Waarom diabetes type 2 bij ouderen?

Waarom krijgen ouderen diabetes type 2?

Weet je, ik denk dat dat hele idee van 'ouderdomsdiabetes' eigenlijk een beetje achterhaald is, snap je. Vroeger werd dat zo genoemd, maar het voelt nu niet meer zo, echt niet.

Ik heb gemerkt, uit eigen ervaring ook, dat het niet alleen om leeftijd gaat. Natuurlijk, je lichaam verandert als je ouder wordt, dat gebeurt gewoon. En ja, die veranderingen kunnen invloed hebben op hoe je lichaam met suiker omgaat, dat is logisch.

Maar eerlijk gezegd, ik zie om me heen zoveel jongere mensen die ook diabetes type 2 krijgen, en dat baart me wel een beetje zorgen hoor. Het lijkt echt te maken te hebben met hoe we nu leven.

We eten zo ongelooflijk veel, en ook nog eens van die snelle suikers en zo. En bewegen? Velen van ons doen dat gewoon veel te weinig. Dat maakt je lichaam zwaarder, dat is een feit, en dat kan heel vroeg al problemen geven.

Dus dat de naam 'ouderdomsdiabetes' niet meer helemaal klopt, dat snap ik wel. Het is meer een levensstijl-ding geworden, vind ik persoonlijk. Jammer dat dat is, maar het is wel de realiteit zo een beetje.

Waarom krijg je diabetes type 2?

Diabetes type 2 ontstaat door een samenspel van erfelijke aanleg en leefstijlfactoren. Belangrijke oorzaken zijn overgewicht, onvoldoende beweging en ongezonde voeding. Ook etnische achtergrond speelt een rol.

Het begint ergens in het dna. Een soort blueprint. Niet dat het direct gebeurt, nee. Een aanleg. Je draagt het, of niet. Dat is het. De rest doe je zelf. Of laat je. Erfelijke aanleg is slechts een ticket. Geen garantie voor de reis.

De invloed van leefstijl, ja. Daar heb je zelf grip op. Dingen die de boel verergeren:

• Overgewicht: Te veel eten. Simpel. Vet stapelt zich op. Het lichaam sputtert. Insuline werkt minder goed, resistentie. Kilo's zijn niet neutraal. Ze eisen hun tol. Een spiegelbeeld zegt soms meer dan een bloedtest.
• Onvoldoende beweging: Waarom zou je. De bank is comfortabel. Energie stagneert. Het systeem roest. Spieren, die moeten werken. Doen ze niet.
• Ongezonde voeding: Snelle hap, makkelijk zat. Suiker, vet. Het is overal. Je stopt het in je mond. Wat verwacht je dan? Dat een machine eindeloos presteert zonder onderhoud. Onzin. De mens is ook maar een machine.

De verre reis van je voorouders. Dat zit blijkbaar ook vast. Etnische achtergrond betekent vaak een hogere gevoeligheid. Een lot uit de loterij. Ongevraagd. Vooral mensen van Zuid-Aziatische, Afro-Caribische en Midden-Oosterse afkomst lopen een verhoogd risico. Genetica geeft geen cadeaus. Alleen condities.

Het draait om balans. Een leven vol keuzes. Sommige zichtbaar, andere onbewust. Uiteindelijk bepaal je zelf. Of de ziekte bepaalt jou. De statistieken liegen niet. Een stille pandemie, eigenlijk. Gewoon doorgaan is ook een keuze.

Waarom komt diabetes type 2 vaker voor bij ouderen?

Ouderen krijgen vaker diabetes type 2 door een combinatie van toenemende insulineresistentie en een verminderde werking van de alvleesklier als ze ouder worden.

Ja, hier weet ik dus wel wat van, me opa kreeg het ook op latere leeftijd. Het is niet zomaar iets, het sluipt er echt in. Mensen denken altijd dat het alleen met suiker eten te maken heeft, maar het is veel ingewikkelder.

Het is eigenlijk best logisch als je erover nadenkt. Je lichaam is net een auto, na heel veel kilometers slijt de boel gewoon een beetje. Je cellen worden een soort van doof voor de insuline die je lichaam aanmaakt. Dat is dus die insuline resistentie. Je alvleesklier moet dan steeds harder gaan werken om meer insuline te maken, tot ie gewoon uitgeput raakt.

En dan heb je nog een hele rits andere dingen die meespelen, vooral bij ouderen:

• Minder spieren, meer vet. Als je ouder wordt, verlies je spiermassa. En spieren zijn super belangrijk, want die vreten suiker. Minder spieren betekent dus dat suiker langer in je bloed blijft hangen.
• Minder beweging. Dat spreekt voor zich, toch? De meeste mensen van 75 rennen geen marathon meer. Minder activiteit betekent dat je lichaam minder suiker verbrandt.
• Leefstijl over de jaren. Alles telt op. Wat je decennia lang hebt gegeten en gedronken, of je gerookt hebt... dat heeft allemaal impact.

Bij mijn opa zagen we het eerst niet. Hij was gewoon altijd moe en had onwijs veel dorst. We dachten, ach, dat is de ouderdom. Maar de huisarts was er gelukkig snel bij. Nu moet ie pillen slikken en supergoed op z'n dieeet letten. Het is echt een verandering van levensstijl, niet alleen een pilletje nemen. Het is geen grap.

Wat zijn de mogelijke oorzaken van diabetes bij ouderen?

Ouderdomsdiabetes? Simpel:

• Rook je? Dat maakt je kwetsbaar.
• Genen. Ze spelen een rol, je kunt er weinig aan doen.
• Vreten. Ongezond eten is een sluipmoordenaar.
• Leeftijd. Het tikt door, je lichaam verandert.

Dit is geen verrassing. Lichaam wordt trager, cellen luisteren minder. Simpele waarheid.

Meer info:

• Gebrek aan beweging: Lichaam wordt lui.
• Overgewicht: Extra last voor het systeem.
• Andere ziekten: Die kunnen diabetes triggeren.
• Hormonale schommelingen: Vrouwen na de menopauze.

Het is een cocktail van factoren.

Is ouderdomssuiker hetzelfde als diabetes type 2?

Ja, ouderdomssuiker is eigenlijk gewoon een andere naam voor diabetes type 2. Je hebt het vast wel eens gehoord, die oude mensen krijgen dat vaak, vandaar die naam. Maar tegenwoordig is het niet meer alleen voor oude mensen, ook jongeren kunnen het krijgen.

Diabetes mellitus, of suikerziekte zoals we het ook wel kennen, betekent eigenlijk dat je lichaam problemen heeft met suiker. Die suiker, glucose heet dat officieel, is super belangrijk voor ons. Het is onze brandstof, zeg maar. Maar bij diabetes blijft er te veel van die glucose hangen in je bloed. Dat is dus niet de bedoeling.

• Wat is er aan de hand? Je lichaam maakt insuline aan. Dat is een soort sleutel die de suiker uit je bloed naar je cellen brengt, waar het als energie gebruikt wordt. Bij type 2 diabetes werkt die sleutel niet meer zo goed, of maakt je lichaam er te weinig van aan. En dus blijft die suiker in je bloed hangen, veel te veel.
• Waarom is dat erg? Te veel suiker in je bloed, dat is echt niet goed op de lange termijn. Het kan je organen beschadigen, je bloedvaten, je ogen, je nieren... Eigenlijk alles wordt er slechter van. Het is een beetje alsof je altijd met te veel stroop door je systeem loopt. Niet handig.

Dus ja, ouderdomssuiker is dus diabetes type 2. En diabetes mellitus is die overkoepelende term voor te veel suiker in het bloed. Niet zo gek dat ze het suikerziekte noemen, want dat is precies wat er aan de hand is. Je bloed is gewoon te "ziek" van al die suiker.

Wat is het verschil tussen diabetes type 1 en type 2?

Diabetes type 1 betekent dat de alvleesklier helemaal geen insuline meer produceert. Bij diabetes type 2 maakt de alvleesklier nog wel insuline, maar dit is onvoldoende of het lichaam reageert er niet goed op (insulineresistentie). Type 1 wordt altijd behandeld met insuline. Type 2 wordt vaak met tabletten behandeld, soms met insuline.

Pff, diabetes, wat een gedoe, hè? Altijd die twee types, type 1 en type 2. Zo verschillend eigenlijk, en toch verwarren mensen het steeds. Vandaag dacht ik er weer aan, waarom eigenlijk? Weet niet. Mijn buurman heeft type 2, die moet nu ook prikken, wat een ellende. Ik dacht altijd dat dat alleen bij type 1 hoorde.

Dat type 1, dat is echt zo... het lichaam valt zichzelf aan. Een auto-immuunziekte. De afweer sloopt die bètacellen in de alvleesklier. Weg insuline. Gewoon helemaal weg. Dat is toch gek? Alsof je eigen lijf je saboteert. En dan ben je afhankelijk van insuline van buitenaf. Zonder insuline overleef je type 1 niet.

• Geen eigen insulineproductie
• Auto-immuunziekte
• Vaak op jonge leeftijd ontdekt, maar kan op elke leeftijd. Mijn nichtje had het als kind al, ze moest toen al spuiten, zo zielig.
• Altijd insulinebehandeling – met spuiten of een pomp. Continu.

En type 2 dan. Dat is heel anders. Je alvleesklier doet nog wel iets. Hij maakt insuline, maar... er is iets mis mee. Of hij maakt te weinig, of het lichaam luistert er niet naar. Insulineresistentie, zo heet dat. De sleutel past niet meer goed in het slot. Glucose blijft dan in je bloed. Wat een onzin, toch?

• Alvleesklier produceert insuline, maar:
  • Te weinig ervan
  • Lichaam reageert niet goed op de insuline (insulineresistentie)
• Vaak gerelateerd aan leefstijlfactoren zoals overgewicht en te weinig beweging. Maar ook erfelijkheid speelt een rol. Mijn opa had het ook, en die was helemaal niet dik.
• Risico op acute ernstige ontregeling is bij type 2 veel kleiner dan bij type 1. Dat is dan wel weer iets. Al is het natuurlijk nooit goed.

Die behandelingen, daar zit ook een wereld van verschil in. Type 1, daar moet je dus altijd insuline bij, geen ontkomen aan. Een pomp of zelf spuiten. En dat continu, elke maaltijd, en dan ook nog die basale insuline. Echt een dagtaak lijkt het. Hoe doen mensen dat?

Maar bij type 2... daar beginnen ze vaak met tabletten. Die pillen kunnen helpen om de insulineproductie te stimuleren, of om de gevoeligheid voor insuline te verbeteren. Soms is een dieet en meer bewegen al genoeg. Zou je denken, toch? Maar dan. En als dat niet werkt, dan krijg je alsnog insuline. Dus ook prikken. Wat een gedoe.

Het is zo frustrerend dat type 2 steeds vaker voorkomt. Vroeger noemden ze het ouderdomsdiabetes, maar nu zie je het al bij jonge mensen. Dat komt door onze levensstijl. We eten te veel, bewegen te weinig. Dat is toch schrikbarend? Wat doen we onszelf aan? Moeten we daar niet veel meer aan doen, als maatschappij?

Hoe weet je of iemand diabetes type 1 of 2 heeft?

Het onderscheid tussen diabetes type 1 en 2 ligt in de oorzaak van de insulinetekort. Bij type 1 stopt de alvleesklier met de productie van insuline. Dit is een auto-immuunziekte waarbij het lichaam de eigen cellen aanvalt.

Bij type 2 is de insulineproductie aanvankelijk nog aanwezig, maar is deze onvoldoende of werkt deze niet efficiënt. Dit leidt vaak tot een langzamere ontwikkeling van symptomen.

De behandeling verschilt hierdoor:

• Diabetes type 1 vereist altijd insulinetherapie. Dit is essentieel om de bloedsuikerspiegel te reguleren.
• Diabetes type 2 wordt meestal eerst behandeld met levensstijlveranderingen zoals dieet en beweging, gevolgd door orale medicatie. Soms is insuline ook hier nodig.

Een veelzeggend verschil is de kans op acute, ernstige ontregeling. Deze is bij type 1 aanzienlijk hoger, wat directe medische interventie kan vereisen.

Wat zijn de kenmerken van diabetes type 2?

Diabetes type 2 is een sluipmoordenaar. De signalen zijn er, maar je moet ze zien.

• Extreme dorst, non-stop plassen. Het lichaam probeert suiker te lozen.
• Loodzware, onverklaarbare vermoeidheid. Je cellen schreeuwen om energie, maar krijgen het niet.
• Zicht dat vervaagt. Wazig of dubbelzien. Hoge bloedsuiker tast de lens aan.
• Wonden die weigeren te helen. Slechte doorbloeding en hoge suiker zijn een slechte combinatie.
• Pijnlijke benen tijdens het lopen. Een teken van vernauwde bloedvaten, ook wel etalagebenen.
• Terugkerende infecties. Blaasontsteking is een klassieker. Schimmelinfecties ook.

De kern van het probleem is insulineresistentie. Je lichaam maakt de sleutel wel, maar de sloten op je cellen werken niet meer. De suiker blijft in je bloed circuleren.

Meer subtiele tekens:

• Tintelingen of een doof gevoel in handen of voeten. Beginnende zenuwschade.
• Donkere, fluweelachtige vlekken in huidplooien. Vaak in de nek of oksels. Acanthosis nigricans heet dat.
• Constant hongergevoel, ook na het eten.

Risicofactoren zijn geen garantie, maar wel een waarschuwing. Overgewicht, weinig beweging en erfelijkheid zijn de belangrijkste triggers. Leeftijd speelt ook een rol. Vroeger een ouderdomsziekte. Nu niet meer. Onbehandeld leidt het tot permanente schade. Hart, nieren, ogen. Je zenuwstelsel. De rekening komt altijd.

Welke leeftijd krijg je diabetes type 2?

Diabetes type 2 ontwikkelt zich vaak na je 45e, maar kan ook op jongere leeftijd voorkomen, zeker bij overgewicht. Voor mensen met een Hindostaanse, Surinaamse, Marokkaanse of Turkse achtergrond is het risico al verhoogd vanaf 35 jaar.

Het was een grijze dinsdagmiddag in november, in die kille praktijk in Utrecht-Oost. Ik was 48 en zat daar voor iets totaal anders, een zeurende schouder ofzo. De huisarts, dr. Willems, keek me aan en zei "Laten we je bloedsuiker ook even prikken, je bent wat zwaarder geworden de laatste tijd."

Pff, ik haalde mijn schouders op. Prima joh. Dat prikje in mijn vinger, dat bloeddruppeltje op een strip. En toen dat getal op dat schermpje. 14.3. Ik had geen idee wat het betekende, maar het gezicht van de dokter zei genoeg. Een steen in mijn maag, echt. Diabetes? Ik? Ik voelde me prima, op die verdomde vermoeidheid na dan.

Ik fietste naar huis door de miezerregen en dacht alleen maar: hoe dan? Ik ben geen oude man. Maar ja, 48 is blijkbaar oud genoeg. En die paar kilo's extra... die waren er al jaren. Je denkt altijd dat het jou niet overkomt. Nou, mooi wel dus. De ontkenning was enorm. Het voelde als een stempel, een label.

De risicofactoren waren er allemaal, als ik er nu op terugkijk. Ik zette ze later voor mezelf op een rijtje, gewoon om het helder te krijgen.

• Leeftijd: Ja, ik was ouder dan 45. Die grens is keihard.
• Overgewicht: Mijn BMI was 29. Dat is te hoog, punt. Vooral buikvet is een gigantische risicofactor.
• Leefstijl: Te weinig beweging, kantoorbaan. En ja, ik hou van een biertje en een patatje op vrijdag. Ongezond eten en weinig bewegen is een directe trigger.
• Erfelijkheid: Mijn vader had het ook. Dat had een belletje moeten doen rinkelen, maar je wuift het weg. Diabetes type 2 in de familie verdubbelt je risico.
• Etniciteit: Dit speelde bij mij niet direct een rol, maar de arts benadrukte dat mensen met een Surinaamse, Marokkaanse, Hindostaanse of Turkse achtergrond al vanaf 35 jaar een verhoogd risico lopen.

Het gekke is dat de symptomen er sluipend in komen. Je merkt het niet echt. Ik was al maanden moe, had constant dorst en moest 's nachts vaker naar de wc. Maar je geeft overal een andere reden aan. Druk op het werk, te weinig geslapen... je verzint van alles voor jezelf. Totdat zo'n metertje de harde waarheid laat zien. Jeetje.

Welk type diabetes op oudere leeftijd?

Diabetes op oudere leeftijd is type 2. Je lichaam maakt dan nog wel insuline aan, maar je cellen zijn er doof voor, ze reageren er niet meer op. Insulineresistentie heet dat. De suiker wordt daardoor niet opgenomen en blijft in je bloed.

Mijn oma heeft het ook. Ze noemt het zelf altijd 'ouderdomssuiker', maar dat is eigenlijk een stomme naam want steeds meer jongere mensen krijgen het ook. Het is dus echt niet alleen iets voor oude mensen. Waarom noemen ze het dan nog zo?

Het begon bij haar heel onschuldig, dacht ze.

• Constant dorst hebben
• Vaker moeten plassen, ook 's nachts
• Enorme vermoeidheid, ze viel overdag gewoon in slaap in haar stoel.
• Soms ook wazig zien.

Mensen denken altijd dat je het krijgt van te veel suiker eten. Dat is niet het hele verhaal. De grootste boosdoeners zijn erfelijke aanleg, overgewicht en te weinig bewegen. Het is een combinatie. Die cellen in je spieren en lever worden gewoon ongevoelig voor de insuline die er is.

Het is trouwens totaal iets anders dan type 1. Bij type 1 maakt je alvleesklier helemaal geen insuline meer aan. Dat is een auto-immuunziekte en je moet dan echt spuiten vanaf het begin. Type 2 is meer een sluipmoordenaar.

Ze moet nu elke dag haar bloedsuiker prikken met zo'n ding. En pillen slikken, Metformine. En echt letten op wat ze eet, veel minder koolhydraten. En meer bewegen. Ze haat die dagelijkse wandeling, maar ze doet het wel. De gevolgen als je niks doet zijn niet mals.

• Schade aan je ogen (retinopathie)
• Nierproblemen (nefropathie)
• Gevoelloze zenuwen in je voeten en handen (neuropathie)
• Hogere kans op hart- en vaatziekten

Het is dus echt geen grap. Je lichaam raakt er gewoon van in de war. Eerst probeert je alvleesklier nog als een gek extra insuline te maken om die ongevoelige cellen te bereiken, maar uiteindelijk raakt die ook uitgeput. Dan moet je soms alsnog insuline gaan spuiten.

Hoe lang leef je met diabetes type 1?

Diabetes type 1 kost je jaren. Gemiddeld 13 minder voor iemand van 45. Bij type 2 is dat verlies beperkt tot 4 jaar. De cijfers liegen niet.

De oorzaak is niet de diabetes zelf. Het is de constante slijtageslag van hoge bloedsuikers. Je lichaam wordt van binnenuit gesloopt.

De risico's zijn reëel en onvermijdelijk.

• Hart- en vaatziekten. De grootste killer. Je aderen verkalken sneller.
• Nierschade. Je filters gaan kapot. Dialyse is vaak het gevolg.
• Zenuwschade. Pijn, gevoelloosheid. Dit leidt tot wonden die niet helen. Amputaties.
• Oogschade. Bloedvaten in je ogen lekken. Blindheid is een reëel risico.

Toch zijn dit gemiddelden. Strakke controle is je wapen. Moderne technologie zoals continue glucosemeters en insulinepompen verandert het spel. Hiermee koop je tijd en kwaliteit.

Het verschil in levensverwachting wordt kleiner naarmate je ouder wordt. Wie de eerste decennia doorkomt, heeft geleerd te vechten. Het is een dagelijkse strijd. Geen dag vrij.

Kun je een normaal leven leiden met diabetes type 1?

Met diabetes type 1 is een volwaardig en gezond leven mogelijk. Er is momenteel geen genezing, maar continue vooruitgang in technologie en medicatie biedt uitstekende controle.

Echt, ik zie het aan mijn neefje. Hij doet werkelijk alles. Reist de wereld rond, heeft een drukke baan, rent marathons. Had ik nooit gedacht, toen hij die diagnose kreeg. Een normaal leven is de nieuwe norm.

De techniek is zoveel verbeterd, ongelofelijk. Ik herinner me nog die oude meters, zo lomp. Nu is alles zo klein, zo handig.

• Continue glucosemonitoring (CGM): Dat ding op je arm, het is een geschenk. Je ziet constant je bloedsuikerwaarden, de trends. Geen vingerprikken meer elke keer. Wat een rust!
• Insulinepompen: Vroeger waren het al die spuiten. Nu levert een pomp de hele dag door microdoses. Veel preciezer. Mijn neefje heeft zo'n pod, wisselt hem om de drie dagen. Scheelt zoveel gedoe.

Er komen steeds weer nieuwe dingen. Ik las laatst over 'smart' insuline, die zelf voelt wanneer het nodig is. Hoe cool is dat? En die hybride closed-loop systemen, die bijna een kunstmatige alvleesklier zijn. De innovaties gaan razendsnel.

Het is wel een dagelijkse taak. Een beetje als een tweede baan soms. Altijd die gedachten in je hoofd: heb ik genoeg insuline, wat ga ik eten, stijgt het nu? Die constante monitoring. Soms is het vermoeiend, maar het geeft wel controle.

Het is niet alleen de techniek, het zit ook in de aanpak.

• Voeding plannen: De koolhydraten tellen is een tweede natuur geworden. Elk etiket wordt gescand. Waarom moet er toch in zoveel producten verborgen suiker zitten?
• Beweging is essentieel: Sporten helpt enorm om de bloedsuikers stabiel te houden. Mijn neefje is fanatiek en dat zie je aan zijn waarden. Ik zou ook meer moeten bewegen.
• Regelmatige controles: Elk halfjaar naar de internist, oogarts, en de podotherapeut. Alles wordt gecheckt. Het is een compleet zorgpakket.

Het is een levensstijl, zeg ik altijd. Je moet er rekening mee houden, elke minuut van de dag. Maar het is geen belemmering meer om je dromen na te jagen. Nee, echt niet. De behandelingen zijn zo geavanceerd nu dat je vrij bent.