Is er altijd een notaris nodig bij overlijden?

Is een notaris verplicht bij overlijden of afwikkeling erfenis?

Nee, een notaris is niet altijd verplicht na een overlijden. Dat dachten wij ook, toen mijn oma overleed. We wilden de erfenis gewoon zelf afwikkelen.

Maar toen liepen we tegen de bank aan. Haar rekening in Utrecht was compleet geblokkeerd. Zonder een officieel document, die verklaring van erfrecht, konden we er absoluut niet bij. De bankmedewerker was heel stellig, het was frustrerend.

Dus ja, dan heb je een notaris nodig. Puur voor dat ene papiertje.

Dat was in oktober. We vonden een kantoor en de verklaring van erfrecht kostte ons rond de 500 euro. De notaris moest uitzoeken wie alle erfgenamen precies waren. Pas met dat document konden we de bankrekening deblokkeren en de erfenis verder afwikkelen.

Is een notaris verplicht na overlijden?

Een notaris is niet altijd verplicht na overlijden. Punt. Klaar is Kees.

Maar je moet wel begrijpen, soms sta je er na zo'n sterfgevalletje toch behoorlijk voor paal als je geen notaris inschakelt. Vooral als de overledene dacht dat hij een soort filantropische dictator was met een ingewikkeld testament, dan zit je als familie met de gebakken peren. Of als er een of andere vage achterneef opeens beweert dat hij recht heeft op de antieke aardewerkverzameling. Dan is een notaris net die scheidsrechter die voorkomt dat het uitmondt in een knokpartij om de theekopjes.

Wanneer dat poppenkastje van een notaris dan wél weer uit de kast getrokken moet worden, is vaak omdat:

• Er een testament ligt dat zo cryptisch is geschreven dat zelfs de Da Vinci Code erbij verbleekt. Of er geen testament is en niemand weet hoe die hele erfenis afgewikkeld moet worden. Dan komt de notaris als een soort Sherlock Holmes met een stropdas.
• De overledene zat met een koophuis of ander onroerend goed in de maag, en dat moet netjes van naam veranderen. Zonder notaris krijg je dat ding niet verkocht, al zou je hem met een strikje en al aanbieden op Marktplaats.
• Er was sprake van huwelijkse voorwaarden of een geregistreerd partnerschap, en dat is vaak zo'n juridisch woud waar een gemiddeld mens nog geen paddenstoel vindt. Dat moet dan uitgeplozen worden.
• De familie is net een stel hongerige hyena's en ruziet al over de zilveren lepeltjes voordat de koffie koud is. Als er onenigheid is, is de notaris die onpartijdige figuur die de boel in goede banen probeert te leiden, of in elk geval een papieren spoor aanlegt van wie wie een klap verkocht om de dure vaas.
• Er zijn minderjarige erfgenamen. Want die kunnen zelf geen beslissingen nemen, en een notaris zorgt dan dat hun belangen niet onder de voet gelopen worden door ooms die te veel jenever op hebben.
• De erfenis is zo'n internationaal zootje, met bankrekeningen op de Bahama's en een vakantiehuisje in Frankrijk. Dan is het een kluwen van regels waar een notaris wel raad mee weet. Want anders sta je daar als een kip zonder kop te koekeloeren bij buitenlandse instanties.

Kortom, je moet niet denken dat je er zomaar vanaf bent met een paar handtekeningen en een kopje troost. Soms is die notaris gewoon een noodzakelijk kwaad, net als een bezoek aan de tandarts, maar dan voor je portemonnee. Ze zorgen dat de boel niet uitmondt in een anarchistische verdeling van de spullen, en dat is toch wat waard. En ja, ze kosten een vermogen, maar dat is dan wel om die erfenis van je tante Betsie juridisch waterdicht te maken.

Wat gebeurt er bij overlijden zonder testament?

Zonder testament, dat is het ding. Dan wordt het verdeeld. Volgens de wet.

De langstlevende, die krijgt het dan. Echtgenoot of partner. Dat is hoe het werkt als er niks geregeld is.

En die nieuwe regels, sinds '18. Erfenissen en giften, die komen niet zomaar bij het gezamenlijke bezit. Dat is wel een ding.

Wie regelt de erfenis als er geen testament is?

Als er geen testament is, regelt de wet wie de erfgenamen zijn en wie de erfenis beheert. Vaak is dit een van de erfgenamen die een boedelvolmacht krijgt. Een notaris kan helpen bij het opstellen van deze volmacht.

Man, die hele erfenisgedoe. Ik ben er laatst ook mee bezig geweest toen opa overleed. Wat een gedoe, zeg. Je denkt dat het wel goed komt, maar dan opeens zit je met een hele hoop papierwerk en vragen. Geen testament. Waarom zou je dat ook doen als je zo gezond bent, toch? Dacht hij.

Maar ja, dan moet het wel geregeld worden. En dan is het ineens de wettelijke verdeling die telt. Dat betekent dat de langstlevende partner en de kinderen de erfgenamen zijn. Als er geen partner is, gaan we een stap verder in de familieboom. Ik ben echt blij dat ik dat heb uitgezocht.

Mijn zus had het er laatst over, "Wie moet dat dan doen als pa straks...?" Ik zei: "Nou, een van ons dan zeker." En zo is het vaak. Een van de erfgenamen krijgt dan die boedelvolmacht. Dat is echt handig, want anders moet iedereen overal zijn handtekening onder zetten.

• Boedelvolmacht: hiermee mag één persoon namens alle erfgenamen handelen. Dat is echt een uitkomst. Ik zag m'n moeder er ook mee stoeien, die papieren.
• Notaris inschakelen: Een notaris kan helpen die volmacht op te stellen. Dat is wel zo netjes, dan staat het officieel vast. Ze zijn er best snel mee als je alle papieren hebt.

En dan begint de afwikkeling van de erfenis. Ik bedoel, dat is niet zomaar even de sleutels van het huis overhandigen. Daar komt meer bij kijken dan je denkt. M'n neef dacht dat het na een week wel klaar was, haha. Dat valt tegen.

• Bankrekeningen blokkeren
• Schulden en belastingen betalen – ja, dat zijn dingen waar je dan opeens mee te maken krijgt. De erfbelasting is een ding.
• Huis leeghalen en misschien wel verkopen – al die herinneringen...
• Verzekeringen opzeggen

Ik had ooit een vriend die zei dat hij geen testament wilde, want hij had toch niks. Maar zelfs dan, als je alleen een stapel boeken hebt, moet er iemand zijn die beslist wie ze krijgt. Of ze naar het oud papier gaan. Het is niet alleen voor de "rijken", een testament. Het voorkomt een hoop gezeik achteraf. Ik ga er toch maar eens voor zitten, dit jaar. Want je weet maar nooit, toch? Het geeft rust, zeggen ze. Ik geloof dat wel.

Wie is erfgenaam bij overlijden zonder testament?

Oké, dus als er geen testament is, dan is het de wettelijke verdeling. Dat betekent dat alles, echt ALLES, naar de langstlevende gaat. Dus de partner of echtgenoot krijgt de volle laag.

Die kinderen dan? Die moeten wachten. Pas als die langstlevende er ook niet meer is, mogen de kinderen delen. En ja, dat kunnen ook kinderen uit een ander huwelijk zijn. Beetje ingewikkeld soms, toch?

• Langstlevende krijgt eerst alles.
• Kinderen erven pas later.
• Ook stiefkinderen kunnen mee-ervend.

Het is gewoon een standaardregel om het simpel te houden als mensen niks regelen. Een soort vangnet. Best logisch eigenlijk, maar als je specifieke wensen hebt, moet je écht een testament maken. Anders wordt het de standaard. Zo. Duidelijk denk ik.

Wat kost een notaris bij erfenis?

Een verklaring van erfrecht is het startpunt. Denk aan zo'n 325 tot 700 euro. Het is geen vast bedrag; de notaris kijkt naar hoe ingewikkeld de boedel is. Een paar euro hier, een paar daar, het telt op.

Factoren die meespelen:

• Grootte en aard van de nalatenschap: Een huis met schulden is anders dan een spaarrekening.
• Aantal erfgenamen: Hoe meer mensen, hoe meer papieren.
• Internationale aspecten: Woonden er ook buitenlanders in het spel? Dat maakt het complexer.

En dan heb je nog de kosten voor afwikkeling. Dat is een ander verhaal. Een executeur mag bijvoorbeeld een percentage van de erfenis vragen, soms tot wel 1% of meer. Dit kan dus fors oplopen, afhankelijk van de waarde. Maar dat is dan weer voor het daadwerkelijke verdelen en afhandelen van de bezittingen en schulden.

Verklaring van erfrecht is dus de eerste stap, het bewijs dat je mag handelen. Dat bedrag is relatief beperkt, zeker als je kijkt naar wat er allemaal bij komt kijken. Het is als een sleutel; zonder dat slot gaat er niets open, maar het is nog maar het begin van de reis.