Kan je je ziek voelen door een vitamine D tekort?

Welke klachten of symptomen krijg je bij vitamine D tekort?

Jemig, als ik dat vitamine D tekort gedoe weer hoor, dan denk ik direct aan die keer in 2019, begin maart was het, toen ik op wintersport was in Oostenrijk. En ik voelde me zo leeg. Elke ochtend, en dan bedoel ik echt elke ochtend, kroop ik met tegenzin mijn bed uit. Het was meer een soort… aanslepen. Geen energie om ook maar iets te doen, echt bizar.

Dat voelde echt als een dikke deken over me heen. En mijn botten, dat was ook zo raar. Overal begon het te zeuren, vooral in mijn knieën en enkels. Je weet wel, dat soort zeurende pijn die je niet meteen aan iets specifieks kunt koppelen, maar die gewoon constant aanwezig is. Alsof je zelf de hele tijd een beetje aan het verbrokkelen bent.

En dat niet alleen, ik voelde me ook gewoon niet mezelf. Een beetje neerslachtig, alsof er een soort sluier over alles lag. Het leven voelde opeens een stuk minder kleurrijk en een stuk meer… moe. Dat was echt wel even schrikken, want ik ben normaal gesproken niet zo.

Toen ben ik toch maar eens naar de huisarts gegaan, en ja hoor, bleek dus een flink tekort aan vitamine D te zijn. Een bloedonderzoek bevestigde het. Daarna begon ik met supplementen, gewoon die simpele pilletjes van de drogist, en na een paar weken voelde ik echt verschil. De lusteloosheid trok weg, de botpijn werd minder, en ik voelde me weer een stuk meer mezelf. Dat was echt een opluchting.

Welke klachten horen bij een lage vitamine D?

Soms, als alles stil is, voel je het pas echt. Die zwaarte in je lijf. Het is niet zomaar moe zijn.

Het is een diepe, zeurende pijn die in je spieren kruipt. Je botten voelen broos. Je merkt het aan de kleine dingen. Opstaan kost meer kracht. Lopen voelt alsof je benen van lood zijn. Het is een sluipend iets, je went er bijna aan. Je denkt dat het de leeftijd is, of de stress.

De klachten bij een laag vitamine D zijn heel fysiek en mentaal.

• Aanhoudende, diepe vermoeidheid die niet verdwijnt, hoeveel je ook slaapt.
• Spierpijn en zwakte, met name in de bovenbenen, heupen en onderrug.
• Botpijn en een verhoogd risico op botbreuken, omdat je lichaam calcium niet goed kan verwerken.
• Een verzwakt immuunsysteem, waardoor je constant verkouden bent of andere infecties oploopt.
• Somberheid of depressieve gevoelens, de zogenaamde winterdip is hier direct aan gelinkt.
• Haaruitval die erger is dan normaal.

Je immuunsysteem ligt gewoon plat. Je pikt alles op wat rondgaat. En die somberheid… die is echt. Het is een chemische disbalans, geen aanstellerij. Het voelt alsof er een grijze deken over je heen ligt, vooral in de wintermaanden.

Het treft vooral ouderen, mensen die weinig buiten komen, en mensen met een donkere huidskleur. Onze huid maakt het minder efficiënt aan uit zonlicht. Het is een stille epidemie waar we pas over praten als het te laat is. Als er iets breekt.

Wat zijn de bijwerkingen van een vitamine D-tekort?

Symptomen van een vitamine D-tekort zijn spierpijn, gewrichtspijn, krampen, chronische pijn en angststoornissen.

Die winter van 2023 was echt een ramp. Ik woonde toen in Amsterdam-West, vlakbij het Westerpark, in zo'n typisch donker benedenhuis. Ik werkte hele dagen thuis, staarde naar m'n scherm en dacht dat de pijn in mijn rug en benen gewoon van het vele zitten kwam. Maar het was anders.

Het was een diepe, zeurende pijn in mijn botten, vooral in mijn onderrug en schenen. Echt zo'n pijn die je niet kunt negeren. Ik voelde me constant uitgeput, alsof ik de griep had maar dan zonder koorts. En m'n humeur, man, ik was niet te genieten. Prikkelbaar, somber, en ik had last van een soort onderhuidse angst.

Ik sleepte mezelf naar de huisarts, overtuigd dat ik iets ergs had. Bloedtest. Een week later de uitslag: een ernstig vitamine D-tekort. De opluchting was enorm. Het was niet ingebeeld! Het was gewoon een tekort aan zonlicht, iets wat zo simpel leek. Bizar.

Die spierpijn en gewrichtspijn zijn dus een enorm groot signaal. Het komt doordat de receptoren voor vitamine D in de zenuwcellen zitten die pijn waarnemen. Als je een tekort hebt, kunnen die zenuwen overgevoelig worden, wat leidt tot die vage, maar constante chronische pijn.

Mijn ervaring is geen uitzondering. Er zijn nog veel meer symptomen die je misschien niet direct linkt aan een vitaminetekort:

• Extreme vermoeidheid: Zelfs na een volledige nacht slaap voel je je nog steeds gebroken. Je sleept je echt door de dag heen.
• Stemmingswisselingen: Je voelt je vaker neerslachtig of depressief. De wereld lijkt letterlijk grijzer.
• Zwak immuunsysteem: Je bent constant verkouden of pikt elk virusje op dat rondgaat. Ik was die winter non-stop aan het snotteren.
• Haaruitval: Bij een langdurig en ernstig tekort kun je merken dat je meer haar verliest dan normaal.
• Trage wondgenezing: Schrammen en wondjes lijken er langer over te doen om te helen.

Kun je ziek zijn van een vitamine D-tekort?

Ja. Een vitamine D-tekort maakt je ziek. Het is een sluipmoordenaar voor je energie en je skelet. De gevolgen zijn geen vage klachten, ze zijn echt.

De schade is groter dan je denkt.

• Zwakke botten en spieren. Pijn in je heupen, rug en benen. Je skelet wordt broos. Spierkrampen nemen toe.
• Extreme vermoeidheid. Een uitputting die slaap niet oplost. Een lege batterij, de hele dag. Constant moe.
• Zwak immuunsysteem. Elke infectie of verkoudheid is voor jou. Je weerstand is een zeef. Je wordt constant ziek.
• Stemmingswisselingen. Een tekort is direct gelinkt aan depressieve gevoelens. De bekende winterdip is vaak gewoon een hardnekkig tekort.

Risicogroepen zijn duidelijk.

• Mensen met een donkere huid.
• Iedereen die weinig buiten komt.
• Ouderen.
• Zwangere vrouwen.

Laat je bloed testen. Dat is de enige manier om het zeker te weten. Mijn winterdip was geen dip, het was een vitamine D tekort. Een tekort is geen grap.

Wat voel je als je een vitamine D-tekort hebt?

Je voelt vermoeidheid, een gebrek aan energie, en merkt zwakkere botten of bloedend tandvlees.

Pfff, dat was me wat, die winter van vorig jaar. Ik woon in Utrecht, op drie hoog, en elke keer die trap op was een hel. Niet normaal moe, alsof de stekker er constant uit was. Ik werd wakker en voelde me al alsof ik een marathon had gelopen. Compleet leeg. Ik was gewoon zo uitgeput, en het was pas dinsdag.

Het was november, altijd grijs en nat. Ik dacht eerst dat het gewoon de winterdip was, je kent het wel. Maar dit was anders. Mijn benen, vooral mijn schenen, voelden zo zwaar en pijnlijk. En 's ochtends bij het tandenpoetsen, altijd bloed. Eerst denk je nog, harder gepoetst? Maar elke dag weer. Bizar. Ik voelde me echt een wrak.

De huisarts nam bloed af. En ja hoor, een ernstig vitamine D-tekort. Ik was er bijna opgelucht over. Eindelijk een verklaring voor dat loodzware gevoel. Het was dus niet alleen 'tussen mijn oren' of de stress van werk. Mijn lichaam schreeuwde gewoon om hulp, en ik luisterde niet.

Dat tekort is echt geen grap. Het sluipt erin, vooral hier in Nederland met die paar zonnestralen in de winter. Het is meer dan alleen een beetje moe zijn. Het heeft echt impact op alles.

• Wat is het probleem? In de herfst en winter is de zon in Nederland gewoon niet sterk genoeg voor onze huid om vitamine D aan te maken. En we zitten natuurlijk veel meer binnen. Zonlicht is de belangrijkste bron.
• Wie loopt risico? Eigenlijk best veel mensen. Ouderen, mensen met een donkere huidskleur (die maken het van nature minder snel aan), mensen die weinig buiten komen, en zwangere vrouwen. Ik val dus in die categorie 'weinig buiten komen' in de winter.
• Waarom is het zo belangrijk? Vitamine D is cruciaal voor de opname van calcium. Zonder vitamine D, geen sterke botten en tanden. Het speelt ook een supergrote rol in je immuunsysteem. Constant verkouden? Check je vitamine D.
• De oplossing? Naast die zeldzame zonnige dag, kun je het halen uit vette vis zoals zalm of makreel. Maar eerlijk, voor de meesten is dat niet genoeg. Supplementen slikken is in de wintermaanden vaak de enige effectieve manier. De Gezondheidsraad adviseert 10 microgram per dag.

Sinds ik die supplementen slik, is het echt een wereld van verschil. De energie kwam langzaam terug, die zeurende pijn verdween. Het voelde alsof iemand de kleuren weer aanzette na een lange, grijze film. Echt, onderschat het niet.