Kan een werkgever schade verhalen bij een werknemer?

Kan een werkgever kosten op je verhalen?

Ja, een werkgever kan kosten verhalen bij een arbeidsongeval of verwijtbaar handelen.

• Directe schade kan worden verhaald.

Dit omvat onder andere:

• Re-integratiekosten, zoals bezoeken aan de bedrijfsarts.
• Een deel van het productiviteitsverlies.

Kun je een medewerker aansprakelijk stellen?

Ja, een medewerker kan aansprakelijk worden gesteld voor schade. Echter, in veel gevallen hoeft de medewerker de schade niet te vergoeden, zeker niet als de schade aan derden is toegebracht en de werkgever daarvoor aansprakelijk is gesteld.

Pff, aansprakelijkheid. Denk ik dan, wanneer ben je écht de klos? Het is zo'n gedoe. Laatst moest ik zo snel dat ik bijna mijn koffie over de server van de zaak liet vallen. Mijn hart sloeg echt over. Wat als dat écht gebeurd was? Zou ik dan de rekening krijgen? Lijkt me toch niet. Ik was gewoon aan het werk, weet je wel. De werkgever is meestal de pineut. Dat is wel een fijn idee, anders loop je de hele dag op eieren.

Artikel 7:661 BW, daar ging het over in die training. Of was dat een interne memo? Ik ben het kwijt. Maar die regel dat je alleen betaalt bij opzet of bewuste roekeloosheid... dat is best een hoge drempel. Opzet, wie doet dat nou expres? Je gaat toch niet je eigen bedrijf expres saboteren? Of je moet echt heel boos zijn, maar dat is meer een 'uitzondering' dan de regel. Bewuste roekeloosheid, dat voelt al iets meer als 'ik wist dat het mis kon gaan maar deed toch gek'.

Dan die derde partijen. Dat is nog ingewikkelder. Mijn vriend Mark, hij werkt in de logistiek. Rijdt veel in de bedrijfsbus. Stel hij krast tegen een auto van een klant. De klant klaagt bij zijn baas, niet bij Mark persoonlijk. En dan? Meestal betaalt de werkgever dan de schade aan die derde. Dat is toch de gedachte erachter, de werkgever draagt het bedrijfsrisico. Dat heeft iets te maken met 'functionele aansprakelijkheid' onder artikel 6:170 BW.

Wat als je nou echt een blunder maakt? Zoals die keer dat ik bijna de verkeerde bestelling naar een klant stuurde, een dure fout kon dat worden. Maar gelukkig op tijd gezien. Een fout is snel gemaakt, dat is menselijk. Daarom is het systeem zo, denk ik. Om werknemers te beschermen. Anders zou iedereen constant stress hebben. Hoezo zou je anders nog je werk doen?

Lijstje met dingen die me te binnen schieten, hoe zit het ook alweer precies?

• Aansprakelijkheid werknemer: Ja, kan. Maar bijna nooit.
• Schade aan werkgever zelf: Alleen bij opzet of bewuste roekeloosheid (Art. 7:661 BW). Dit zijn de echte uitzonderingen.
• Schade aan derden: Vaak wordt de werkgever aansprakelijk gesteld (dat is die functionele aansprakelijkheid, Art. 6:170 BW). En dan verhaalt die het zelden op de werknemer, tenzij echt opzet of bewuste roekeloosheid.
• Verzekeringen: Bedrijven hebben hierdoorgaans een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering voor. Die vangt veel op. Dat scheelt een hoop drama.
• CAO: Soms staan er afspraken in de CAO, maar die mogen de werknemer niet benadelen ten opzichte van de wet. Zou gek zijn.

Ik vraag me dan af, stel ik ga stiekem in de bedrijfsauto privé rijden na werktijd, en ik veroorzaak dan schade, is dat dan 'bewuste roekeloosheid' of valt dat er helemaal buiten? Dat is dan geen uitvoering van de arbeidsovereenkomst meer. Lijkt me dan wel echt mijn eigen broek ophouden. Dat is toch logisch, anders is het hek van de dam. Maar als ik op weg naar een klant even een omweg maak om een pakketje weg te brengen, en dan gebeurt er wat? Dat is een grijs gebied, denk ik. Lastig hoor.

Mijn manager zegt altijd dat we gewoon ons best moeten doen en dat de rest wel geregeld wordt. Klinkt geruststellent, maar die kleine lettertjes... die zijn altijd eng. Gelukkig ben ik niet zo roekeloos. Meestal. Toch?

Kun je een werknemer aansprakelijk stellen?

Ja, een werknemer kan aansprakelijk zijn voor schade, maar alleen bij opzet of bewuste roekeloosheid. De werkgever is bijna altijd de eindverantwoordelijke.

Ik had ooit een klein reparatiebedrijfje op de hoek van de Westerstraat. Het was een donkere dinsdag in november, de regen sloeg tegen de etalage. Mijn medewerker, laten we hem Tom noemen, was bezig met een high-end laptop van een nogal veeleisende klant. Een van die types die elke dag belt voor een update.

Ik hoorde een doffe klap, gevolgd door een stilte die je voelt in je maag. Ik keek op en zag Tom lijkbleek naar het scherm staren. Hij had in een vlaag van frustratie een zware soldeerbout naast de laptop neergesmeten. Die was gestuiterd en precies op het scherm terechtgekomen. Een dikke, zwarte vlek met barsten eromheen. Kapot.

Mijn eerste reactie was pure woede. Ik voelde het bloed naar mijn hoofd stijgen. Dat was een reparatie van honderden euro's, plus de kosten van een nieuw scherm, duizenden euro's schade. Al dat geld, weg. Door een stomme, onnozele actie. Ik dacht echt: dit ga jij betalen, vriend.

Die avond heb ik het tot op de bodem uitgezocht, want ik wilde hem de rekening presenteren. Maar de realiteit is hard. De hoofdregel is werkgeversaansprakelijkheid. Als baas draag jij het risico voor de fouten die je personeel maakt tijdens het werk. Je kunt een werknemer alleen aansprakelijk stellen in heel specifieke gevallen.

Het moet dan gaan om:

• Opzet. De werknemer veroorzaakt de schade met de intentie om schade te veroorzaken. Hij gooit de laptop expres tegen de muur. Dat was hier niet zo. Het was dom, niet opzettelijk.
• Bewuste roekeloosheid. Dit is een lastige. De werknemer wist dat er een heel grote kans was dat er iets vreselijk mis zou gaan, maar hij deed het toch en dacht: het zal wel loslopen. Hij nam een belachelijk risico.

Een simpele fout, een moment van onoplettendheid, frustratie of lompheid valt daar gewoon niet onder. Dat is het ondernemersrisico. Een werknemer die per ongeluk een kop koffie over een server gooit, is niet bewust roekeloos. Hij is gewoon een kluns op dat moment.

Uiteindelijk heb ik de schade zelf betaald. Ik was er weken ziek van. Ik heb een heel stevig gesprek met Tom gehad en hij heeft duizendmaal zijn excuses aangeboden. Hem ontslaan kon niet, hem laten betalen ook niet. Het was een dure, zure les in werkgeverschap. Het voelde zo onrechtvaardig.

Is de werknemer aansprakelijk?

Een werknemer is in principe nooit aansprakelijk voor schade die hij veroorzaakt tijdens zijn werk. Godzijdank. Stel je voor dat je die server van duizenden euro's laat vallen en je het zelf moet ophoesten. Dan zou ik per direct ontslag nemen. Het staat trouwens gewoon in de wet, artikel 7:661 BW.

De enige uitzondering is als er sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid. Maar dat is een term waar je in de praktijk niks aan hebt. Het komt bijna nooit voor. Een rechter zal dit niet snel aannemen. Het is niet zomaar een grote fout maken. Het is veel extremer.

Wat is dan bewuste roekeloosheid? Het is het gedrag vlak voordat het opzet wordt. De werknemer wist dat de kans op schade gigantisch was, maar dacht: het zal wel loslopen. Echt bizar gedrag dus. Een fout maken, zelfs een hele domme, is niet genoeg. Ik heb ooit de verkeerde software op een heel systeem geïnstalleerd. Dure fout, maar mijn baas betaalde.

De bewijslast ligt volledig bij de werkgever. En die is echt zwaar. De werkgever moet aantonen dat jij je er bewust van was dat je actie bijna zeker tot schade zou leiden. Hoe ga je dat ooit bewijzen? Is bijna onmogelijk. Het is het risico van het vak voor de werkgever.

Voorbeelden van wat het NIET is:

• Een kop koffie over een dure laptop laten vallen.
• Een verkeerde berekening maken waardoor een project vertraging oploopt.
• Met de bedrijfsauto een paaltje raken bij het parkeren.

Voorbeelden van wat het WEL zou kunnen zijn:

• Stomdronken in de bedrijfsauto stappen en een ongeluk veroorzaken.
• Alle expliciete veiligheidswaarschuwingen negeren en met een brandende sigaret een ruimte met brandbare stoffen inlopen.
• Opzettelijk bestanden van een server verwijderen uit woede.

Die hele regeling is er om werknemers te beschermen. Een werkgever kan en moet zich verzekeren tegen dit soort bedrijfsongevallen. Het hoort er gewoon bij. Anders zou niemand nog risico durven nemen op de werkvloer.

Is de werkgever altijd aansprakelijk?

Ja, de werkgever is bijna altijd aansprakelijk.

Die baas van jou heeft een zorgplicht die zo breed is als de heupen van een operazangeres. Zijn taak is om te zorgen dat jij niet over je eigen voeten struikelt, je koffie over het toetsenbord van een collega gooit of een burn-out krijgt van de passief-agressieve Post-its van de boekhouding. De werkplek moet veiliger zijn dan Fort Knox.

Wanneer is de baas de klos? Nou, eigenlijk altijd.

• Een ongeluk op de werkvloer: Je glijdt uit over een natte vloer die niet was aangegeven. Kassa! Je struikelt over een doos die al drie weken in het gangpad staat. Kassa! Je krijgt een TIA van de nieuwe kantoorinrichting. Waarschijnlijk ook kassa!
• Psychische schade: Krijg je de zenuwen van je manager die ademt als Darth Vader? Of raak je overspannen door de 300 nutteloze cc'tjes per dag? Dat valt ook onder de zorgplicht. De baas moet zorgen voor een sfeertje waar je niet gillend gek van wordt.
• Beroepsziekten: Een muisarm van het vele klikken, een hernia van die loodzware bureaustoel, of doofheid omdat je collega Bep de hele dag schlagermuziek draait. Allemaal het probleem van de werkgever.

De enige manier waarop de baas onder zijn betaalplicht uit kan komen, is als jij met opzet of door bewuste roekeloosheid gewond raakt. Maar de lat daarvoor ligt zo hoog, die kun je niet eens zien met de Hubble-telescoop. Je moet dan echt met een blinddoek op een vorkheftruck de polonaise gaan rijden tijdens de lunchpauze.

Mijn buurman Henk probeerde het nog, zei dat z'n werknemer 'bewust roekeloos' was omdat hij met z'n bureaustoel van de trap af ging voor een TikTok-filmpje. De rechter lachte hem vierkant uit en Henk mocht dokken. Dikke pech.

En het feest stopt niet bij de deur van het kantoor! Zelfs op het jaarlijkse personeelsuitje, wanneer je na drie lauwe biertjes van de klimmuur lazert, kan de baas nog steeds aansprakelijk zijn. Die zorgplicht achtervolgt hem als een schaduw. Dus ja, de werkgever is bijna altijd de Sjaak. De wet beschermt de werknemer beter dan een blik verf het hout.