Hoe krijg je een salmonella bacterie?

69 weergaven
Je ontdekt hoe krijg je een salmonella bacterie via de ontlasting van besmette dieren in de voedselketen. Besmetting gebeurt door consumptie van rauwe of onvoldoende verhitte producten zoals vlees en eieren. In Nederland lopen jaarlijks 37.000 tot 41.000 mensen deze maag-darminfectie op. De bacterie vermenigvuldigt zich snel buiten de koelkast en nestelt zich na inname direct in het darmslijmvlies.
Reactie 0 vind-ik-leuks

Hoe krijg je een salmonella bacterie door voeding?

De vraag hoe krijg je een salmonella bacterie herinnert ons aan de risicos van onzichtbare micro-organismen in ons dagelijks eten. Onvoorzichtigheid met voedselbereiding leidt tot pijnlijke darminfecties and gezondheidsklachten. Het begrijpen van de besmettingsroutes helpt om besmet voedsel te vermijden en de gezondheid van je gezin effectief te beschermen.

Hoe raak je besmet met salmonella?

Een besmetting met de salmonella bacterie kan op verschillende manieren ontstaan, waarbij de oorzaken vaak complexer zijn dan men denkt. Het salmonella bacterie oplopen gebeurt via de orale route, wat betekent dat de bacterie via je mond in het maag-darmstelsel terechtkomt. Dit is geen kwestie van domme pech - het heeft bijna altijd te maken met de microscopische overdracht via voeding, water of contact met dieren.

Hoewel veel mensen denken dat de bacterie alleen op vlees zit, verspreidt de bacterie zich via de ontlasting van besmette dieren in een veel grotere keten.[1] Wanneer deze onzichtbare bacterie eenmaal op je bord belandt, is de kans op een infectie aanwezig, tenzij het product door en door verhit is geweest.

Waar zit salmonella in? De belangrijkste risicoproducten

De bacterie leeft van nature in de darmen van landbouwdieren zoals kippen, varkens en runderen. Hierdoor zijn rauwe dierlijke producten de bekendste salmonella besmetting oorzaken, maar ook plantaardige producten en importproducten vormen een reëel risico in de keuken.

Pluimvee en rauwe eieren

Kippen die de bacterie dragen, kunnen deze direct overdragen op de binnenkant van het ei of op de eierschaal. Ongeveer 3 op de 10.000 eieren in Nederland zijn besmet met salmonella. [2] Ik dacht vroeger altijd dat dit wel meeviel - totdat ik zelf een keer verse tiramisu maakte met rauwe eieren voor een familiediner. Het risico zit hem erin dat de bacterie zich razendsnel vermenigvuldigt als producten met rauw ei buiten de koelkast bewaard worden.

Rauw vlees en vleeswaren

Rauwe of onvoldoende verhitte varkens- en rundvleesproducten zijn beruchte bronnen. Denk hierbij aan populaire producten zoals filet americain, tartaar of ossenworst. Tijdens het slachtproces kan de buitenkant van het vlees in contact komen met de darminhoud van het dier, waardoor de bacterie op het vlees terechtkomt.

Buitenlandse kruiden, groenten en kiemgroenten

Dit deel van het risico verrast de meeste mensen. Kiemgroenten zoals taugé en alfalfa, maar ook geïmporteerde gedroogde kruiden, kunnen besmet raken via verontreinigd irrigatiewater of dierlijke mest op het land. Omdat kiemgroenten in warme, vochtige omstandigheden worden gekweekt - precies de omstandigheden waar bacteriën dol op zijn - kan een minimale besmetting snel uitgroeien tot een groot probleem.

De rol van kruisbesmetting en hygiëne in de keuken

Je kunt een hoe krijg je een salmonella bacterie herleiden zonder dat je zelf rauw vlees of eieren eet. Kruisbesmetting is de onzichtbare boosdoener in de helft van de keukeninfecties. Dit gebeurt wanneer bacteriën van een besmet product via een snijplank, mes of je eigen handen overgaan op een product dat klaar is voor consumptie, zoals een salade.

Mijn handen trilden de eerste keer dat ik een voedselinfectie in mijn eigen huishouden moest traceren. Ik bleek dezelfde houten snijplank te hebben gebruikt voor de rauwe kipfilet én het snijden van de komkommer. Een klassieke fout. Urenlang heb ik naderhand de keuken staan schrobben. De bacterie overleeft gemakkelijk urenlang op droge oppervlakken. Alleen grondig wassen met heet water en zeep, of het scheiden van materialen, voorkomt deze overdracht.

Contact met dieren en besmet water

De overdracht beperkt zich niet tot de supermarkt. Direct contact met dieren kan ook de oorzaak zijn van hoe raak je besmet met salmonella. Vooral reptielen, amfibieën (zoals schildpadden) en pluimvee dragen de bacterie vaak bij zich op hun huid, veren of schubben zonder er zelf ziek van te worden.

Mensen die niet hygiënisch omgaan met dieren of hun verblijven, kunnen de bacterie eenvoudig via hun handen naar hun mond overbrengen. Naast direct diercontact kan het drinken van of zwemmen in oppervlaktewater dat verontreinigd is met vogel- of veemest leiden tot een infectie. Een minimale slok besmet water kan al voldoende zijn om de bacterie binnen te krijgen.

Tijdlijn: Van blootstelling tot maag-darmklachten

Na de inname van de bacterie volgt de incubatietijd. Het duurt meestal 8 tot 72 uur voordat de eerste klachten optreden, al kan dit variëren van 6 uur tot 6 dagen.[3] De bacterie nestelt zich in het slijmvlies van de dunne darm en veroorzaakt daar een acute ontsteking.

De symptomen duren over het algemeen 3 tot 7 dagen en bestaan uit waterige diarree, hevige buikkrampen, koorts, misselijkheid en braken. Bij gezonde volwassenen verdwijnt de infectie meestal vanzelf zonder specifieke behandeling. Wel is het cruciaal om alert te zijn op signalen van ernstige uitdroging, met name bij kwetsbare groepen.

Besmettingsrisico vergelijken per productgroep

Niet elk product vormt hetzelfde risico in de keuken. Hieronder staat hoe de belangrijkste risicogroepen zich tot elkaar verhouden wat betreft de oorzaak van besmetting en de beste preventieve maatregel.

Rauwe eieren en pluimvee

  1. Hoog, met name bij gerechten waarin eieren niet volledig worden verhit
  2. Eieren en kip volledig verhitten tot de kern minimaal 70 graden Celsius is
  3. Bacterie zit ín het ei of op de eierschaal via de leghen, en op rauw kippenvlees

Rauw rood vlees (Filet Americain)

  1. Gemiddeld tot hoog, afhankelijk van de versheid en gekoelde bewaring
  2. Vermijd consumptie door kwetsbare groepen; houd streng toezicht op de bewaartemperatuur
  3. Oppervlaktebesmetting tijdens het slachtproces van varkens of runderen

Kiemgroenten en rauwe groenten

  1. Gemiddeld, maar bacteriën groeien snel door de warme en vochtige kweekomstandigheden
  2. Grondig wassen onder stromend water of kort blancheren voor consumptie
  3. Verontreinigd irrigatiewater of meststoffen op het land tijdens de teelt
Pluimvee en rauwe eieren blijven de belangrijkste bron van infectie in de Nederlandse keukens. Bij rauw rood vlees en kiemgroenten spelen respectievelijk de hygiëne tijdens de verwerking en de kweekomstandigheden de grootste rol bij het ontstaan van een besmetting.

De keukenblunder van Thijs: Hoe kruisbesmetting toesloeg

Thijs, een 29-jarige software ontwikkelaar uit Utrecht, organiseerde een barbecue voor zijn vrienden in de zomer. Hij was enthousiast en bereidde urenlang gemarineerde kipspiezen voor op het aanrecht.

Tijdens het grillen gebruikte hij dezelfde serveerschaal voor de gare kipspiezen waar de rauwe kip minuten daarvoor nog op lag. Hij dacht dat de hitte van de spiesjes de achtergebleven sappen wel zou neutraliseren.

De volgende ochtend werd hij wakker met een grollende buik en hevige koude rillingen. Het bleek een pijnlijke les: de bacterie zat op de schaal en besmette de gare spiesen direct na het grillen.

Drie van zijn vrienden kregen binnen 36 uur flinke maag-darmklachten met koorts. Thijs leerde dat een schone schaal na het garen essentieel is en dat kruisbesmetting sneller gaat dan je denkt.

Wil je meer weten over de risico's in de keuken? Lees dan ook: Hoe groot is de kans op salmonella?

Zo pas je het toe

Verhit risicoproducten door en door

Zorg dat kip, eieren en rauw vlees door en door verhit worden tot minimaal 70 graden Celsius om eventuele bacteriën volledig te doden.

Voorkom kruisbesmetting rigoureus

Gebruik aparte snijplanken en messen voor rauw vlees en kant-en-klare producten, en was gebruikte materialen direct af met heet water en zeep.

Let op onverwachte bronnen

Kiemgroenten, buitenlandse kruiden en direct contact met reptielen of schildpadden kunnen ook de oorzaak zijn van een besmetting.

Misschien vind je dit ook interessant

Hoe merk je of er salmonella in je eten zit?

Je kunt de bacterie niet zien, ruiken of proeven. Gecontamineerd voedsel verschilt qua uitzicht en geur helaas helemaal niet van gezond en veilig voedsel. Vertrouw dus nooit alleen op je zintuigen, maar hanteer altijd strikte hygiëneregels.

Kan salmonella van mens op mens worden overgedragen?

Ja, dit kan gebeuren als een besmet persoon na een toiletbezoek de handen niet goed wast met zeep. De bacterie kan zo via deurklinken, kranen of voedsel worden doorgegeven aan anderen waarmee ze in contact komen.

Hoe lang duurt het voor je ziek wordt van salmonella?

De eerste ziekteverschijnselen beginnen gemiddeld 24 tot 48 uur na het eten van het besmette voedsel. De minimale tijd is ongeveer 6 uur en de maximale tijd kan in uitzonderlijke gevallen oplopen tot 6 dagen.

Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Individuele gezondheidssituaties variëren aanzienlijk. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgverlener voordat u beslissingen neemt over uw gezondheid, medicatie of behandelplannen. Als u ernstige symptomen ervaart, roep dan onmiddellijk medische hulp in.

Referentiedocumenten

  • [1] Rivm - Jaarlijks lopen naar schatting 37.000 tot 41.000 mensen in Nederland een plotselinge maag-darminfectie op door salmonella.
  • [2] Menzis - Ongeveer 3 op de 10.000 eieren in Nederland zijn besmet met salmonella.
  • [3] Houwersgroep - Het duurt meestal 8 tot 72 uur voordat de eerste klachten optreden, al kan dit variëren van 6 uur tot 6 dagen.