Wat is box 1, 2, 3 belasting?
Wat is box 1 2 3 belasting: 35,75% tot 49,50% in 2026
Wie zich afvraagt wat is box 1 2 3 belasting, merkt dat verschillende inkomstenbronnen elk op een eigen manier worden belast. Een verkeerde verdeling tussen salaris, dividend en vermogen kost onnodig geld en verlaagt uw heffingskortingen. Lees verder om uw aangifte foutloos in te vullen en fiscale valkuilen te vermijden.
Wat is box 1, 2, 3 belasting precies?
Het antwoord op de vraag wat is box 1, 2, 3 belasting hangt af van de bron van uw inkomsten en bezittingen. Binnen het Nederlandse stelsel voor de inkomstenbelasting betaalt u belasting over uw inkomen uit werk en woning in box 1, over inkomen uit een aanmerkelijk belang in een onderneming in box 2 en over uw spaargeld en beleggingen in box 3.
Bijgewerkt in november 2026: de Belastingdienst verdeelt uw totale inkomen over deze drie gescheiden categorieen om elk type inkomsten met eigen tarieven en vrijstellingen te belasten. Sommige uitgaven mag u van dat inkomen aftrekken (zogenoemde aftrekposten), waardoor uw belastbare grondslag daalt. Ik merk in de praktijk vaak dat mensen denken dat geld tussen boxen kan schuiven om verlies te compenseren - een dure misvatting.
Elke box heeft namelijk een strikt eigen rekenmethode en een negatief resultaat in de ene box verrekent u niet zomaar met een positief resultaat in een andere box. Maar er is een cruciale valkuil bij uw totale verzamelinkomen die veel belastingbetalers duizenden euros kost - ik leg dit verderop bij de heffingskortingen precies uit.
Box 1: inkomen uit werk en woning
In box 1 valt vrijwel al uw reguliere inkomen uit arbeid, uitkeringen en het bezit van een eigen woning. Dit is voor de meeste Nederlanders de belangrijkste en meest omvangrijke categorie bij de jaarlijkse belastingaangifte.
Wat valt onder box 1 en hoe werkt de berekening?
Onder box 1 vallen uw brutosalaris, winst uit onderneming (voor zzpers en eenmanszaken), fooien, pensioenuitkeringen en eventuele partneralimentatie. Bezit u een koopwoning die uw hoofdverblijf is? Dan telt u het eigenwoningforfait (een percentage van de WOZ-waarde) bij uw inkomen op. Daar staat tegenover dat u welke aftrekposten zijn er in box 1 in mindering mag brengen, zoals betaalde hypotheekrente, zorgkosten boven een bepaalde drempel en premies voor lijfrente.
Zelden heb ik een belastingonderdeel gezien dat zoveel hoofdbrekens oplevert bij startende huizenkopers als de wisselwerking tussen het eigenwoningforfait en de hypotheekrenteaftrek. Toen ik jaren geleden mijn eerste appartement kocht, staarde ik om elf uur s avonds met brandende ogen naar mijn voorlopige aanslag omdat ik de bijtelling van de WOZ-waarde volledig had onderschat. Pas na twee keer narekenen zag ik hoe het netto fiscale voordeel onder aan de streep werkte.
Belastingschijven en tarieven in box 1
Box 1 werkt met een progressief schijventarief, wat betekent dat u een hoger percentage betaalt naarmate uw inkomen stijgt. In 2026 kent box 1 voor belastingplichtigen onder de AOW-leeftijd drie belastingschijven: tot een inkomen van 38.883 euro betaalt u 35,75%, over het deel tussen 38.883 euro en 78.426 euro geldt 37,56%, en boven de 78.426 euro betaalt u 49,50% belasting.
Dat tikt behoorlijk aan. Veel mensen denken dat ze bij een salarisverhoging plotseling 49,50% over hun hele inkomen betalen, maar dat klopt niet - het toptarief geldt uitsluitend voor elke euro boven de grens van 78.426 euro. Houd er wel rekening mee dat aftrekposten in 2026 tegen maximaal 37,56% aftrekbaar zijn, ook als uw inkomen in de hoogste schijf valt.
Box 2: inkomen uit aanmerkelijk belang
Box 2 is bedoeld voor belastingplichtigen die een aanmerkelijk belang hebben in een vennootschap, zoals een besloten vennootschap (bv) of naamloze vennootschap (nv). U heeft een aanmerkelijk belang wanneer u - al dan niet samen met uw fiscale partner - direct of indirect minimaal 5% van de aandelen, winstbewijzen of stemrechten bezit.
In deze box betaalt u belasting over twee soorten voordelen: reguliere voordelen (zoals uitgekeerd dividend) en vervreemdingsvoordelen (winst bij de verkoop van uw aandelen). In 2026 bestaat box 2 uit twee schijven: over de eerste 68.843 euro aan inkomen betaalt u 24,5% belasting, en over alles boven dat bedrag betaalt u 31%. Heeft u een fiscale partner, dan mag u deze eerste schijf gezamenlijk benutten tot 137.686 euro. Ee[4] rlijk gezegd zie ik veel directeuren-grootaandeelhouders (dgas) de fout maken om het verschil tussen box 1 box 2 en box 3 te verwarren met hun salaris; uw reguliere salaris uit de bv wordt gewoon belast in box 1, terwijl alleen de winstuitkeringen in box 2 vallen.
Daarnaast is het belangrijk om te begrijpen hoe werkt het boxenstelsel belastingdienst wanneer u dividend uitkeert in plaats van salaris te verhogen.
Box 3: inkomen uit sparen en beleggen
In box 3 wordt het rendement op uw netto vermogen belast, zoals spaargeld, aandelen, cryptovaluta en een tweede woning. De peildatum voor de waarde van al uw bezittingen min uw aftrekbare schulden is altijd 1 januari van het betreffende belastingjaar.
Over uw vermogen betaalt u niet direct belasting, maar pas wanneer betaal je belasting in box 3 over het vermogen boven het heffingsvrij vermogen. In 2026 bedraagt dit heffingsvrij vermogen 59.357 euro per persoon, of 118.714 euro voor fiscale partners samen. Over het rendement van het vermogen boven deze vrijstelling rekent de Belastingdienst in 2026 een vlak belastingtarief van 36%.
Hier wringt de schoen vaak. De fiscus werkt onder de huidige overbruggingswetgeving met forfaitaire (fictieve) rendementspercentages: voor banktegoeden geldt in 2026 een voorlopig percentage van 1,28%, voor beleggingen en overige bezittingen is dit vastgesteld op 6,00%, en voor schulden boven de drempel wordt voorlopig 2,70% afgetrokken. Mo[7] cht uw werkelijke rendement aantoonbaar lager liggen dan dit fictieve rendement (bijvoorbeeld door een slecht beursjaar), dan mag u door recente uitspraken kiezen voor belastingheffing op basis van uw werkelijke opbrengst. De invoering van een volledig nieuw stelsel op basis van werkelijk rendement is inmiddels doorgeschoven naar op zijn vroegst 2028.
Aftrekposten en heffingskortingen: hoe verlaagt u de aanslag?
Het grote verschil tussen aftrekposten en heffingskortingen zit in het moment waarop ze uw belasting verlagen. Aftrekposten verlagen eerst uw belastbare inkomen (voornamelijk in box 1), terwijl heffingskortingen directe kortingen zijn op het uiteindelijke belastingbedrag dat u moet betalen.
Weet u nog die dure valkuil bij uw verzamelinkomen waar ik aan het begin op wees? Hier komt het: de hoogte van uw algemene heffingskorting (maximaal 3.115 euro in 2026) hangt tegenwoordig niet meer alleen af van uw box 1-inkomen, maar van uw totale verzamelinkomen uit box 1, 2 en 3 bij elkaar opgeteld.
Keert u als ondernemer een flinke som dividend uit in box 2, of heeft u veel vermogen in box 3, dan bouwt uw algemene heffingskorting sneller af tot nul bij een verzamelinkomen vanaf 78.426 euro. Ve[9] el mensen denken dat extra vermogen in box 3 alleen maar 36% vermogensbelasting kost, maar in werkelijkheid betaalt u vaak indirect extra belasting doordat uw heffingskorting verdampt.
Naast de algemene heffingskorting bestaat voor werkenden de arbeidskorting, die in 2026 oploopt tot maximaal 5.685 euro en uitsluitend wordt berekend over uw arbeidsinkomen in box 1. [10] Kijk bij uw aangifte altijd kritisch naar uw specifieke aftrekposten: Eigen woning: Betaalde hypotheekrente en eenmalige financieringskosten bij het afsluiten van een lening. Persoonsgebonden aftrek: Specifieke zorgkosten die niet door uw verzekeraar worden vergoed, giften aan erkende goede doelen (ANBI) en betaalde partneralimentatie. Toekomstvoorzieningen: Inleg op een lijfrentespaarrekening of bankspaarproduct binnen uw jaarruimte.
Verschil tussen box 1, box 2 en box 3 in 2026
Om snel te zien hoe de drie onderdelen van de Nederlandse inkomstenbelasting van elkaar verschillen, staan hieronder de belangrijkste kenmerken per box naast elkaar.
Box 1: Werk en woning
- Het gehele kalenderjaar waarin u het inkomen ontvangt of de kosten maakt.
- Progressief tarief in 3 schijven: 35,75%, 37,56% en 49,50% (voor wie nog niet de AOW-leeftijd heeft).
- Loon, winst uit onderneming, uitkeringen, pensioen en het eigenwoningforfait.
- Geen standaard vrijstelling, wel veel aftrekposten zoals hypotheekrente en ondernemersaftrek.
Box 2: Aanmerkelijk belang
- Het moment waarop het dividend ter beschikking wordt gesteld of de aandelen worden verkocht.
- Tweeschijvenstelsel: 24,5% tot 68.843 euro per persoon, en 31% over het meerdere.
- Dividenduitkeringen en verkoopwinst uit aandelen waarbij u minimaal 5% belang bezit.
- Geen algemene belastingvrije voet; wel aftrek van specifieke kosten die direct verband houden met het belang.
Box 3: Sparen en beleggen
- De waarde van uw bezittingen en schulden op precies 1 januari van het belastingjaar.
- Vlak tarief van 36% over het berekende (forfaitaire of werkelijke) rendement.
- Rendement op spaargeld, beleggingen, crypto en tweede woningen min aftrekbare schulden.
- Heffingsvrij vermogen van 59.357 euro per persoon (118.714 euro voor fiscale partners).
De gecombineerde aangifte van Sanne en Thomas in Utrecht
Sanne (34, marketingmanager in Utrecht) en haar partner Thomas (36, eigenaar van een kleine software-bv) kregen in maart 2026 een flinke naheffing bij hun voorlopige aangifte. Ze begrepen niet waarom hun belastingdruk zo hoog uitviel terwijl Sanne een normaal salaris verdiende.
In eerste instantie dachten ze dat hun gezamenlijke spaargeld van 95.000 euro het probleem was, maar dat bedrag bleef ruim onder de partnervrijstelling van 118.714 euro in box 3. De echte boosdoener bleek een dividenduitkering van 80.000 euro die Thomas vanuit zijn bv had gedaan.
Toen ze hun berekening opnieuw bekeken, zagen ze dat het dividend niet alleen tegen 24,5% en 31% in box 2 werd belast. Het verhoogde ook hun gezamenlijke verzamelinkomen, waardoor hun algemene heffingskorting fors werd afgebouwd.
Door voortaan dividenduitkeringen beter te spreiden over twee kalenderjaren en optimaal gebruik te maken van hun gezamenlijke eerste schijf van 137.686 euro in box 2, bespaarden ze het jaar erna ruim 2.400 euro aan onnodige belasting.
Volgende stappen
Drie gescheiden belastingboxen zonder onderlinge verrekeningBox 1 belast werk en eigen woning (tarieven van 35,75% tot 49,50%), box 2 belast aanmerkelijk belang vanaf 5% aandelenbezit (24,5% en 31%), en box 3 belast vermogen boven 59.357 euro tegen 36% over het rendement.
Let op het sneeuwbaleffect van uw verzamelinkomenHoewel de drie boxen eigen tarieven hebben, telt uw totale inkomen uit box 1, 2 en 3 samen mee voor de afbouw van uw algemene heffingskorting (maximaal 3.115 euro in 2026).
Fiscale partners kunnen vrijstellingen zoals het heffingsvrij vermogen van 118.714 euro en de eerste schijf in box 2 van 137.686 euro samen benutten om de totale belastingdruk aanzienlijk te verlagen.
Snelle samenvatting
Welke inkomsten en bezittingen vallen precies in box 1, 2 en 3?
In box 1 vallen uw loon, winst uit een eenmanszaak, pensioen en uw eigen koopwoning. Box 2 geldt alleen als u minimaal 5% van de aandelen in een bv of nv bezit en daaruit dividend of verkoopwinst ontvangt. In box 3 geeft u al uw overige vermogen op, zoals spaargeld, aandelenportefeuilles, cryptovaluta en een eventuele vakantiewoning.
Hoeveel spaargeld mag ik belastingvrij hebben in box 3?
In 2026 geldt een heffingsvrij vermogen van 59.357 euro per persoon. Heeft u een fiscale partner, dan mag u samen tot 118.714 euro aan netto vermogen bezitten zonder dat u hierover box 3-belasting betaalt. Pas over het rendement boven deze grens rekent de Belastingdienst 36% belasting.
Wat is het verschil tussen aftrekposten en heffingskortingen?
Een aftrekpost, zoals hypotheekrente of specifieke zorgkosten, trekt u eerst af van uw bruto-inkomen in box 1 waardoor u over een lager bedrag belasting berekent. Een heffingskorting, zoals de arbeidskorting of algemene heffingskorting, gaat daarna direct als euro-voor-euro korting af van het belastingbedrag dat u moet betalen.
Wanneer gaan de nieuwe regels voor belasting op werkelijk rendement in box 3 in?
De invoering van een volledig nieuw box 3-stelsel op basis van werkelijk behaald rendement is uitgesteld tot op zijn vroegst 2028. Tot die tijd werkt de Belastingdienst met forfaitaire rendementspercentages, al mag u bij uw aangifte via een tegenbewijsregeling wel aantonen dat uw werkelijke rendement lager was dan het fictieve bedrag.
Referentie-informatie
- [4] Dezaak - Heeft u een fiscale partner, dan mag u deze eerste schijf gezamenlijk benutten tot 137.686 euro.
- [7] Dezaak - De fiscus werkt onder de huidige overbruggingswetgeving met forfaitaire (fictieve) rendementspercentages: voor banktegoeden geldt in 2026 een voorlopig percentage van 1,28%, voor beleggingen en overige bezittingen is dit vastgesteld op 6,00%, en voor schulden boven de drempel wordt voorlopig 2,70% afgetrokken.
- [9] Belastingdienst - Keert u als ondernemer een flinke som dividend uit in box 2, of heeft u veel vermogen in box 3, dan bouwt uw algemene heffingskorting sneller af tot nul bij een verzamelinkomen vanaf 78.426 euro.
- [10] Deloitte - Naast de algemene heffingskorting bestaat voor werkenden de arbeidskorting, die in 2026 oploopt tot maximaal 5.685 euro en uitsluitend wordt berekend over uw arbeidsinkomen in box 1.
- Wat helpt voor een mooie huid?
- Welke kruiden verlagen het meest de bloedsuikerspiegel?
- Wat kan je het beste eten als je suiker te hoog is?
- Kan je zien van wie een auto is?
- Welk eten verlaagt de bloedsuikerspiegel?
- Wat is een normaal alimentatiebedrag?
- Wat is de opslagcapaciteit van de hersenen?
- Wat moet je doen als je goudvis ziek is?
- Hoeveel loonheffing krijg ik terug?
- Wat is box 1, 2, 3 belasting?
Reageer op het antwoord:
Bedankt voor je feedback! Je reactie helpt ons enorm om de antwoorden in de toekomst te verbeteren.