Welke stof mis je bij een angststoornis?

Welke stoffen komen vrij bij angst?

Angst stuurt chemicaliën rond. Cortisol. Adrenaline. Noradrenaline. De bijnieren doen het.

• Cortisol: Langetermijnstress. Verbruikt energie.
• Adrenaline: Vecht-of-vlucht. Hartslag omhoog. Zintuigen scherp.
• Noradrenaline: Focus. Alertheid.

Hormonen zijn overleven. Snel. Efficiënt. Nu is het anders. Je zit stil. Ze pompen nog steeds. Ongemakkelijk.

Welke neurotransmitter veroorzaakt angst?

Een tekort aan GABA (gamma-aminoboterzuur) is een hoofdoorzaak van angst. Dit is de belangrijkste remmende neurotransmitter die het centrale zenuwstelsel kalmeert.

Pff, dat gejaagde gevoel weer. Alsof mijn brein gewoon non-stop AAN staat. Geen uit-knop. Is dat dan die GABA? Of het gebrek eraan? Het is echt een fysiek gevoel, die onrust in m’n borst. Zo vermoeiend.

Alles draait om de balans. Je hebt GABA (de rem) en je hebt glutamaat (het gaspedaal). Als die twee niet in evenwicht zijn, gaat het mis. Te veel gaspedaal, te weinig rem... en bam, hallo paniek. Mijn gaspedaal zit vast, denk ik.

Symptomen van een GABA-tekort, even op een rijtje:

• Constant piekeren, gedachten die maar doorrazen.
• Fysieke spanning, vooral in nek en schouders. Check.
• Slecht inslapen of doorslapen.
• Snel overweldigd en geïrriteerd voelen.
• Koud zweet of hartkloppingen uit het niets.

Ik heb ooit van die GABA-supplementen geprobeerd. Werkte totaal niet. Later las ik dat het de bloed-hersenbarrière nauwelijks passeert, dus het komt niet eens aan waar het moet zijn. Wat een onzin. Pure marketing.

mn arts zei dat het ook om de receptoren gaat. Je kunt wel genoeg GABA aanmaken, maar als je cellen het niet goed kunnen 'opvangen', heb je er alsnog niks aan. Het is dus complexer.

En dan heb je natuurlijk ook nog serotonine en noradrenaline die een rol spelen in de angst-soep in je hoofd. Het is een heel orkest dat vals speelt, niet één enkele muzikant. Maar GABA is wel echt de dirigent die de boel tot rust moet manen.

Wat zijn de triggers van angst?

Angst wordt vaak getriggerd door een flinke klap op de ziel (psychotrauma), zoals een gebeurtenis die je de schrik van je leven bezorgde. Ook fysieke ongemakken, de medicatie die je slikt of recreatief spul kunnen je innerlijke paniekknop indrukken, zonder dat je er erg in hebt.

Nou, als je het mij vraagt, en dat doe je blijkbaar, komt die rottige angst vaak om de hoek kijken als je net lekker in je vel zit. Het begint vaak met zo'n psychotrauma, hè? Dat is zoiets als met je volle gewicht op een legoblokje stappen: je verwacht het niet, en de pijn is intens, diep, en blijft nog lang zeuren. Een ingrijpende gebeurtenis noemen ze dat, eentje waar je nog jaren later wakker van ligt, zwetend als een otter op de Veluwe.

En dan hebben we de lichamelijke ziekten. Denk je lekker te gaan Netflixen, krijg je ineens van alles door je lijf gespookt. Je hersenen denken meteen: Potverdorie, dit is het einde van de wereld, of op zijn minst het einde van mijn serie! Die angst is een geniepige gast, die zich vastbijt als een teckel in een net geveegde dweil.

Oh, en die pillenboel! Sommige van die medicijnen, ik noem geen namen, zijn zo listig als een vos in een kippenhok. Ze beloven je rust, maar ondertussen pompen ze je vol met een subtiel gevoel van HELP, DE WERELD VERGAAT! Je voelt je dan alsof je op de Titanic staat, maar dan zonder de mooie Leonardo DiCaprio om je te redden. Echt, je zou er bijna van gaan hamsteren uit pure paniek.

Over drugs gesproken, ik ken een oom die dacht dat een wietje hem kalm zou maken. Nou, die heeft daarna een hele nacht de plantenbak aangekeken alsof het een levensbedreigende alien was. Drugsgebruik kan je brein zo op stang jagen dat het lijkt alsof je een achtbaanritje krijgt zonder stoelriem. Je hart pompt als een malle, en je gedachten schieten alle kanten op, alsof je een kudde dolle muizen in je schedel hebt. Niet echt bevorderlijk voor een zen-momentje, als je snapt wat ik bedoel.

Maar er is meer spul, hoor. Die dagelijkse sleur kan je ook de stuipen op het lijf jagen. Constant die deadlines, de buren die hun tuinhek weer eens scheef hebben gezet, of dat je favoriete kroeg plotseling alleen nog maar hipstervariantjes van bier verkoopt. Dat stapelt zich op als een ongewassen berg afwas, tot het moment dat je ontploft. En zo'n algemeen gevoel van onrust krijg je ook als je te lang naar het nieuws kijkt. Dan denk je: Is dit echt mijn leven, of ben ik per ongeluk in een horrorfilm beland?

Hier nog wat van die 'leuke' bijkomstigheden waar je kippenvel van krijgt:

• Koffie, en dan heel veel: Je hartslag gaat tekeer alsof het een startschot krijgt voor de marathon, en je voelt je alsof je constant de sprint van je leven moet trekken, zelfs als je gewoon op de bank zit. Zo loop je het risico op een paniekaanval terwijl je enkel je to-do lijst overloopt.
• Slaapgebrek: Je hersenen beginnen dan hun eigen realityshow, vol met onzinnige scenario's en complottheorieën. Alles voelt alsof het elk moment kan instorten, net als een kaartenhuis in een orkaan. Je ziet overal gevaren, zelfs in je eigen badkamerspiegel.
• Chronische stress: Als je de hele tijd onder druk staat, alsof je vastzit tussen twee pletwalsen, dan gaat je lichaam in de overlevingsstand. Maar dan permanent. En dan ben je ineens bang dat je vergeet de vuilnis buiten te zetten, en dat dit het begin van de apocalyps is.
• Erfelijke aanleg: Soms zit het gewoon in de familie, zoals kromme tenen of een hekel aan spruitjes. Dan ben je al een beetje 'voorbedraad' voor die paniek, nog voordat er iets naars gebeurt. Je bent dan net een overgevoelige rookmelder die afgaat als je een broodje roostert, en dat is genetisch bepaald.
• Sociale druk: De constante angst om niet goed genoeg te zijn, of wat 'die andere mensen' wel niet van je denken. Alsof je continu auditie doet voor de rol van 'perfect mens', en je bang bent dat je de tekst vergeet. Je loopt de hele dag op eieren, doodsbang voor een misstap.

Al met al, die angst is een geniepige rotzak die zich overal in weet te nestelen. Het is net onkruid, je denkt dat je het weghaalt, en de volgende dag staat het er weer, nog sterker dan voorheen. Je moet er alert op zijn, anders ben je straks nog bang voor je eigen schaduw, en dat is toch zonde van de zon!