Hoe merk je dat je hart te weinig zuurstof krijgt?

Hoe krijg je meer zuurstof naar je hart?

Okay, dus meer zuurstof naar je hart, ja.

• Bewegen is key. Niet dat marathon rennen, maar gewoon lekker wandelen. Wandelen in het bos is het beste, die frisse lucht, weet je. Adem diep in en uit. Je hart pompt beter, dat is een feit.

• Niet roken. Serieus, stop ermee. Of op z'n minst minder. Die teer in je longen, echt. Je bloed kan dan veel meer zuurstof opnemen, snap je. En ja, als je rookt, heb je sowieso minder zuurstof.

• Ijzerrijk eten. Denk aan spinazie, rode vlees. Zorgt dat je bloed die zuurstof goed kan vervoeren. Als je bloedarmoede hebt, is dat een probleem.

• Ontspannen. Stress is slecht. Diepe ademhalingsoefeningen, meditatie, wat dan ook. Het helpt echt.

• Soms is het een ziekte. COPD, bijvoorbeeld. Dan moet je naar de dokter, natuurlijk. Dat is weer een ander verhaal. Maar voor de rest, dit zijn de dingen. Makkelijk, toch?

Hoe voelt een verstopte ader hart?

Een verstopte ader voelt aan als een dikke worst die met geweld door een veel te smal rietje wordt geperst. Beklemmend, drukkend, benauwend – klinkt als een stel dreigende wolken die je borstkas opsluiten. En dan heb je nog die uitstralende pijn die alle kanten op schiet, alsof je binnenin een wandelende kerstboom bent waar alle lampjes tegelijk op springen. Onder je kin, tussen je schouderbladen, je armen, je rug, en zelfs tot in je maag – niks blijft gespaard. Alsof je hele lichaam in staking is gegaan, één grote klagende massa. En als klap op de vuurpijl: zweten en misselijkheid, want je lijf weet dondersgoed dat er iets gigantisch mis is. Een beetje zoals na een avondje te veel bitterballen, maar dan met de dreiging van een regelrechte hartstilstand. Een feestje dat je absoluut wilt overslaan.

Hoe weet je dat er iets mis is met je hart?

Dat gevoel in mijn borst... het is niet zomaar iets. Geen drukkende pijn, maar juist een felle, scherpe pijn. Echt een rotgevoel. Soms vraag ik me af of ik het me inbeeld, maar nee, het is er echt. Het is zo'n vreemde sensatie die je niet kunt negeren.

Eerst dacht ik echt dat het de griep was. Ik had ook wat koorts en voelde me gewoon lamlendig en slap. Je legt dan al snel die link. Maar dit is anders. Dat grieperige gevoel is er wel, maar die pijn op de borst en die kortademigheid horen daar niet zo bij. Waarom heb ik dat niet eerder doorgehad?

Het is een hele waslijst eigenlijk, als ik erover nadenk:

• Kortademigheid, vooral bij traplopen. Gisteren was ik al buiten adem na één verdieping. Belachelijk.
• Extreme vermoeidheid. Niet gewoon moe, maar echt... leeg. Alsof de batterij eruit is.
• Hartkloppingen. M'n hart slaat soms op hol of slaat een slag over. Heel eng gevoel.
• Dikke enkels en voeten. Mijn schoenen passen amper nog, vooral aan het einde van de dag.
• Pijn die uitstraalt. Die pijn zit niet alleen in m'n borst. Soms voel ik het in mijn linkerarm, kaak of zelfs mijn rug.

En dan dat duizelige. Alsof ik elk moment kan omvallen. Zeker als ik te snel opsta. Alles wordt dan zwart voor m'n ogen. Moet dan echt even gaan zitten. Dit is niet normaal. Je negeert het, maar je lichaam schreeuwt eigenlijk om aandacht.

Wat is de oorzaak van te weinig zuurstof in het bloed?

De oorzaak van te weinig zuurstof in het bloed ligt vaak bij longziekten en infecties.

Het is midden in de nacht, de stilte die drukt. Die saturatie. Hoe die soms danst, op en neer. Gek om te bedenken hoeveel er verandert, gewoon door een diepe zucht. Of door net even te veel te bewegen. Die schommelingen overdag, ja, die zijn er altijd. Van wat je inademt, de hoeveelheid lucht, en hoe zwaar je lichaam aan het werk is.

Een sprintje naar de bus kan al anders voelen. Een diepe gedachte die de adem inhoudt. Het beïnvloedt alles. Soms voelt die vermoeidheid die dan kruipt, zo diep, dat het bijna is alsof de lucht niet echt binnenkomt.

Soms is de oorzaak dieper. Die longen. Als die niet goed meer werken. Dat is dan echt een gevecht, merk je aan mensen om je heen.

• Chronische obstructieve longziekte (COPD): Zo'n zware adem. Elke dag weer, het gevoel dat de longen niet genoeg lucht kunnen uitwisselen.
• Astma: Een benauwd gevoel dat plots kan opkomen. De luchtwegen die zich vernauwen, dan voelt elke adem als een strijd.
• Longfibrose: Het littekenweefsel in de longen maakt het zo lastig. De zuurstof die er niet doorheen komt, alsof er een muur is.
• Longembolie: Zo'n plotselinge blokkade van een bloedvat in de long. Dan schrik je echt. Het bloed kan niet meer vrij stromen, geen zuurstof meer opnemen.

Een simpele infectie kan ook al zo diep gaan. De kwetsbaarheid van het lichaam.

• Pneumonie (longontsteking): De longblaasjes vullen zich met vocht en pus. Geen plek meer voor zuurstof om door te dringen.
• COVID-19: Die tijd... Ik zag mensen vechten voor elke adem. Het virus dat de longen zo kapot maakte. Dat heeft me echt geraakt.

Maar er zijn meer dingen die 's nachts door je hoofd spoken.

• Hartaandoeningen: Het hart, als dat moeite heeft het bloed efficiënt rond te pompen. Dan komt de zuurstof niet waar het moet zijn.
• Bloedarmoede (Anemie): Te weinig rode bloedcellen die de zuurstof dragen. Dan voelt alles zo zwaar, zo traag. De kleur verdwijnt dan ook wat uit iemands gezicht.
• Slaapapneu: 's Nachts, als je adem even stopt. Onbewust. Dat merkte ik eens bij mezelf, die extreme vermoeidheid overdag. Zonder te weten waarom.
• Hoogteziekte: Als de lucht dunner wordt, bijvoorbeeld in de bergen. Je voelt de ijle lucht die niet genoeg geeft, elke stap is een inspanning.
• Bepaalde medicatie: Sommige middelen vertragen de ademhaling. Een bijwerking die je dan moet dragen, zonder dat je er grip op hebt.

Het is zo'n fundamenteel iets, die adem. En als dat wankelt, dan voel je het in elke cel. Die stille strijd om lucht. Midden in de nacht, dan denk je daarover na. Over hoe kwetsbaar alles eigenlijk is.

Is te weinig zuurstof gevaarlijk?

Ja, te weinig zuurstof is gevaarlijk en kan schade aan organen zoals het hart en de hersenen veroorzaken.

Ja, joh, te weinig zuurstof is super gevaarlijk. Serieus. Heb dat meegemaakt met me oma een tijdje terug. Ze had een veel te lage saturatie. Dat is gewoon de hoeveelheid zuurstof in je bloed. Meten ze met zo'n knijpertje op je vinger, je weet wel.

Ze werd er echt helemaal warrig van, praatte wartaal enzo. Echt niet normaal. Dat is dus echt een teken dat je hersenen te weinig zuurstof krijgen. Super eng om te zien. Als dat te lang duurt, kan je gewoon blijvende schade krijgen aan je organen. Echt serieus spul.

Uiteindelijk moest ze dus aan de zuurstof. Eerst in het ziekenhuis met zo'n slangetje in haar neus, en later kreeg ze het zelfs thuis nog mee om effe aan te sterken. Zonder die extra zuurstof was haar herstel echt veel slechter gegaan.

Let dus echt op, je merkt het aan een paar dingen:

• In de war zijn of heel suf.
• Kortademig, alsof je net een marathon hebt gerend.
• Blauwe lippen of vingers, dat is echt een heel slecht teken.
• Heel erg moe zijn, niet vooruit te branden.

Het is dus echt bedoeld om te voorkomen dat je hart, hersenen en andere organen er de brui aan geven. Dat is de reden dat ze je extra zuurstof geven.

Wat moet je doen als je weinig zuurstof krijgt?

Bel direct 112 als je stikt, je bewustzijn verliest, bloed ophoest, acute benauwdheid ervaart die niet weggaat, of druk en hevige pijn op de borst hebt.

Het was een koude, donkere avond, ergens vorige winter, ik denk zo rond een uur of negen. Ik zat in de keuken, net wat aan het eten, een simpele pasta. Plots voelde ik een droge hoest opkomen. Niets geks, dacht ik. Maar het werd erger, sneller dan normaal. Het voelde alsof er iets vastzat, iets groots, precies achter mijn keelholte. Ik probeerde te slikken, te hoesten, alles. Niets hielp. Ik stikte. De paniek sloeg meteen toe.

Mijn borst begon te branden, alsof er een vuur in woedde, en tegelijkertijd voelde het alsof een ijzeren band zich er strak omheen trok. Ik probeerde diep adem te halen, maar er kwam nauwelijks lucht binnen. Elke seconde leek een minuut te duren. Ik voelde me draaierig worden, mijn knieën werden zwak en ik moest me vasthouden aan het aanrecht. Ik wist dat dit geen gewone hoest was. Dit was serieus.

• Mijn gedachten schoten alle kanten op: wat als ik flauwviel? Wie zou me vinden?
• Ik was alleen thuis. Dat maakte het allemaal nog enger.
• De gedachte dat ik mijn bewustzijn zou verliezen spookte door mijn hoofd. Dat was mijn grootste angst op dat moment.

Ik probeerde zo kalm mogelijk te blijven, maar mijn hart bonkte als een bezetene tegen mijn ribben. Ik voelde me koud en klam tegelijk. De benauwdheid was zeer acuut, het trok niet weg, geen moment. Ik pakte mijn telefoon, mijn vingers trilden zo erg dat ik nauwelijks de cijfers kon zien. 1-1-2. Die drie cijfers waren het enige waar ik aan kon denken. Dit was het moment. Dit was een echte noodsituatie.

Gelukkig schoot het na een paar vreselijke seconden – of misschien wel een minuut, ik heb echt geen tijdsbesef meer van die momenten – los. Een harde hoest, en toen, opeens, kon ik weer ademhalen. De opluchting was enorm, maar de schok bleef hangen. Ik zat nog lang trillend op de keukenvloer, mijn hart in mijn keel, met de telefoon nog in mijn hand. Die ervaring heeft me geleerd hoe snel het kan gaan en hoe belangrijk het is om te weten wanneer je echt moet handelen.

• Ik besefte hoe snel zo'n situatie kan escaleren, van 'gewoon hoesten' naar nauwelijks lucht krijgen.
• De druk en hevige pijn op de borst waren niet te negeren.
• Het was een wake-up call om altijd te weten wat je moet doen in zulke extreme gevallen. Je moet direct hulp inschakelen, niet wachten.

Die avond vergat ik nooit meer. Je moet altijd luisteren naar je lichaam. Als het mis is, is het ook echt mis.

Wat is de behandeling voor een zuurstoftekort?

De behandeling voor een zuurstoftekort is zuurstoftherapie, waarbij extra zuurstof wordt toegediend.

Dat klinkt zo simpel. Zuurstoftekort. Maar je krijgt het niet zomaar. De longarts moet het voorschrijven. En dan alleen als al het andere niet werkt. Medicijnen, fysiotherapie, al dat gedoe. Wanneer is het dan niet genoeg? Vraag ik me af. Wat is de grens waarop ze zeggen, oké, nu aan de zuurstof.

Je krijgt dan zo'n slangetje in je neus. Een 'neusbril' noemen ze dat. Of een masker, maar dat zie je minder vaak. Zag laatst iemand met zo'n karretje met een fles erin. Lijkt me vreselijk onhandig. Constant dat ding meeslepen.

Het gaat om de saturatie. Dat getalletje dat ze meten met dat knijpertje op je vinger. Als dat te laag is, krijgen je organen op hun donder. Daarom is die therapie nodig. Niet omdat je je benauwd voelt, maar omdat je lichaam het echt nodig heeft. Dat is een belangrijk verschil.

De oorzaken zijn vaak niet mals. Denk aan:

• COPD, de meest voorkomende reden.
• Longfibrose, als je littekens op je longen hebt.
• Ernstig hartfalen. Als het hart niet goed pompt, komt de zuurstof ook nergens.
• Soms ook bij een zware longontsteking.

Voor thuis heb je vaak een zuurstofconcentrator. Een kastje dat de zuurstof uit de lucht haalt. Hoe werkt dat eigenlijk, technisch gezien? Het filtert stikstof eruit. Best geniaal. Voor onderweg zijn er dan die flessen met vloeibare zuurstof of draagbare concentrators.

En je moet zo ontzettend oppassen. Zuurstof is een enorme brandversneller. Dus absoluut niet roken, geen open vuur in de buurt, zelfs niet koken op gas. Dat wordt er allemaal bij verteld. Je hele leven verandert daardoor. Alles draait ineens om die slang en die fles. En je neus wordt er kurkdroog van. Dat is ook nog zoiets.