Wat te doen als je geen ID hebt?

Wat te doen als je geen ID hebt? Kosten en regels 2026

Wat te doen als je geen ID hebt begint met het begrijpen van de gevolgen voor reizen of belangrijke afspraken. Het missen van een geldig bewijs verstoort officiële handelingen en vertraagt dagelijkse activiteiten aanzienlijk. Onderzoek daarom de stappen om snel weer over een document te beschikken.

Stap voor stap: wat te doen als je geen ID hebt

Wat te doen als je geen ID hebt? Dat overkomt meer mensen dan je denkt, en het roept vaak directe vragen op: moet ik naar de politie? Kan ik nog inloggen met DigiD? En wat kost een nieuwe? Het antwoord is gelukkig eenvoudiger dan het lijkt: je meldt de vermissing zo snel mogelijk bij je eigen gemeente, waarna je direct een nieuw document kunt aanvragen. Hieronder lees je precies hoe je dit aanpakt, wat het kost en hoe je voorkomen dat iemand anders jouw identiteit misbruikt.

1. Meld de vermissing direct bij de gemeente

Je hoeft niet eerst naar de politie. Dat is het eerste wat veel mensen denken, maar in Nederland regel je de vermissing van een identiteitsbewijs rechtstreeks bij de gemeente waar je staat ingeschreven. Dit kan online via de website Vermissing reisdocument (je hebt hiervoor DigiD nodig) of door persoonlijk langs te gaan aan de balie. Tijdens deze melding leg je een verklaring van vermissing af. Dat is een officiële verklaring die nodig is om fraude te voorkomen (citation:7).

Vanaf het moment van melden is je oude ID ongeldig. Dit gebeurt automatisch: de gemeente registreert het document als vermist in een landelijk systeem. Vind je je ID later terug? Dan mag je het niet meer gebruiken – ook niet als je hem per oud-ID per ongeluk had opgegeven. Je bent verplicht het document in te leveren bij de gemeente, waar het wordt vernietigd (citation:7)(citation:9).

2. Vraag meteen een nieuwe ID-kaart aan

Bij het melden van de vermissing kun je direct een nieuw identiteitsbewijs aanvragen. Maak hiervoor een afspraak bij de gemeente. Neem het volgende mee: een recente pasfoto (maximaal 6 maanden oud), je pinpas of mobiel om te betalen, en – als je die nog hebt – je oude, verlopen identiteitskaart of paspoort (citation:2)(citation:4). Kinderen tot 12 jaar moeten zelf aanwezig zijn bij de aanvraag. Beide ouders moeten online toestemming geven via een formulier waarvoor je DigiD nodig hebt.

Wat zijn de kosten nieuwe ID-kaart? De prijzen voor 2026 zijn vastgesteld door de Rijksoverheid. Voor een identiteitskaart voor volwassenen (18 jaar en ouder) betaal je € 80,10, en die is dan 10 jaar geldig. Een ID-kaart voor een kind kost € 43,20 en is 5 jaar geldig (citation:2)(citation:4)(citation:7). Je betaalt geen extra verloren-boete – alleen de normale kosten voor het nieuwe document. De verklaring van vermissing zelf is gratis (citation:7) ^[3].

3. Spoed nodig? Zo regel je een ID binnen 2 dagen

Heb je je ID vlak voor een reis of belangrijke afspraak verloren? Dan kun je een spoedprocedure aanvragen. Doe dit voor 13.45 of 15.00 uur (afhankelijk van je gemeente) en je kunt de nieuwe ID-kaart meestal de volgende werkdag ophalen (citation:2)(citation:4). Let op: een spoedaanvraag kost € 60,30 extra bovenop de normale prijs. Voor een paspoort gelden andere termijnen – die liggen vaak na 10 werkdagen klaar (citation:9).

Is het echt acuut? Moet je vandaag nog vliegen? Dan kun je bij de Koninklijke Marechaussee op Schiphol of een grenspost een noodpaspoort aanvragen. Dit is een tijdelijk reisdocument voor noodgevallen, bijvoorbeeld als je paspoort gestolen is en je niet kunt wachten op een gewone spoedaanvraag. Niet alle landen accepteren een noodpaspoort, dus check van tevoren bij de ambassade van je bestemming (citation:6)(citation:9).

4. Blokkeer direct de DigiD-inlogfunctie

Sinds 2021 kun je met je ID-kaart inloggen bij DigiD – handig, maar ook riskant als je kaart in verkeerde handen valt. Daarom is het belangrijk dat je de inlogfunctie laat blokkeren zodra je je ID kwijt bent. Dit regel je niet via de gemeente, maar via de DigiD helpdesk. Bel ze zo snel mogelijk, zodat niemand jouw DigiD kan misbruiken met de gestolen of verloren ID-kaart (citation:7).

Wat als je je ID in het buitenland kwijtraakt?

In het buitenland werkt het net iets anders. Is je paspoort of ID-kaart gestolen? Doe dan eerst aangifte bij de lokale politie. Je krijgt een proces-verbaal mee – dat is belangrijk, vooral voor de verzekering als je spullen gestolen zijn. Daarna neem je contact op met de Nederlandse ambassade of het consulaat in het land waar je bent. Zij kunnen een noodpaspoort of laissez-passer afgeven waarmee je weer naar Nederland kunt reizen (citation:9).

Neem je proces-verbaal en eventuele kopieën van je identiteitsbewijs mee. Als je terug bent in Nederland, moet je de vermissing alsnog melden bij je eigen gemeente, zodat het gestolen document officieel ongeldig wordt gemaakt.

Boete of gevolgen als je geen ID kunt tonen?

In Nederland ben je verplicht om op verzoek van een opsporingsambtenaar (zoals een politieagent) een geldig identiteitsbewijs te tonen. Kun je dat niet, omdat je je ID verloren bent en nog geen nieuwe hebt? Dan kun je een boete geen identificatiebewijs tonen krijgen. De hoogte van die boete is niet vast – het hangt af van de situatie. Op de website van het Openbaar Ministerie staat een actueel overzicht (citation:8).

Tip: heb je je vermissing al gemeld en wacht je op een nieuwe ID? Neem dan de bevestiging van de vermissing (die je per e-mail of post krijgt) mee. Dat is geen geldig identiteitsbewijs, maar laat wel zien dat je actie hebt ondernomen.

Wat als je je ID later terugvindt?

Stel: je hebt je ID als vermist opgegeven, vraagt een nieuwe aan – en dan vind je de oude in je jaszak. Wat nu? Je mag de oude ID niet meer gebruiken. Zodra een identiteitsbewijs als vermist is geregistreerd, wordt het definitief ongeldig verklaard. Je bent verplicht hem in te leveren bij de gemeente. Gebruik je hem toch, bijvoorbeeld bij een grenscontrole of een identiteitscontrole, dan kun je een boete krijgen và wordt het document alsnog ingenomen (citation:7). Je kunt de melding niet zomaar terugdraaien – de registratie blijft staan.

Spoed of nood: wat past bij jouw situatie?

Niet elke situatie is hetzelfde. Hieronder zie je in één oogopslag welk type document bij welke haast past.

Vergelijking: spoedaanvraag vs noodpaspoort

Spoedaanvraag ID-kaart (gemeente) - Waarvoor: Je hebt je ID kwijt en wilt binnen 1-2 werkdagen een nieuwe - Kosten: Normaal tarief + € 60,30 spoedtoeslag - Afhaaltermijn: Meestal volgende werkdag (bij aanvraag voor 13.45/15.00 uur) - Let op: Alleen mogelijk als je identiteit kan worden vastgesteld; voor paspoort geldt langere termijn.

Noodpaspoort (Koninklijke Marechaussee) - Waarvoor: Je moet vandaag of morgen reizen en hebt geen tijd voor spoedaanvraag - Kosten: Afhankelijk van situatie, check bij Marechaussee - Afhaaltermijn: Direct, aan de balie op Schiphol of grenspost - Let op: Niet elk land accepteert een noodpaspoort; geldig voor korte periode (meestal tot terugkeer Nederland)

Kort gezegd: kan je wachten tot de volgende werkdag? Kies dan voor de spoedaanvraag bij de gemeente. Moet je vandaag vliegen? Ga dan naar de Marechaussee voor een noodpaspoort (citation:6)(citation:9).

Veelvoorkomende zorgen bij verlies van ID

Uit de praktijk blijken steeds dezelfde vragen op te duiken bij mensen die hun identiteitsbewijs kwijt zijn. Hieronder lees je de antwoorden op de meest gestelde vragen.

Spoedaanvraag of noodpaspoort: wat past bij jouw situatie?

Spoedaanvraag ID-kaart (gemeente)

• Je hebt je ID kwijt en hebt hem binnen 1-2 werkdagen nodig, maar reist niet vandaag

• Normaal tarief (€ 80,10 / € 43,20) + € 60,30 spoedtoeslag

• Meestal volgende werkdag (bij aanvraag voor 13.45 of 15.00 uur)

• Gemeente waar je staat ingeschreven

Noodpaspoort (Koninklijke Marechaussee)

• Je moet vandaag of morgen reizen en hebt geen tijd voor spoedaanvraag

• Afhankelijk van situatie, check bij Marechaussee

• Direct aan de balie (Schiphol of grenspost)

• Niet alle landen accepteren een noodpaspoort; check voor vertrek

Aan de balie in Doetinchem: een nieuwe ID binnen 24 uur

Lisa, 34 jaar uit Doetinchem, ontdekt zondagavond dat haar portemonnee met ID-kaart is gestolen uit haar auto. Ze moet dinsdagochtend naar Londen voor een werkoverleg – zonder ID kan ze niet inchecken. Ze voelt zich meteen onrustig; wat als iemand haar identiteit misbruikt?

Maandagochtend om 8.00 uur staat ze bij de gemeente. Ze meldt de vermissing en legt direct een verklaring af. Tegelijkertijd vraagt ze een nieuwe ID-kaart aan met spoedprocedure. De medewerker vertelt dat ze voor 13.45 uur moet aanvragen voor ophalen de volgende dag.

De rekening valt mee: € 80,10 voor de ID-kaart plus € 60,30 spoedtoeslag. Wel even slikken, maar ze kan de reis maken. De baliemedewerker legt uit dat ze ook de DigiD-helpdesk moet bellen om de inlogfunctie te blokkeren – dat doet Lisa direct vanuit de auto.

Dinsdagochtend haalt ze de nieuwe ID-kaart op, twee uur voor haar vlucht. De reis gaat door, en de gestolen ID is officieel ongeldig. 'Het kostte wat, maar ik was blij dat het zo geregeld was', zegt ze later.