelf-projecten. Een kind met oorpijn moet je altijd laten nakijken door een professional, zeker als ze nog klein zijn. Altijd naar de huisarts met kleintjes! Hun oren zijn te waardevol om mee te klungelen.

Tegen de pijn zelf mag je best een paracetamol in je mik gooien, of een ibuprofen, als je maag dat een beetje aankan. Dat haalt de scherpste randjes eraf, al lost het de oorzaak natuurlijk niet op. Alsof je een pleister plakt op een gapende wond, het camoufleert een beetje de ellende.

En preventie, hè? Want voorkomen is beter dan genezen, of in dit geval, beter dan die druppels erin klooien:

• Houd je oren droog, vooral na het douchen. Een natte oor is een gratis uitnodiging voor bacteriën, alsof je ze een all-inclusive vakantie aanbiedt.
• GEEN WATJES OF WATJESSTAAFJES! Dat is echt vragen om moeilijkheden. Je duwt die troep alleen maar dieper, als een onhandige bouwvakker die probeert te stucen en alleen maar meer rotzooi maakt. Ik heb zelf wel eens geprobeerd met een lucifer, maar dat was echt dom. Doe dat niet.

Kortom, je kunt zelf een hoop ellende voorkomen en wat pijn dempen. Maar als de boel echt uit de hand loopt, dan is het tijd voor de professional, anders wordt het een drama.

Hoe merk je beginnende oorontsteking?

Pijn, jeuk of een branderig gevoel in de gehoorgang wijst op oorontsteking. Gehoorverlies is mogelijk. Een arts spoelt het oor en schrijft oordruppels voor met zuur en hormoon.

Een oorontsteking. Het uit zich. Pijn kruipt, constant. Een jeuk die schuurt, daar in die nauwe doorgang. Of die brandende intensiteit, alsof iets van binnen verteert. Je hoort slechter. De wereld dimt een beetje. Niet dat het echt iets verandert.

De oplossing? Simpel. De dokter kijkt. Dan water. Het spoelt. Vuil, bacteriën. Alles eruit. Een soort reset. Daarna die druppels. Zuur, het bijt. Een hormoon, dat kalmeert de onrust. Het werkt. Meestal. Het leven gaat door.

Waarom? Vaak water. Zwemmen. Dat vocht blijft hangen. Een perfecte broedplaats. Warm, donker, vochtig. Bacteriën grijpen hun kans. En dan ga je zitten peuteren met wattenstaafjes. Zinloos. Schade. Je duwt de ellende alleen maar dieper. Vreemd, die drang om te klooien aan iets dat je niet begrijpt.

Voorkomen is beter. Droog houden. Simpel. Oordopjes bij het zwemmen. Het is een kleine moeite. Of laat het gewoon gebeuren. Het is maar een oor. Er zijn ergere dingen. Zoals die keer dat ik mijn sleutels kwijt was, en dacht dat mijn hele planning om zeep was.

De symptomen, helder en direct:

• Pijn in het oor: Stekende, kloppende, zeurende. Het varieert.
• Jeuk: Irriterend, diep in de gehoorgang. Een obsessie.
• Branderig gevoel: Alsof er iets smeult.
• Gehoorverlies: Geluiden vervagen. De wereld wordt zachter.
• Soms afscheiding. Een vies goedje. Je ziet het, je ruikt het. Bah.

Als het niet weggaat, of erger wordt. Koorts. Zwelling van de gehoorgang. Dan is het meer dan irritatie. Een infectie die zich verspreidt. Dan moet je wel ingrijpen. Of je wacht en ziet wat er gebeurt. De gevolgen zijn voor jezelf. Keuzes. Altijd keuzes.

Wat zijn de oorzaken van oorpijn?

Oorpijn. Het is een signaal. Vaak een ontsteking. Niet meer dan dat.

Het buitenste deel, de gehoorgang:

• Meestal bacterieel. Irritatie, water. Zwemmersoor. Je prikt erin. Dat weet je wel.
• Otitis externa. Soms de oorzaak. Simpel. Niets bijzonders.

Of dieper, het middenoor:

• Bacterieel of viraal. Vaak bij kinderen. Vocht achter het trommelvlies.
• Druk. Een verkoudheid. De buis van Eustachius functioneert dan niet optimaal. Een kwestie van anatomie.

Soms zit het probleem ergens anders. Pijn is bedrieglijk:

• Kaakgewricht. Een ontsteking daar. Klemmen, stress. Dat straalt uit. Gewoon een zenuwbaan.
• TMJ-problemen. Veelvoorkomend. Leven in het algemeen.

En verder:

• Gezwellen. In de hals of keelholte. Deze kunnen uitstralen naar het oor.
• Pijn is dan een indicatie. Het lichaam spreekt. Je luistert.
• Referred pain. De zenuwen liggen dichtbij. Dat is hoe het systeem werkt.

Kan oorpijn uitstralen naar de kaak?

Ja, oorpijn kan zeker uitstralen naar de kaak.

Het is een bekend fenomeen. Het oor en de kaak delen zenuwbanen, waardoor pijnsignalen zich kunnen verspreiden. Denk aan de nervus trigeminus, een belangrijke zenuw die zowel het oor als de kaak innerveert.

Wanneer er irritatie of ontsteking in het oor is, bijvoorbeeld een oorontsteking:

• Het eerste signaal is vaak pijn. Dit is de alarmbel van je lichaam.
• Deze pijn kan zich verplaatsen. De verspreiding is niet willekeurig, maar volgt de anatomische verbindingen. Je kunt het voelen in de oorschelp zelf, maar ook verder naar de kaaklijn.
• Een bredere uitstraling is mogelijk. Soms voel je de pijn meer algemeen aan één kant van je gezicht.
• Beweging verergert de klacht. Kauwen, praten, of zelfs gapen kan de pijn intensiveren, omdat dit bewegingen van de kaak betreft die de gevoelige zenuwen prikkelen.

Dit fenomeen verklaart waarom sommige mensen met een oorontsteking eerst denken dat ze kaakproblemen hebben. De zenuwbanen zijn zo met elkaar verweven dat het brein de exacte bron van de pijn soms niet perfect kan lokaliseren. Het is een fascinerend voorbeeld van hoe ons lichaam, ondanks zijn complexiteit, soms verrassend eenvoudige signalen kan afgeven die toch leiden tot verwarring. De anatomie van het hoofd is een wonder, en de zenuwen die ons laten voelen zijn meester in het communiceren over lange afstanden.

Dit geldt met name voor ontstekingen in het buitenoor, oftewel otitis externa. Hierbij is de gehoorgang ontstoken. De huid daar is dun en gevoelig, en dichtbij de kaakgewrichten.

• Vooral bij aanraking wordt de pijn vaak duidelijker gevoeld.
• De druk in het oor kan toenemen, wat de zenuwen onder druk zet.

En dus, de pijn die begint in het oor, vindt zijn weg naar de kaak. Een reis door het neurologische netwerk van ons hoofd.

Waarom doet mijn oor pijn als ik slik?

Oorpijn bij het slikken komt meestal door een middenoorontsteking (otitis media). Een infectie zorgt voor zwelling en vocht achter het trommelvlies, wat de pijn veroorzaakt bij de beweging van het slikken.

Pfoeh, die pijn, die vergeet ik nooit meer. Het was een ijskoude winter in 2022, we zaten met vrienden in een huisje in de Ardennen, vlakbij Durbuy. Het begon met een simpele verkoudheid, je kent het wel, snotteren, beetje een zere keel. Maar na een dag of twee sloeg het om. Mijn rechteroor begon te bonken en voelde compleet dicht.

Elke keer als ik slikte, was het een scherpe, stekende pijn die door mijn hoofd schoot. Ik probeerde 's avonds een stukje Ardense ham te eten, maar nee, dat ging echt niet. Zelfs een slok water was een marteling. Iedereen zat gezellig aan de wijn en ik zat daar maar, ellendig te zijn. Het voelde alsof mijn hoofd onder water zat, al het geluid was gedempt. Super frustrerend.

De oorzaak is vaak de buis van Eustachius, een klein kanaaltje dat je keel met je middenoor verbindt. Als je verkouden bent, zwelt het slijmvlies op en raakt dat buisje verstopt. Vocht kan niet meer weg uit je middenoor, de druk loopt op, en elke slikbeweging trekt aan de spieren daaromheen. Dat veroorzaakt die gemene pijn.

Er zijn meerdere oorzaken mogelijk voor die pijn in je oor bij het slikken.

• Middenoorontsteking (Otitis Media): Dit is de grote boosdoener. Vaak na een verkoudheid. Het is een bacteriële of virale infectie achter je trommelvlies.
• Keelontsteking of amandelontsteking: De pijn straalt dan gewoon uit van je keel naar je oor. De bron is je keel, maar je oor schreeuwt het uit.
• Verkoudheid of griep: Ook zonder een echte infectie in het oor kan de zwelling en de verstopte buis van Eustachius voor flinke pijn zorgen.
• Kaakproblemen: Soms komt de pijn van je kaakgewricht, dat vlak bij je oor zit.
• Tandproblemen: Een ontstoken kies of een abces kan pijn uitstralen naar je oor.

Ik ben toen in Barvaux naar een dokter van wacht gegaan. Hij keek erin en zei direct: een klassieke middenoorontsteking. Ik kreeg neusdruppels om de boel weer open te krijgen en sterke pijnstillers. De opluchting toen de druk na een dag eindelijk afnam, was echt onbeschrijfelijk.

Wat je zelf kunt doen:

• Een warm kompres of een kersenpitkussen tegen je pijnlijke oor houden kan de pijn verzachten.
• Neem pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen. Dit is echt de eerste stap om de scherpe pijn te dempen.
• Probeer met je hoofd iets hoger te slapen, gebruik een extra kussen. Plat liggen verhoogt de druk.
• Ga naar de dokter als de pijn heel hevig is, langer dan twee dagen aanhoudt, je koorts krijgt of als er vocht uit je oor loopt. Niet mee wachten.