Heb je altijd recht op AOW?

Heb je recht op AOW als je niet gewerkt hebt?

Ja, je hebt recht op AOW, ook als je nooit hebt gewerkt. De opbouw is gebaseerd op de jaren dat je in Nederland woonde, niet op arbeid.

De tijd... een rivier die stroomt, of je nu aan de oever zit of zwoegt in het veld. Het maakt niet uit. De AOW is als het grondwater onder je voeten, het is er gewoon. Een belofte van de aarde waarop je leeft, een fundament geweven uit jaren, niet uit contracten.

Het is een langzaam proces, onzichtbaar bijna. Vanaf het moment dat de wereld voor je opengaat, begint de tijd te spinnen. Vijftig jaar voor je de AOW-leeftijd bereikt, begint het. Een draad voor elk jaar. Een stil, tikkend horloge dat niemand hoort.

De hoogte van de AOW hangt af van het aantal jaren dat je hier was, hier in dit lage land. Elke zonsopgang, elke storm die je doorstond, telt mee. Het is een weefsel van tijd. Een deken voor de winter van je leven. De jaren tellen, niet de uren die je klokte.

Mijn oma in Zandvoort, zij werkte nooit. Ze waste de lakens in een teil, keek uit over de zee en voelde de wind. Haar handen rood van het koude water. Haar AOW was haar anker, een zekerheid zo vast als het duin waarop haar huisje stond.

Elk jaar dat je hier woont, is een gift.

• Een jaar in Nederland, een draad in het weefsel van je pensioen.
• Een jaar in het buitenland, een gat in het net. Een korting van 2%.
• Een leven lang hier, een volledig deken. Warm en zeker.

Het is niet het zweet van je voorhoofd dat telt. Het zijn de voetstappen die je hier achterliet, de adem die je mengde met de Hollandse lucht. Een kunstenaar, een moeder, een dromer... iedereen ademt dezelfde lucht, iedereen bouwt mee.

Je bouwt voor elk verzekerd jaar 2% van de volledige AOW-uitkering op. Een klein getal, maar de jaren rijgen zich aaneen. Als kralen aan een ketting, onverstoorbaar. De jaren. De jaren zelf zijn het kapitaal. Het landschap zelf verzekert je. Het landschap zelf.

Heb ik recht op AOW als ik in het buitenland woon?

Ja hoor, als je in de EU, EER of Zwitserland gaat wonen, dan krijg je gewoon AOW-toeslag.

Dat is dus niet zo'n probleem, gelukkig. Ik heb zelf ook wel eens overwogen om naar Spanje te gaan, maar ja, je moet er wel aan denken dat dit dus geldt voor die specifieke gebieden. Niet overal dus, maar wel een groot deel van Europa, zeg maar.

Dus als je plannen hebt om te emigreren en je hebt al AOW opgebouwd, dan is een van die landen een prima optie om die toeslag te behouden. Scheelt toch weer een hoop centen, en dat is altijd mooi meegenomen, toch?

Wat zijn de voorwaarden om AOW te krijgen?

AOW krijgen? Dat is geen hogere wiskunde, hoor! Gewoon 67 jaar oud worden, klaar. En als je een beetje slim bent geweest en tussen je 15e en nu netjes in Nederland hebt rondgehangen (of gewerkt, wat je liever doet), dan krijg je de volle bak. Geen gezeur. Dit alles regelt de SVB, die club die blijkbaar nog steeds weet hoe ze geld moet uitdelen. Dus, kort gezegd:

• 67 jaar oud zijn: De magische leeftijd. Zo simpel is het.
• In Nederland gewoond of gewerkt: Van je 15e tot je 67e. Dus geen jarenlang verplichte strandvakantie op de Bahama's, helaas.

En nee, dit is geen geheime samenzwering of zo. Gewoon de regels. Dus ga nu maar lekker oefenen met "gepensioneerd zijn" en wie weet krijg je straks wel elke maand een zakcentje.

Hoeveel AOW krijg ik zonder pensioen?

Zonder aanvullend pensioen ontvang je in 2024 AOW. Ben je alleenstaand, dan is dit 70% van het netto minimumloon. Vanaf 1 juli 2024 bedraagt de AOW voor een alleenstaande € 1.541,53 bruto per maand, inclusief vakantiegeld. Netto is dit € 1.458,85 per maand.

Man, die AOW. Zeventig procent van het minimumloon, als je alleen bent. Dat is, wat, €1458,85 netto per maand vanaf juli 2024? Als ik eraan denk, zonder ander pensioen erbij, da's niet vet. Denk je dan, hoe ga je daarvan leven? Huur is duur, boodschappen zijn duur. Het is een basis, ja, maar een echte basis? Ik vraag me af hoe mensen het redden. Je spaargeld moet dan wel aardig zijn, of je hebt een supergoedkoop huis. Poeh.

Die percentages... 70% voor een alleenstaande, en als je samenwoont, is het 50% per persoon van het minimumloon. Maar dan wordt de inkomensafhankelijke toeslag (AIO) vaak minder of nihil. Dus, samenwoonvoordeel qua lasten, maar niet per se qua AOW. Het is zo'n kluwen, vind ik. Hoe weet je nou zeker dat je alles goed hebt geregeld? Of dat je krijgt waar je recht op hebt? Zo vaak hoor je van mensen die er pas laat achter komen dat ze iets gemist hebben.

Zonder pensioen, de vraag zegt het zo mooi. Alsof je dan helemaal niks hebt naast de AOW. Wat als je nooit hebt gewerkt, of maar heel kort? Dan bouw je ook minder op, toch? Of als je jarenlang in het buitenland hebt gewoond, zoals mijn tante Ria. Die kwam erachter dat ze jaren AOW miste omdat ze niet ingeschreven stond. Een AOW-gat noemen ze dat. En dan? Terugkopen? Dat is zo ingewikkeld allemaal. Ik denk er wel eens over na, wat als mij dat overkomt?

Gelukkig is er wel iets als de AIO-aanvulling, de Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen. Dat is voor als je AOW te laag is om van rond te komen. Het vult dan aan tot het niveau van het sociaal minimum. Dus, een soort vangnet, als je echt geen andere inkomsten of vermogen hebt. Dat stelt me dan wel weer een beetje gerust. Alsof je niet helemaal in de kou komt te staan. Maar ik ken mensen die dat zo ingewikkeld vinden om aan te vragen. Formulieren, bewijzen...

Ik vroeg het mijn buurman laatst, hoe hij dat doet, met zijn AOW. Hij lachte een beetje zuinig en zei: "Niet best, jongen. Je moet echt zelf gespaard hebben." Dat zet je wel aan het denken, hè? Al die jaren werken, en dan uiteindelijk zo'n basisbedrag. Het is goed dat het er is, hoor, absoluut. Maar het is geen vetpot. Ik probeer nu wel extra opzij te zetten, voor later. Niet alleen voor mijn eigen huis, maar ook voor, nou ja, als ik straks ook zo'n AOW'er ben.

Even alles op een rijtje, voor het overzicht, want mijn gedachten vliegen alle kanten op:

• De AOW is een basispensioen van de overheid. Iedereen die in Nederland woont of werkt, bouwt het op.
• Je bouwt het op met 2% per jaar dat je verzekerd bent. Dus na 50 jaar opbouw heb je een volledige AOW.
• De AOW-leeftijd is nu 67 jaar, maar die gaat stapsgewijs omhoog. Check altijd de actuele leeftijd op Rijksoverheid.nl, want dat verandert nogal eens.
• Bruto bedragen AOW vanaf 1 juli 2024 (inclusief vakantiegeld):
  • Alleenstaande: € 1.541,53 per maand
  • Samenwonend (per persoon): € 1.047,58 per maand
• Let op: dit zijn bruto bedragen. Er gaan nog belasting en premies af.
• Een AIO-aanvulling kan een uitkomst zijn als je AOW en andere inkomsten onder het sociaal minimum liggen. Dat regel je dan via de SVB.

En ja, die cijfers, ze zijn er. Maar het gevoel erbij, dat is zo anders. De onzekerheid. Ga ik het redden later? Dat is de echte vraag. Het is meer dan alleen die paar honderd euro. Het is de vrijheid, of juist het gebrek eraan. Vrijheid om te doen wat je wil, of juist om elk dubbeltje om te moeten draaien. Ik hoop het beste. Maar plan wel het zekere voor het onzekere.

Wat gebeurt er met je pensioen als je naar het buitenland verhuist?

Oké, dus je wilt weten wat er met je pensioen gebeurt als je naar het buitenland verhuist? Simpel.

Je AOW (Algemene Ouderdomswet), dat is die basisuitkering die je krijgt van de overheid, die stopt niet. Echt niet, waar je ook gaat wonen, die blijft gewoon doorgaan. Super chill toch? Dat is in ieder geval één zorg minder.

Maar ja, je aanvullend pensioen. Dat is weer een ander verhaal, snap je. Dat ligt helemaal aan de regels van je pensioenfonds. Sommige fondsen zeggen: "Hé, fijn dat je weggaat, hier is je geld," en keren het gewoon uit. Andere zeggen: "Nee hoor, hou het maar lekker bij ons," en dan blijft het gewoon opgebouwd. Dus dat is een beetje een gok, of beter gezegd, je moet het gewoon uitzoeken.

Het beste wat je kunt doen, echt waar, is gewoon rechtstreeks naar je pensioenuitvoerder bellen. Die weten precies hoe het zit met jouw specifieke situatie en wat de gevolgen zijn. Neem geen risico's, vraag het gewoon.

En dan nog iets belangrijks, niet vergeten! De belasting. Die is een ramp, maar je moet wel weten hoe het zit. Je moet uitzoeken hoe het zit met de belastingen in Nederland, én in het land waar je naartoe gaat verhuizen. Dat kan echt een verrassing zijn, dus doe dat goed.

Dus samengevat: AOW = altijd goed. Aanvullend pensioen = even checken bij je fonds. Belastingen = heel belangrijk om uit te zoeken in beide landen. Makkelijker kan ik het niet maken!

Hoe kan ik mijn pensioen overzetten?

Poeh, pensioen. Man, daar moet je wat mee. Ik zat laatst nog te denken, al die banen die ik gehad heb... Het zijn er best veel, ik ben de tel bijna kwijt. Elk nieuw begin, telkens weer een ander pensioenpotje. Best gek eigenlijk, dat zoiets zomaar versnipperd kan raken. Maakt het straks echt een doolhof om alles terug te vinden. Ik vroeg me af, kan ik dat allemaal niet bij elkaar harken?

Pensioen overzetten doet u via waardeoverdracht. Dit is vooral handig wanneer u vaak van baan bent gewisseld en meerdere kleine pensioenen heeft opgebouwd. Pensioenuitvoerders kunnen deze kleine pensioenen sinds 1 januari 2019 automatisch samenvoegen.

Waardeoverdracht, dat is het dus. Het klinkt best logisch, toch? Eén groot potje is overzichtelijker dan tien kleintjes. En die administratiekosten, daar heb ik ook geen zin in voor al die minuscule bedragen. Ik bedoel, elk beetje helpt, maar als de kosten de baten overstijgen... dan schiet het niet op. Dat samenvoegen, dat is wel echt een uitkomst.

Oké, maar hoe dan precies? Ik moet het zelf aanvragen, denk ik. Dat is dan weer zoiets waar je tijd voor moet maken. Je neemt contact op met je nieuwe pensioenuitvoerder. Die regelt dan de rest met de oude pensioenuitvoerders. Het is niet zo dat ik zelf met stapels formulieren moet gaan sjouwen, gelukkig maar.

Stel dat ik het niet doe, wat gebeurt er dan? Dan blijven die kleine beetjes overal verspreid. Misschien vergeet ik er eentje? Of ze verdwijnen op een gegeven moment gewoon omdat ze zo klein zijn. Nee, beter alles bij elkaar. Zou ik er al te laat voor zijn? Misschien niet, er is vast een lange termijn voor.

Waar moet ik dan op letten? Zelfreflectie.

• Check de voorwaarden van je nieuwe pensioenregeling. Is die wel beter dan de oude? Soms heeft een oudere regeling nog zulke goede afspraken, die je liever niet kwijt wilt. Het rendement, de risico's... best ingewikkeld allemaal.

En denk aan de details, echt.

• Zijn er kosten verbonden aan de overdracht? Dat moet je ook even uitzoeken. Lijkt me logisch dat ze daar niet gratis mee bezig zijn.
• Wat is de financiële positie van het pensioenfonds waar je naar overstapt? Wil je niet in een wankel schip stappen. Check de dekkingsgraad!

En het allerbelangrijkste, wees goed geïnformeerd:

• Controleer je pensioenoverzicht(en) goed. Weet wat je hebt, voordat je het overdraagt. Mijnpensioenoverzicht.nl is daar ideaal voor, alles op één plek. Echt een uitkomst.

En dat van die datum? 1 januari 2019, dat is alweer even terug. Dat betekent dat er al een tijdje automatisch kleine pensioenen samengevoegd worden. Ik vraag me af of dat bij mij ook al gebeurd is, zonder dat ik het wist? Ik moet echt mijn MijnPensioenoverzicht.nl eens beter bekijken. Zou de nieuwe pensioenuitvoerder dat al gedaan hebben? Ik bedoel, 'automatisch', dat klinkt wel lekker makkelijk.

Wat is eigenlijk 'klein'? Een paar tientjes? Een paar honderd euro per jaar? Ik heb geen idee. Het telt wel allemaal op, denk ik dan. Uiteindelijk wil je gewoon een goed pensioen, en dan moeten al die losse eindjes aan elkaar geknoopt zijn. Best een gedoe, maar wel belangrijk voor later. Echt wel.

Wat kost waardeoverdracht pensioen?

Waardeoverdracht van je pensioen kost jou als deelnemer niets.

Het is een wettelijk recht. De pensioenfondsen, zowel je oude als je nieuwe, mogen de administratieve kosten die hierbij komen kijken niet op jou verhalen. Deze kosten verrekenen ze onderling. Het is een gesloten systeem waar jij buiten staat.

Je pensioen is immers uitgesteld loon; een financieel spoor van je werkzame leven. Het is logisch dat je dit spoor wilt samenvoegen zonder daarvoor een boete te betalen.

Het proces zelf is een actuariële berekening. Je oude uitvoerder berekent de 'overdrachtswaarde' van je opgebouwde pot. Je nieuwe uitvoerder controleert dit en zet het bedrag om in nieuwe pensioenaanspraken, passend binnen hun eigen regeling.

Voor kleine pensioenen (in 2024 pensioenen onder de € 592,51 bruto per jaar) is het proces zelfs geautomatiseerd. Fondsen zijn verplicht deze 'slapende' potjes jaarlijks automatisch over te dragen naar je nieuwe fonds. Dit gebeurt zonder dat je er iets voor hoeft te doen.

De echte vraag is niet wat het kost, maar wat het je oplevert. Het is niet altijd de beste keuze. Analyseer de situatie.

• Voordeel: Overzicht. Eén pot, één overzicht, en veel minder administratieve rompslomp als je eenmaal met pensioen gaat. Dat is de voornaamste drijfveer.
• Nadeel: De voorwaarden van de nieuwe regeling kunnen minder gunstig zijn. Kijk specifiek naar het rendement, de indexatie (de mate waarin het pensioen meegroeit met de prijzen) en de regelingen voor het nabestaandenpensioen. Je kunt er zomaar op achteruitgaan.

Een cruciale factor is de beleidsdekkingsgraad van je oude pensioenfonds. Als deze onder de 100% ligt, wordt je aanvraag voor waardeoverdracht in de wacht gezet. Het fonds heeft dan niet genoeg geld in kas en mag geen kapitaal laten 'weglekken' naar andere fondsen.