Kan je diabetes krijgen van ongezond eten?

Diabetes door ongezond eten? Diagnose en risicos

Dat diabetes door ongezond eten komt, ja daar denk ik wel eens aan. Vroeger, ik denk in de jaren negentig, zag je het opeens overal opduiken. Mijn buurvrouw kreeg het, die at altijd van die vette happen, wist je.

En ja, dan denk je, zou dat dan echt de oorzaak zijn? Want zij at ook weinig groente, echt waar. En dan die snacks tussendoor, altijd wel iets. Een zak chips, een koekje. Dat gaat op den duur toch tellen.

Het is niet dat ik een dokter ben hoor, maar je ziet het gewoon gebeuren bij mensen. Die ene eet dat vette, de ander teveel van het zoete, en dan opeens, pats. Daar is het dan.

En dan lees je ook nog ergens dat het niet alleen diabetes is, maar ook dat hartgedoe en zelfs kanker. Het lijkt wel of alles aan elkaar hangt, dat ene ding leidt tot het andere. Best wel eng eigenlijk, als je erbij stilstaat.

Ik probeer zelf wel op te letten, hoor. Niet dat ik perfect ben hoor, echt niet. Maar dat vele snoepen en dat vette, dat probeer ik te vermijden. Je weet maar nooit. En een beetje beweging erbij, dat kan geen kwaad.

Het voelt gewoon logisch, dat als je je lichaam volstopt met rommel, het op een gegeven moment gaat protesteren. En dan komt zo’n diagnose, en dan schrik je toch wel. Ik zag laatst nog iemand, die zei dat hij gestopt was met al die frisdrank, en dat hij zich veel beter voelde. Dat is toch een teken, vind je niet.

Welke voeding veroorzaakt diabetes?

Diabetes heeft niet één specifieke boosdoener, behalve als je het heel simpel wilt stellen: te veel suiker is als een stiekeme dief die je lichaam langzaam berooft van zijn insulinegevoeligheid. Denk aan suiker als glitter – op korte termijn leuk, maar op lange termijn plakt het overal en krijg je het er moeilijk af. En ja, die lekkere dingen uit de supermarkt puilen er vaak van uit.

Nu dat "Paleodieet" van je, dat klinkt alsof we teruggaan naar de tijd dat we nog achter mammoeten aan renden. Vlees, vis, groente, fruit, noten... Klinkt gezond, toch? Alsof je evolutionaire bingo speelt met je maag. Het idee is dat onze oeroude spijsvertering alleen maar om kan gaan met wat de holbewoners naar binnen werkten. Een beetje alsof je een smartphone uit 2024 probeert te laten werken met een batterij uit 1880.

Maar laten we eerlijk zijn, hoewel de basis van dat dieet best slim is – veel natuurlijke producten, minder bewerkte troep – is het niet zo zwart-wit als "alleen dit is goed". De realiteit is complexer dan een holbewoner die op een besje kauwt.

Even wat extra voer voor je hersenpan:

• Bloedsuikerspiegel is de sleutel: Het gaat erom hoe snel en hoeveel je bloedsuikerspiegel piekt. Snelle suikers (zoals in frisdrank en snoep) doen dat sneller dan complexe koolhydraten (zoals in volkorenproducten).
• Insulineresistentie is de boosdoener: Je lichaam wordt ongevoelig voor insuline, het hormoon dat suiker uit je bloed naar je cellen brengt. Dit kan komen door genetische aanleg, maar ook door levensstijl.
• Het Paleodieet en diabetes: Hoewel het Paleodieet vaak wordt geprezen om zijn focus op onbewerkte voeding, wat kan helpen bij gewichtsbeheersing en bloedsuikerregulatie, is het niet per se een wondermiddel tegen diabetes. De aanpak is belangrijker dan de naam van het dieet.
• Andere factoren die meespelen: Genetica, leeftijd, beweging, stress, slaapkwaliteit – het is allemaal een cocktail die bijdraagt aan je gezondheid (of het gebrek daaraan). Dus nee, alleen suiker is niet de enige oorzaak, al doet het wel zijn best om het te zijn.

Wat gebeurt er als je teveel ongezond eet?

Teveel ongezond eten? Dat sloopt je.

Je lijf protesteert. Ziekten sluipen binnen.

• Hartproblemen, beroertes. De leidingen slibben dicht. Gewoon, traag, onvermijdelijk.
• Kanker risico stijgt. Cellen draaien door. Een lot uit de loterij, maar dan de slechte.
• Diabetes type 2. Suiker stroomt, insuline raakt uitgeput. Je eigen fabriek faalt.

Dit zijn de directe gevolgen. Er is meer onder de oppervlakte:

• Hoge bloeddruk. Pompen tegen de stroom in. De motor krijgt het zwaar.
• Hoog cholesterol. Vet drijft rond. Plaque vormt zich. Zonder pardon.
• Overgewicht. Extra ballast. Elke stap zwaarder. Energie is op.
• Hoge bloedsuikerspiegel. Het bloed wordt stroperig. Organen lijden. Een sluipmoordenaar.

Het is een langzame sloop. Jaren van 'ach, dat ene keer' stapelen zich op. De weegschaal liegt nooit. Je spiegel ook niet.

Denk aan de impact op je leven.

• Minder energie. De bank is comfortabeler dan je dacht.
• Slechtere concentratie. Je hoofd is mistig. Werken, studeren, moeilijker.
• Slaapproblemen. Rust vinden is een kunst. Met te veel troep, slaap je onrustig.
• Mentale staat. Je voelt je minder. Stress en angst liggen op de loer. Voeding is niet alleen fysiek.

Mijn opa rookte ook veel. Zei altijd: 'we gaan allemaal een keer dood'. Hij kreeg een hartinfarct. Dat was het dan. Zelf eet ik af en toe een pizza. Maar ik ken de prijs.

De maatschappij ziet het. De kosten zijn gigantisch.

• Zorgkosten rijzen de pan uit. Behandelingen, medicatie. Wie betaalt de rekening? Uiteindelijk wij allemaal.
• Productiviteitsverlies. Ziektedagen stapelen zich op. Mensen werken minder. De economie voelt het.

De keuze is er altijd. Snel genot. Of jaren van acceptabel functioneren. Meer zit er niet in.