Kunnen wespen dronken worden?

De dronken wesp: een misvatting over najaarsgedrag

De zomer is voorbij, de dagen worden korter en de laatste zonnestralen kleuren de bladeren goudgeel. Een bekend beeld: wespen die zich, schijnbaar zonder doel, storten op overrijp fruit. Veel mensen zien dit en concluderen dat de wespen dronken zijn. Maar is dat wel zo? Het beeld van de dronken wesp is een fascinerend, maar enigszins vereenvoudigde interpretatie van hun najaarsgedrag.

De waarheid is complexer dan een simpel "ja" of "nee". De wespenmaatschappij is, na de hectiek van de zomer, in een staat van ontbinding. De werksters hebben hun taak – het bouwen van het nest en het voeden van de larven – voltooid. De koningin, haar reproductieve taak vervuld en verzadigd, bereidt zich voor op de winter. Deze sociale structuur stort in, en de overgebleven wespen zoeken, vaak zonder het doelgericht gedrag van de zomermaanden, naar voedsel.

Dit voedsel zoeken ze voornamelijk in overrijp, fermenterend fruit. En hier komt de alcohol in het spel. Fermentatie produceert alcohol, en wespen die zich tegoed doen aan dit fruit nemen dus alcohol in. Kan dit ze dronken maken? Ja, dat is theoretisch mogelijk. De alcohol beïnvloedt hun zenuwstelsel, net zoals bij andere dieren. We zien dan een wesp die minder gecoördineerd beweegt, trager reageert of onvoorspelbaar vliegt.

Maar het is een misvatting om dit te vergelijken met het plezierige, sociale dronkenschap van mensen. Voor de wesp is de alcoholinname geen bron van vreugde, maar eerder een bijwerking van hun wanhopige zoektocht naar voedsel in een wereld die steeds armer wordt aan bronnen. Het is een gevolg van het einde van hun natuurlijke cyclus, niet van een bewuste keuze. Ze zijn niet op zoek naar een roes, maar naar de energie die ze nodig hebben om te overleven tot hun einde. Hun verstoorde gedrag is een teken van verzwakking, niet van feestelijk gedrag.

Kortom, terwijl wespen wel degelijk alcohol kunnen innemen via fermenterend fruit, en dit hun gedrag beïnvloedt, is het onjuist om te spreken van dronkenschap in de menselijke betekenis van het woord. Het is een triest einde van hun levenscyclus, gekenmerkt door verwarring en een gebrek aan doelgerichtheid, waarbij de alcoholinname slechts een symptoom is van een groter proces.