Hoe lang kan de fiscus teruggaan?

Hoe lang kan de fiscus teruggaan: 5 of 12 jaar termijn

Inzicht in de termijnen waarin de fiscus correcties doorvoert is essentieel om financiële risicos te beperken.
Belastingplichtigen doen er verstandig aan de regels rondom verjaringstermijn belastingdienst en navordering grondig te bestuderen om onaangename verrassingen achteraf te voorkomen.

Hoe lang kan de fiscus teruggaan bij uw belastingaangifte?

De fiscus kan in de basis tot 5 jaar teruggaan om een navorderingsaanslag op te leggen als blijkt dat er te weinig belasting is geheven (source: 2, 1.2.1).

Dit betekent dat de Belastingdienst tot het einde van het huidige kalenderjaar de tijd heeft om correcties door te voeren op eerdere belastingaangiften (source: 2, 1.1.13).

In specifieke gevallen, zoals bij buitenlands inkomen of vermogen, kan deze verjaringstermijn belastingdienst echter aanzienlijk worden verlengd tot wel 12 jaar. ^[2]

Veel mensen denken dat de Belastingdienst na de definitieve aanslag nooit meer op de cijfers mag terugkomen. Dat is een misverstand.
Er gelden strikte wettelijke termijnen waarbinnen de fiscus mag navorderen of naheffen.
De exacte termijn hangt sterk af van uw persoonlijke situatie, het type belasting en de herkomst van uw inkomsten.

De reguliere navorderingstermijn van 5 jaar

Voor binnenlandse inkomsten en vermogensbestanddelen geldt een standaard navorderingstermijn van 5 jaar.^[3]
Deze termijn start direct na het einde van het belastingjaar waarop de aanslag betrekking heeft.
Heeft u destijds uitstel gekregen voor het indienen van uw aangifte? Dan wordt de termijn van 5 jaar verlengd met de exacte duur van dat verleende uitstel.

Ik herinner me nog mijn eigen stressmoment een paar jaar geleden toen ik een blauwe envelop ontving over een aangifte van vier jaar oud. Mijn hart sloeg een slag over.

Ik dacht dat die periode al lang afgesloten was, maar de inspecteur bleek volledig in zijn recht te staan om aanvullende vragen te stellen.

Het turned out dat een kleine administratieve verschuiving de oorzaak was, wat uiteindelijk gelukkig met een sisser afliep.

Sindsdien ben ik er scherp op: zolang de vijfjaarstermijn loopt, is niets definitief.

Wanneer mag de Belastingdienst langer of korter terugkijken?

Er zijn situaties waarin de reguliere termijn niet van toepassing is. De fiscus krijgt extra tijd als er sprake is van buitenlandse constructies, terwijl fouten van de fiscus zelf juist sneller hersteld moeten worden.

Maar er is een belangrijke voorwaarde: de inspecteur mag niet zomaar navorderen zonder dat er sprake is van een zogeheten nieuw feit, tenzij er sprake is van kwade trouw of een voor de belastingplichtige kenbare fout.

Buitenlands inkomen en vermogen: 12 jaar

Wanneer u inkomsten heeft genoten uit het buitenland, of wanneer u overzees vermogen bezit, krijgt de Belastingdienst veel meer speling. De wetgever heeft de navorderingstermijn voor buitenlandse situaties vastgesteld op 12 jaar.^[4]
Dit geeft de inspecteur de ruimte om internationale geldstromen en buitenlandse bankrekeningen grondig te onderzoeken, wat vaak complexere en tijdrovendere trajecten zijn.

Kenbare fouten en het herstel binnen 2 jaar

Als de Belastingdienst zelf een overduidelijke fout maakt bij het opleggen van de aanslag, mag dit onder voorwaarden hersteld worden via een navordering.

Dit kan alleen als de fout voor de belastingplichtige redelijkerwijs kenbaar was. De wet hanteert hierbij een objectieve grens: een afwijking waarbij ten minste 30% te weinig belasting is geheven, geldt sowieso als een kenbare fout.^[6]

Voor het herstellen van dergelijke interne fouten heeft de fiscus een kortere termijn van 2 jaar na het vaststellen van de initiële aanslag.

Wat betekent dit voor uw fiscale bewaarplicht?

De termijnen die de fiscus heeft om terug te gaan, sluiten nauw aan bij de regels rondom het bewaren van uw administratie.

Als u uw documenten te vroeg weggooit, kunt u bij een eventuele controle uw aftrekposten of inkomsten niet meer bewijzen.

Dit kan leiden tot een ambtshalve schatting door de inspecteur, waarbij de bewijslast volledig naar u wordt omgekeken.

Voor ondernemers en zzpers is dit streng geregeld met een wettelijke bewaarplicht van 7 jaar voor de basisgegevens. Voor particulieren is er geen wettelijke plicht, maar wie verstandig is houdt de termijnen van de fiscus in het achterhoofd.
Het is een kleine moeite die later heel veel hoofdpijn kan voorkomen.

Overzicht van de fiscale controle- en naheffingstermijnen

De termijn waarbinnen de Belastingdienst correcties mag doorvoeren varieert sterk op basis van de aard van het inkomen en de specifieke omstandigheden.

Reguliere inkomsten (Binnenland)

• Ja, de termijn schuift op met de duur van verleend uitstel voor de aangifte

• 5 jaar na het einde van het belastingjaar

• Inspecteur moet beschikken over een nieuw feit, tenzij er sprake is van kwade trouw

Buitenlands inkomen of vermogen

• Ja, eveneens verlengd met de duur van eventueel verleend aangifte-uitstel

• 12 jaar na het einde van het belastingjaar

• Geldt specifiek voor verzwegen buitenlandse bankrekeningen, buitenlandse looninkomsten of bezittingen

Kenbare fout van de fiscus

• Nee, deze specifieke hersteltermijn staat vast

• 2 jaar na het vaststellen van de onjuiste aanslag

• De fout moet overduidelijk zijn, wat wettelijk wordt vermoed bij een afwijking van minstens 30%

De naheffing van een jonge zzp'er uit Utrecht

Tim, een 29-jarige freelance grafisch ontwerper uit Utrecht, dacht zijn administratie over het jaar 2021 definitief te hebben afgesloten nadat hij medio 2022 zijn definitieve aanslag inkomstenbelasting ontving.

Eind vorig jaar ontving hij echter plotseling een brief van de Belastingdienst met aanvullende vragen over zijn destijds geclaimde zelfstandigenaftrek en de urenverantwoording.

Tim raakte in paniek omdat hij zijn papieren agenda's uit die tijd wegens een verhuizing had weggegooid, waardoor hij de vereiste 1225 uur niet direct zwart-op-wit kon aantonen aan de inspecteur.

Dankzij digitale back-ups van zijn e-mails en Google Maps-locatiegeschiedenis wist hij na twee weken puzzelen zijn urenstaat alsnog te reconstrueren, waardoor de navordering werd afgewezen en hij een naheffing voorkwam.