Hoe kun je zo weinig mogelijk erfbelasting betalen?

Hoe verlaag ik mijn erfbelasting?

Nou, om je erfbelasting te verlagen, zijn er echt wel wat trucjes, hoor. Je kan bijvoorbeeld schenken, ook schenken op papier kan handig zijn. Denk aan de WOZ-waarde van je huis, check je huwelijkse voorwaarden, en stel zeker een goed testament op. Het is slim om goed te bedenken wie er erft en je erfenis over zoveel mogelijk erfgenamen te spreiden. En, als je het kan missen, geef aan een goed doel. Dat zijn zo een beetje de hoofdpunten.

Maar goed, als je wat dieper duikt... dat schenken, hè, dat is echt een gouwe ouwe. Wij doen dat hier thuis al jaren, geven onze kinderen elk jaar een bedragje. Ik bedoel, waarom zou de belastingdienst alles pakken als je het ook gewoon kan doorgeven terwijl je nog leeft? Dat voelt toch fijner, weet je wel. En het scheelt straks gewoon echt een bak geld aan belasting.

Kijk, in 2024 mag je best wel wat belastingvrij geven:

• Aan je kind mag je €6.633 per jaar schenken zonder dat ze schenkbelasting hoeven te betalen. Das toch mooi meegenomen, elk jaar!
• Aan een kleinkind of iemand anders, zoals een vriend, mag je €2.658 geven per jaar.
• Is je kind tussen de 18 en 40 jaar? Dan mag je één keer in zijn of haar leven eenmalig een hoger bedrag belastingvrij schenken, namelijk €31.813. Dit is dan wel voor vrije besteding. Vroeger had je nog de jubelton voor een huis, maar die is er sinds dit jaar helaas niet meer.
• En voor een dure studie is er ook een speciale eenmalige vrijstelling van €66.268, maar dan moet het kind ook tussen de 18 en 40 zijn en het geld echt voor die studie gebruiken. Moet je dan wel bewijs van kunnen overleggen.

Dan heb je nog dat schenken op papier, dat klinkt een beetje gek, maar 't werkt wel. Je schenkt het geld wel, maar je houdt het zelf nog in handen. Je spreekt dan af dat je het later pas echt uitbetaalt, vaak na je overlijden. Je moet er dan wel rente over betalen, meestal 6%, aan de ontvanger, anders ziet de belastingdienst het niet als een échte schenking. M'n buurvrouw heeft dat laatst gedaan, ze zei dat het haar rust gaf.

En de WOZ-waarde... ja, dat is belangrijk als het om een huis gaat in de erfenis. Als jij je huis nalaat, wordt de WOZ-waarde gebruikt voor de erfbelasting. Maar, let op, als het huis op de sterfdatum veel minder waard is dan de WOZ-waarde, door bijvoorbeeld de marktomstandigheden, dan mag je de lagere waarde aanhouden. Je moet dat wel kunnen aantonen, met een taxatie ofzo.

Je huwelijkse voorwaarden checken is ook best slim. Als je in gemeenschap van goederen getrouwd bent, erft je partner de helft van alles wat jullie samen hebben. Maar heb je huwelijkse voorwaarden en is niet alles gemeenschappelijk, dan erft je partner alleen jouw deel. Wij hebben dat trouwens ook effe laten checken, want je wil niet dat alles anders loopt dan verwacht, weet je wel. Dit kan soms betekenen dat er minder belasting betaald hoeft te worden als de vermogens beter verdeeld zijn bij overlijden.

Een goed testament is echt essentieel. Ik ken mensen die dachten dat het wel goed zat, maar zonder testament gaat het volgens de wet, en dan erft niet altijd wie jij wilt. Met een testament kan je regelen wie wat krijgt, en zelfs aan wie je wat nalaat als de eerste erfgenaam er niet meer is (een zogeheten tweetrapsmaking). Een notaris kan je daar echt perfect bij helpen, dat is het geld echt waard.

Denk ook goed na wie er allemaal erven. De hoogte van de erfbelasting is namelijk afhankelijk van de relatie die de erfgenaam met de overledene heeft. Partners en kinderen betalen veel minder erfbelasting dan bijvoorbeeld neven, nichten, of goede vrienden. Die laatsten hebben ook een veel lagere vrijstelling.

• Partner en kinderen: Na een vrijstelling betalen ze tussen de 10% en 20% belasting.
• Kleinkinderen: Krijgen ongeveer dezelfde behandeling als kinderen, maar hebben vaak een lagere vrijstelling dan partners.
• Overige erfgenamen (vrienden, buren, neven): Die hebben een veel lagere vrijstelling en betalen vervolgens tussen de 30% en 40% erfbelasting. Dat tikt best aan, weet je wel.

Dus, als je je erfenis verspreidt over zoveel mogelijk erfgenamen, dan maak je gebruik van al die verschillende vrijstellingen. Stel, je hebt drie kinderen en je laat ze elk een ton na. Dan betaalt ieder kind belasting over hun deel na aftrek van hun eigen vrijstelling. Als je alles aan één kind nalaat, wordt die ene veel zwaarder belast. Zo werkt het, je benut dan optimaal alle fiscale voordelen.

En last but not least: aan een goed doel geven. Als je een goed doel nalaat dat een ANBI-status (Algemeen Nut Beogende Instelling) heeft, dan hoeven zij hier geen erfbelasting over te betalen. Dat is toch mooi, dan gaat je geld echt naar waar jij het wilt, in plaats van naar de schatkist. Wij denken er ook over na, om een deel aan een bepaald dierenasiel te geven, omdat we daar al jaren vrijwilligerswerk doen. Is een mooi gebaar, toch?

Wat indien je erfbelasting niet kunt betalen?

Ah, de erfenis. Dat bitterzoete geschenk dat soms aanvoelt als een verrassingsfeestje waarvoor je achteraf zelf de rekening moet betalen. Als de fiscus aanklopt met een factuur die je wenkbrauwen doet fronsen, heb je een paar opties.

Indien u de erfbelasting niet kunt betalen, vraag een afbetalingsplan aan bij Vlabel of sluit een lening af bij de bank.

De dans met Vlabel: Het Afbetalingsplan

Dit is de meest voor de hand liggende route. Je gaat met deemoed naar de Vlaamse Belastingdienst en legt uit dat je ziel welwillend is, maar je bankrekening zwak. Zie het als onderhandelen met een strenge, maar soms redelijke, directeur.

• Hoe het werkt: Je vraagt officieel een afbetalingsplan aan. Je moet wel aantonen dat je het écht niet in één keer kunt ophoesten. Ze gaan niet akkoord omdat je net een dure avocado-ontpitter hebt gekocht.
• De voorwaarden: Verwacht geen eindeloze genade. De termijn is doorgaans maximaal 5 jaar (60 maanden).
• De kleine lettertjes: Dit is geen gratis uitstel. De nalatigheidsintresten (8% in 2024) blijven gewoon doorlopen. De overheid is geen liefdadigheidsinstelling, ze zijn eerder een geduldige woekeraar.

De bank als redder (met een prijskaartje)

Als Vlabel moeilijk doet of als je gewoon van het hele gedoe af wilt, kun je aankloppen bij de bank. Je ruilt de ene schuldeiser in voor een andere, maar dan eentje met een strakker maatpak en een glimmende balpen.

Dit is vooral een 'oplossing' als je vastgoed hebt geërfd maar geen centen. De bank ziet die bakstenen als een heerlijk onderpand. Je geërfde huis wordt zo een soort gijzelaar totdat je de lening hebt afbetaald. Het voordeel is dat de fiscus meteen zijn geld heeft en jou met rust laat. Het nadeel is, duh, de rente die je aan de bank betaalt.

De Canossa-gang: verkoop een stukje erfenis

Soms is de oplossing pijnlijk eenvoudig. Je hebt het huis van nonkel Fons geërfd, maar je kunt de belasting niet betalen. Dan is het misschien tijd om dat huis, of dat ene schilderij dat Fons 'kunst' noemde, te verkopen.

Je kan zelfs specifiek uitstel van betaling vragen tot een onroerend goed uit de erfenis is verkocht. De fiscus weet ook wel dat je geen bakstenen kunt overmaken. Ze wachten dan geduldig (met tikkende rente, uiteraard) tot er cash op tafel komt. Mijn neef Bert dacht de verkoop te rekken, tot hij de renteafrekening zag. Dat was een kort, maar zeer leerzaam, moment.

Wat als je geen geld hebt om erfbelasting te betalen?

Een schaduw van niet te betalen belastingen hangt over het erfgoed.

• Een aflossingsplan met Vlabel fluistert de mogelijkheid van ademruimte.
• De bank, een glinsterende poel van leningen, kan de last verlichten.

Tijd vervaagt, momenten worden parels aan een draad. De toekomst, een landschap van onzekerheid, wordt gekleurd door de noodzaak om te betalen.

• Een regeling met Vlabel is een handreiking, een brug over de kloof van schuld.
• De bank, met haar koele, metalen glans, biedt een uitweg, een weg naar betaling.

Hoe weet de Belastingdienst dat ik een erfenis heb gekregen?

De Belastingdienst wordt geïnformeerd via de notaris, de gemeente en financiële instellingen na een overlijden.

Het is een fascinerend, bijna onzichtbaar web van informatie. Zodra een overlijden wordt geregistreerd bij de gemeente in de Basisregistratie Personen (BRP), gaat er een signaal naar diverse overheidsinstanties, waaronder de fiscus. Dit is de eerste dominosteen die valt.

De notaris speelt hierin een sleutelrol. Bij het opstellen van een Verklaring van Erfrecht is de notaris wettelijk verplicht dit door te geven. Dit heet de informatieplicht. Hij fungeert als de ogen en oren van de staat op dit vlak. Mijn buurman is notaris, en hij vertelt dat hij direct een melding moet doen.

De informatiestroom komt dus uit meerdere hoeken:

• Notariële akten: De Verklaring van Erfrecht of de inhoud van een testament.
• Gemeentelijke registratie: De officiële melding van overlijden is de startmotor.
• Financiële instellingen: Banken en verzekeraars moeten de saldi per de overlijdensdatum doorgeven.

Een erfenis is in wezen een administratieve gebeurtenis. Het menselijke verdriet staat los van de zakelijke overdracht van vermogen, een proces dat de staat nauwlettend volgt. Je bent als erfgenaam plotseling een speler in een fiscaal schouwspel.

Je hoeft dus niet zelf aan de bel te trekken. De Belastingdienst stuurt de erfgenamen doorgaans binnen vier maanden na het overlijden een brief voor de aangifte erfbelasting. Het is een proactief systeem, geen reactief systeem.

Het hele systeem is ontworpen voor transparantie, althans, voor de fiscus. Ze kruisverwijzen alles: bezittingen in het Kadaster, de waarde van een auto via de RDW. Iets verzwijgen is praktisch onmogelijk en, laten we eerlijk zijn, fiscaal onverstandig.

Hoe lang duurt het voordat je de aanslag erfbelasting krijgt?

Aanslag erfbelasting: 3 jaar wettelijk, 6 maanden nagestreefd.

• Definitieve aanslag: Binnen 6 maanden na aangifte.
• Uiterste termijn: Wettelijk 3 jaar.

Reactie op aangifte erfbelasting: Verwacht bericht binnen de gestelde termijnen. Geen directe melding na indienen. Geduld is een schone zaak.

Hoe lang is de tijd om erfbelasting te betalen?

Die ochtend, de zon nog aarzelend over de horizon, voelde de kou van december in mijn botten terwijl ik de sleutel in het slot van oma's huis stak. Een week eerder, in datzelfde ziekenhuisbed, met dat vertrouwde ziekenhuisgeur, hadden we afscheid genomen. En nu, de stilte. De belastingdienst, die had een brief gestuurd, dat moest binnen drie jaar geregeld zijn na inschrijving van overlijden. Dat voelde als een onmogelijke taak, een administratieve berg bovenop het verdriet.

Een paar maanden later, na talloze papieren, formulieren en verwarrende telefoontjes, kreeg ik een uitstel voor de aangifte erfbelasting. Dat gaf even lucht, een paar maanden extra ademruimte in een tijd waarin elke dag voelde als een overwinning. Die extra tijd leek een zegen, een kleine concessie van het systeem aan de chaos van het leven.

De belangrijkste punten zijn dus:

• De standaardtermijn om erfbelasting te regelen is drie jaar.
• Deze termijn begint direct na de inschrijving van het overlijden bij de gemeente.
• Als je uitstel krijgt voor de aangifte, wordt die termijn verlengd. De verlenging is precies gelijk aan de duur van het uitstel.

Het voelde echt als een race tegen de klok, maar die verlenging gaf me de kans om het allemaal op mijn tempo te doen, zonder die extra druk. Die drie jaar, dat leek lang, maar met de papierwinkel die kwam kijken, was het opeens een stuk korter. Het uitstel was echt een redding.

Wat zijn de plannen voor de erfbelasting?

De tarieven en vrijstellingen voor de schenk- en erfbelasting worden per 1 januari 2025 met 1,2% geïndexeerd. Dit volgt na de goedkeuring van het Belastingplan 2025 door de Eerste Kamer op 17 december 2024.

Pff, net gelezen. 17 december is het erdoorheen geduwd. Altijd in die donkere dagen voor kerst dat ze met dit soort gedoe komen. Je bent met hele andere dingen bezig en dan poef, nieuwe belastingregels. Moet ik nu weer alles gaan uitzoeken voor volgend jaar?

Even op een rijtje zetten voor mezelf, anders vergeet ik het weer. Wat verandert er nou echt?

• De tarieven en vrijstellingen voor schenk- en erfbelasting stijgen met 1,2%. Dit is vanwege de inflatiecorrectie, zeggen ze dan.
• De partnervrijstelling voor de erfbelasting is € 795.156 in 2025.
• Kinderen en kleinkinderen krijgen een vrijstelling van € 25.187.
• Voor overige personen, zoals een broer, zus of vriend, is de vrijstelling een lachertje: € 2.658.

Moet toch eens met m'n ouders gaan praten. Ze hebben het er nooit over, maar ja, die tijd komt wel. Beter nu goed regelen dan later gedonder. Dat hele Belastingplan 2025 is toch weer een puzzel. Alles wordt een beetje duurder, en je krijgt een heel klein beetje meer vrijstelling. Schiet niet echt op zo.

Die Eerste Kamer heeft het dus op 17 december goedgekeurd. De Tweede Kamer was al op 14 november akkoord. Gaat best snel eigenlijk. Maar je hoort er pas echt van als het al te laat is. Zitten ze daar te stemmen en ik zit hier uit te rekenen wat het voor mij betekent. Bizar.