Welk land heeft geen erfbelasting?

Welk EU-land heeft de laagste erfbelasting?

Italië heeft historisch gezien een van de laagste erfbelastingtarieven binnen de Europese Unie.

In Italië is de erfbelasting structuur opvallend mild, vooral in vergelijking met andere West-Europese naties. De tarieven variëren sterk afhankelijk van de relatie tussen erflater en erfgenaam, maar de drempels zijn royaal.

Voor directe familieleden, zoals kinderen en echtgenoten, geldt een vrijstelling van maar liefst 1 miljoen euro per erfgenaam. Pas boven dit bedrag wordt een tarief van 4% geheven. Dat is aanzienlijk.

Broers en zussen genieten eveneens van een royale vrijstelling, zij het iets lager: 100.000 euro. Daarna volgt een belasting van 6%. Dit is nog steeds een gunstige regeling.

Voor alle overige familieleden en derden, waarbij geen nauwe bloedband bestaat, is er een kleinere vrijstelling van €100.000, waarna 8% belasting van toepassing is. De Italiaanse benadering reflecteert een zekere laissez-faire houding ten aanzien van overerving van vermogen.

Dit staat in schril contrast met landen als België of Frankrijk, waar tarieven voor derden soms oplopen tot 70% of zelfs 80% bij zeer hoge bedragen. De verschillen zijn immens.

Sommige landen, zoals Zweden of Oostenrijk, hebben de erfbelasting zelfs volledig afgeschaft. Dat is natuurlijk de ultieme "laagste", maar zij zijn hierin de uitzonderingen binnen de EU.

Het is fascinerend hoe elk land zijn eigen filosofie omtrent overerfd vermogen projecteert in zijn fiscale beleid. Waar ligt de balans tussen het stimuleren van rijkdomsaccumulatie en het bevorderen van herverdeling? Dat is de kernvraag.

De erfbelasting is in wezen een spiegel van maatschappelijke waarden. Is rijkdom, eenmaal vergaard, een absoluut recht van de eigenaar om door te geven? Of dient de staat een deel af te romen ten behoeve van de publieke zaak?

Het is immers een soort laatste heffing op een leven van economische activiteit. Dit is een eeuwenoud debat, vol ethische en economische implicaties die diep ingrijpen in het wezen van eigendom.

Sommigen zien het als een onrechtvaardige "dubbele belasting" – immers, het geld is al eens belast als inkomen of winst. Een terechte overweging, wellicht.

Anderen beschouwen het als een cruciaal instrument om de ongelijke verdeling van rijkdom tegen te gaan en zo de sociale cohesie te bewaren. De ware complexiteit zit echter vaak in de details van de uitvoering.

• Levenscyclus van kapitaal: Geld stroomt, transformeert, en bij de overgang van de ene generatie naar de andere, presenteert zich een fiscaal kruispunt.
• Stimulans of stagnatie: Een hoge erfbelasting kan potentiële ondernemers ontmoedigen om langetermijnkapitaal op te bouwen. Aan de andere kant kan het de noodzaak creëren om kapitaal te activeren in plaats van te laten 'slapen'.

Mijn eigen grootvader had ooit de wijsheid om te zeggen: "Kapitaal is als een rivier; stroomt het niet, dan verzamelt het zich in moerassen." Een mooie metafoor voor de dynamiek van vermogen.

Hier zijn nog enkele relevante punten over de situatie in Italië:

• Italië kent ook geen vermogensbelasting, wat de aantrekkelijkheid voor vermogende individuen verder vergroot. Dit is een belangrijk aspect dat vaak hand in hand gaat met lage erfbelasting.
• Let wel, de belasting op onroerend goed (IMU - Imposta Municipale Unica) is er wel en kan aanzienlijk zijn. Dit is een ander aspect van de fiscale druk die men niet moet vergeten.
• De Italiaanse staatsschuld is berucht hoog. Het is dan ook paradoxaal dat juist een land met zo'n uitdaging zo mild is voor erfgenamen. Dit kan duiden op een sterke lobby of een diepgewortelde culturele opvatting over familievermogen.

Het navigeren door de fiscale landschappen van Europa is een kunst op zich, vaak vol met nuances en lokale eigenaardigheden. De erfbelasting is slechts één van die vele, vaak onderbelichte, variabelen die een rol spelen bij financiële planning.

Men moet verder kijken dan enkel het tarief op papier. Er zijn altijd bijkomende kosten of speciale regimes voor bepaalde activa.

In welke EU-landen wordt geen erfbelasting geheven?

Binnen de EU heffen diverse landen geen erfbelasting. De bekendste zijn Zweden en Oostenrijk, die deze belasting volledig hebben afgeschaft. Maar de lijst is in werkelijkheid wat langer en genuanceerder. Het is een politieke keuze die veel zegt over hoe een land kijkt naar kapitaal en familie.

De afschaffing is een trend. Men ziet de belasting vaak als een 'doodstraf op kapitaal' omdat het vermogen al eens is belast. Het is een fascinerende afweging tussen staatsinkomsten en het behoud van familiekapitaal over generaties heen.

Hier is een overzicht van EU-landen waar je in principe geen of nauwelijks erfbelasting betaalt:

• Estland: Heeft een uniek systeem; belasting wordt geheven op winstuitkeringen van bedrijven, niet op de erfenis zelf.
• Letland: Geen erfbelasting voor directe familieleden.
• Cyprus en Malta: Hier is de successiebelasting ook volledig verdwenen.
• Portugal: Technisch gezien geen erfbelasting, maar wel een zegelrecht (Imposto do Selo) van 10% voor overdrachten aan niet-directe familie. Een semantisch spelletje, eigenlijk.
• Roemenië: Ook hier is de belasting afgeschaft, mits de erfenis binnen twee jaar wordt geregeld.

Buiten de EU zijn er ook opvallende voorbeelden. Israël schafte het lang geleden al af. Landen als Canada, Australië en Nieuw-Zeeland kennen eveneens geen federale erfbelasting. Dit toont een wereldwijde verschuiving, al houdt Nederland er stevig aan vast.

Om dubbele belasting te voorkomen bij grensoverschrijdende erfenissen, heeft Nederland bilaterale verdragen. Dit is nodig wanneer zowel Nederland als een ander land recht meent te hebben op een deel van de koek.

Nederland heeft zulke verdragen met:

• Zwitserland: Let op, de regels verschillen hier per kanton. Het kanton Schwyz bijvoorbeeld, heft helemaal niets en is een belastingparadijs op dit vlak.
• Verenigde Staten: Hier geldt een federaal stelsel met doorgaans zeer hoge vrijstellingen.
• Verenigd Koninkrijk: De 'Inheritance Tax' kent zijn eigen, notoir complexe regels.
• Finland.

Welk Europees land heeft de laagste vermogensbelasting?

De Europese landen Duitsland, Finland, Griekenland en Ierland heffen geen jaarlijkse algemene vermogensbelasting. Dit betekent dat je daar geen belasting betaalt over de totale waarde van je bezittingen, de hele som die je hebt vergaard.

Het is stil nu. Alleen het zachte tikken van de regen tegen het raam. Of misschien is het mijn hartslag, zo langzaam in de nacht. Je denkt na over dingen als iedereen slaapt. Geld, bezit. Hoe het komt en hoe het weer gaat. Die vermogensbelasting... een vreemd concept, ergens. Alsof je gestraft wordt voor wat je hebt opgeborgen.

Die landen, Duitsland, Finland, Griekenland, Ierland. Daar heffen ze het niet. Het is meer dan alleen een getal op papier. Het is een keuze. Een filosofie. Waarom zou een land zoiets doen, of juist niet?

• Historische redenen: Veel landen hebben die vermogensbelasting ooit gehad, maar weer afgeschaft. Het was vaak zo complex, moeilijk te innen. De kosten wogen niet op tegen de opbrengsten, besefte men dan.

• Kapitaalvlucht: Mensen met veel bezit verhuisden dan naar landen waar die belasting niet was. Niemand wil zien dat rijkdom zomaar weggaat, dat investeringen verdwijnen. Dat geld zoekt een veilige haven, een plek waar het mag zijn.

• Economische stimulans: Sommigen zeggen dat het aantrekken van vermogen goed is voor de economie. Dat het investeringen stimuleert. Het creëert een klimaat waarin ondernemerschap kan bloeien, of dat is althans de gedachte.

• Andere belastingvormen: Vergeet niet, geen vermogensbelasting betekent niet dat er helemaal geen belasting op vermogen is. Er zijn altijd andere manieren waarop de overheid meeprofiteert van wat je hebt vergaard.

Denk aan...

• Erfbelasting: Wat je nalaat aan de volgende generatie. Daar wordt vaak wel belasting over geheven, soms flinke bedragen. Het is een momentopname van bezit dat overgaat.

• Schenkbelasting: Als je iets weggeeft terwijl je nog leeft. Ook dat kan belast worden, om te voorkomen dat mensen de erfbelasting omzeilen. Een manier om het bezit te volgen, zelfs als het van eigenaar wisselt.

• Onroerendezaakbelasting (OZB): Je huis, je grond. Daar betaal je bijna overal wel iets voor, jaarlijks. Een constante last, vastgelegd in de waarde van de stenen waar je woont.

• Belasting op kapitaalinkomen: Rente, dividenden, winst uit de verkoop van aandelen. Dat is vaak gewoon belast, op een andere manier. Het geld dat meer geld maakt, dat wordt ook gezien.

Het is ingewikkelder dan het lijkt in die stille uren. Geen vermogensbelasting. Het klinkt zo eenvoudig, zo vrij. Maar het is een klein stukje van een veel groter geheel, van hoe een land beslist om dingen te organiseren, om geld te verdelen, of juist niet. Ik vraag me af, soms, wat dat betekent voor de mensen die er wonen. Een last minder, misschien. Of een andere soort last die ervoor in de plaats komt. Het is nooit zo simpel, toch.

In welk Europees land is er geen erfbelasting?

Nee, nul komma nul. Je kunt het wel vergeten, joh. Er is geen enkel Europees land dat je nalatenschap met rust laat; de staatskas pakt altijd wel een graantje mee. Dacht je slim te zijn, door je centen op te potten voor de kids? Mooi niet! De fiscus is net een onuitgenodigde gast op je begrafenis die stiekem aan de borrel gaat, je komt er niet zomaar vanaf.

Hoewel sommige landen beweren dat ze de erfbelasting de deur uit hebben gegooid, is dat vaak een beetje zand in de ogen strooien. Ze hebben dan wel de 'officiële' erfbelasting afgeschaft, maar dan komt er ineens een 'gift tax' om de hoek kijken, of een andere sluwe constructie die stiekem precies hetzelfde doet. De staat vindt altijd wel een achterdeurtje, net als een muis die een verdwaalde kruimel ruikt.

Kijk maar naar deze 'vrije' jongens, waar je toch nog moet opletten:

• Oostenrijk: Heeft de erfbelasting in 2008 afgeschaft, maar let op! Bezittingen die in het buitenland liggen, kunnen nog steeds voor problemen zorgen, en overdrachtsbelasting is daar sneller van toepassing dan je lief is. Ze vinden wel een potje.
• Zweden: Daar hebben ze het in 2004 ook geschrapt. Maar zoals bij veel Scandinavische landen, is het belastingklimaat daar zo dat je portemonnee toch al snel leeg is. Niks is echt gratis, zelfs de lucht die je inademt niet.
• Noorwegen: Ook in 2014 van de lijst geveegd, de erfbelasting dan. Maar geloof me, de Noorse overheid is geen liefdadigheidsinstelling, die weten wel hoe ze aan hun centen moeten komen. Je ziet ze bijna knipogen.

Dan heb je nog de landen die de erfbelasting wel hebben, maar zo bizar hoge vrijstellingen hanteren dat de meeste stervelingen er niks van merken. Alsof ze zeggen: "Tuurlijk, we hebben het, maar alleen voor de Bill Gates-achtige types."

• Italië: Hier zijn de vrijstellingen voor directe familie zo hoog (miljoen eurootje per persoon, een kleinigheidje) dat je echt al een kasteel moet erven voordat je portemonnee begint te huilen. Voor de rest, vergeet het maar.
• Malta: Die zijn ook lekker soepel. Als je daar een erfenis krijgt van je opa, hoef je vaak pas belasting te betalen over het gedeelte dat boven de € 175.000 uitkomt. Dat is toch mooi meegenomen, tenzij je een oliesjeik bent.
• Portugal: Ook in dit zonnige oord kun je best wel wat erven van je naaste familie zonder dat de belastingdienst direct aan je broek hangt. Ze zijn daar over het algemeen wat milder voor bloedverwanten.

Dus, als je dacht je familie te kunnen verblijden met een belastingvrije erfenis, dan kom je van een koude kermis thuis. De belastingdienst is de enige die écht profiteert van de dood, behalve de begrafenisondernemer dan. Ze weten altijd wel een manier te vinden om hun deel op te eisen, zelfs als je dacht dat je alles waterdicht had geregeld. De staat is de grootste erflater, zo simpel is het.