Welke landen in Europa hebben geen erfbelasting?

Welke landen in Europa hebben geen erfbelasting? Overzicht nultarieven

Veel Nederlanders overwegen te verhuizen naar een Europese bestemming om fiscale claims op nalatenschappen te ontwijken. Het schenken of nalaten van vermogen in het buitenland brengt echter strikte regels en onverwachte voorwaarden met zich mee. Leer de specifieke regelgeving kennen om onnodige financiële verliezen bij overdracht effectief te voorkomen.

Welke landen in Europa hebben geen erfbelasting?

De vraag welke landen in Europa geen erfbelasting heffen kent meerdere antwoorden, afhankelijk van uw gezinssituatie en fiscale woonplaats. Landen zoals Oostenrijk, Zweden, Noorwegen, Cyprus, Malta, Estland, Letland en Slowakije kennen in het geheel geen erfbelasting meer. Portugal stelt directe afstammelingen volledig vrij, maar heft wel zegelrecht bij overige erfgenamen.

In Europa hebben steeds meer overheden besloten om deze heffing volledig af te schaffen om vermogensvlucht tegen te gaan. Zweden schafte de belasting af in 2004, en Oostenrijk volgde dit voorbeeld in 2008.^[1] Toch blijkt de praktijk voor Nederlanders weerbarstiger dan de theorie. Verhuizen naar een land met een nultarief betekent namelijk niet dat de Nederlandse fiscus direct buiten spel staat - en er is een cruciale valkuil die bijna iedereen over het hoofd ziet, waar we zo dadelijk bij de emigratieregels dieper op ingaan.

Dat klinkt eenvoudig. De werkelijkheid is genuanceerder. Wie zonder gedegen voorbereiding vertrekt, loopt tegen harde fiscale verrassingen aan.

Europese landen zonder erfbelasting en hun uitzonderingen

Hoewel een land formeel bekendstaat als vrij van successierechten, gelden er lokaal dikwijls specifieke voorwaarden of alternatieve overdrachtsbelastingen. Geen erfbelasting Europa betekent niet automatisch dat een nalatenschap volledig kosteloos overgaat naar de volgende generatie.

In Portugal betalen echtgenoten en kinderen bijvoorbeeld 0 procent erfbelasting. Maar overlijdt iemand en gaat het vermogen naar een broer, zus of vriend, dan geldt een vast zegelrecht van 10 procent over de Portugese bezittingen. In Oostenrijk bestaat sinds 2008 geen erfbelasting meer, al geldt bij de overdracht van onroerend goed wel een overdrachtsbelasting van maximaal 3,5 procent plus registratiekosten. ^[4] Landen als Malta en Cyprus heffen evenmin erfbelasting, al rekenen notarissen en rechtbanken daar vaste leges voor de afwikkeling.

Zelf dacht ik vroeger ook dat nul procent gewoon nul euro administratieve rompslomp betekende. Dat bleek een misvatting. Bij het nalaten van een woning in het buitenland betaalt u vrijwel altijd registratierechten en notariskosten (vaak tussen 1 en 3 procent van de waarde), ongeacht de belastingwet.

De Nederlandse tienjarenregeling bij emigratie naar het buitenland

Voor Nederlanders die emigreren naar een fiscaal gunstig Europees land blijft de Nederlandse wetgeving nog langdurig van toepassing. De Nederlandse fiscus heft via de tienjarenregeling nog tot 10 jaar na emigratie belasting over het wereldwijde vermogen van een overleden Nederlander. ^[5]

Hier is de fiscale valkuil die ik eerder noemde: wie vandaag naar Oostenrijk of Portugal verhuist en binnen tien jaar komt te overlijden, valt voor de Nederlandse successiewet gewoon onder het Nederlandse tarief. De Belastingdienst beschouwt u gedurende deze tien kalenderjaren fictief als inwoner van Nederland voor zowel de erfbelasting als de schenkbelasting. Pas na exact tien volle jaren vervalt deze fiscale claim op buitenlands vermogen.

Dit raakt duizenden emigranten. Een harde realiteit. Emigreren enkel voor de erfbelasting vereist dan ook een horizon van minimaal een heel decennium.

Stappenplan: EU-erfrechtverordening en Nederlands fiscaal recht

Het correct regelen van een internationale nalatenschap vraagt om een scherpe scheiding tussen het erfrecht en het belastingrecht. De Europese erfrechtverordening bepaalt welk burgerlijk recht van toepassing is op uw bezittingen, terwijl nationale belastingwetten bepalen wie de heffing int.

Volg deze vier stappen om juridische en fiscale conflicten tussen lidstaten te voorkomen: 1. Maak een rechtskeuze in uw testament: leg expliciet vast dat u kiest voor het Nederlands erfrecht, zodat uw erfgenamen niet plotseling te maken krijgen met dwingend lokaal familierecht in het buitenland. 2. Breng uw vermogen per jurisdictie in kaart: maak onderscheid tussen onroerend goed in Nederland, buitenlands vastgoed en roerende goederen zoals spaargeld en effecten.

3. Controleer belastingverdragen ter voorkoming van dubbele heffing: Nederland heeft met slechts een beperkt aantal Europese landen een verdrag gesloten voor erfbelasting, waardoor buitenlands onroerend goed soms in twee landen in beeld komt.

4. Bereken de overgangstermijn van tien jaar: tref desgewenst tijdig schenkingsconstructies of overlijdensrisicoverzekeringen om eventuele Nederlandse heffingen tijdens de tienjaarsperiode op te vangen.

Eerlijk is eerlijk: internationaal vermogensrecht is complex. Zonder gespecialiseerde notaris loopt u het risico dat een buitenlandse rechtbank beslag legt op lokale bankrekeningen totdat alle verklaringen van erfrecht zijn gelegaliseerd.

Vergelijking van Europese landen zonder algemene erfbelasting

Zweden

0 procent voor alle erfgenamen sinds de formele afschaffing in 2004 ^[6]

Volledige vrijstelling voor zowel directe familieleden als niet-verwante erfgenamen

Geen zegelrecht op erfenissen, wel reguliere inkomstenbelasting op gerealiseerde vermogenswinsten bij verkoop

Portugal

0 procent uitsluitend voor de echtgenoot, geregistreerde partner, kinderen en ouders

Gezinnen waarbij het vermogen direct overgaat op partner of nakomelingen

Vast zegelrecht (Imposto do Selo) van 10 procent over binnenlandse goederen voor overige erfgenamen ^[7]

Oostenrijk

0 procent sinds de afschaffing van de successiebelasting in 2008

Personen met voornamelijk roerend kapitaal zoals banktegoeden en aandelen

Grunderwerbsteuer van maximaal 3,5 procent bij het erven van onroerend goed ^[8]

Malta

0 procent algemene erfbelasting over de gehele nalatenschap

Internationale vermogenden die liquiditeiten en beleggingen aanhouden

Zegelrecht van 5 procent van toepassing bij de overdracht van Maltees onroerend goed ^[9]

De emigratie van Pieter en Anja naar de Algarve

Pieter (64) en Anja (62) verkochten hun vrijstaande woning in Gelderland om te genieten van hun pensioen in Portugal. Hun voornaamste doel was het opbouwen van een belastingvrije nalatenschap voor hun twee volwassen dochters, in de overtuiging dat Portugal geen cent belasting zou inhouden.

Na drie jaar in Portugal overleed Pieter onverwacht aan een hartstilstand. Anja en de dochters kregen direct te maken met de afwikkeling van de Portugese villa en de Nederlandse spaargelden, waarna de schok volgde toen de Nederlandse Belastingdienst een aanslag erfbelasting stuurde.

Pieter bleek binnen de Nederlandse tienjaarstermijn te zijn overleden. Na intensief overleg met een fiscalist werd duidelijk dat de dochters in Portugal inderdaad 0 procent erfbelasting betaalden, maar in Nederland over het wereldwijde vermogen werden aangeslagen onder aftrek van betaalde buitenlandse heffingen.

Dankzij een zorgvuldig opgesteld testament met een keuze voor het Nederlands erfrecht kon de executeur de afwikkeling binnen zes maanden voltooien, al moesten de dochters de Nederlandse erfbelasting alsnog betalen omdat de tien jaren nog niet waren verstreken.