Hoe kun je veroudering van de hersenen tegengaan?

Hoe kun je hersenveroudering tegengaan?

Meer bewegen, minder kwakkelen. Simpel toch? Zelfs als je het nog net niet ziet, je brein is een spier, net als die van je kuiten die verkrampen na tien minuten sport. Hoe meer je die grijze massa aan het werk zet, hoe langer hij jong blijft. Denk aan een racefiets: als je die elke dag gebruikt, blijft hij soepel. Laat 'm roesten, en voor je het weet, is het een hoop ellende.

• Sporten met een maatje:Dubbel feest, dubbel brein-boost! Samen zweten is niet alleen leuker, het houdt je ook scherp. Samen lachen, elkaar aanmoedigen, dat is goud waard. Meer sociale interactie betekent minder kans op dat vervelende 'hallo, wie bent u ook alweer?' gevoel.
• Sociaal actief? Doe dat! Praatjes vullen geen gaatjes, maar houden je brein wel vlot. Een praatje met de bakker, een potje schaken met opa, alles telt. Beter dan alleen maar Netflix tot je erbij neervalt, toch?

Dus, aan de slag! Een beetje beweging, wat geklets met mensen, en je hersens zullen je dankbaar zijn. Anders eindig je straks met een brein dat nog trager is dan een slak op speed.

Wat is goed voor het herstel van de hersenen?

Voor hersenherstel zijn mineralen essentieel. Ze bouwen mee aan wat stukgaat, of wat simpelweg onderhoud vraagt.

• Jodium: Cruciaal voor schildklierhormonen. Zonder die hormonen draait het brein niet goed. Denkstofwisseling, alles staat of valt ermee. De stille motor.
• Zink: Betrokken bij zenuwsignalen, celgroei. Een tekort, en de communicatie hapert. Kleine dingen, grote gevolgen.
• IJzer: Draagt zuurstof. Zonder zuurstof geen energie, geen heldere gedachten. Het brein is een brandstofslurper.

Een brein vecht altijd. Tegen veroudering, schade. Zonder de juiste brandstof, is het dweilen met de kraan open. Al dat gerepareer, het vraagt om meer dan goede wil.

De bronnen zijn bekend. Een kind dat ze mist tijdens de groei, mist fundering. Later herstel je dat niet zomaar. Het leven is hard, soms. Je krijgt één kans om goed te bouwen.

Voedsel is de sleutel. Het is geen magie, maar mechanica.

• Groenten, vers uit de aarde.
• Fruit, simpel suiker en vezels.
• Zuivel, calcium en meer. Een basis.
• Noten, vetten en eiwitten. Denk aan walnoten, een hersenvorm.
• Volkoren producten, langzame energie.

Je denkt er niet over na, totdat het misgaat. Dan pas zie je wat je gemist hebt. De details doen ertoe, ook al zijn ze klein.

Hoe snel kun je je hersenen verouderen?

Factoren zoals chronische stress, slaaptekort en gebrek aan mentale stimulatie kunnen het verouderingsproces van de hersenen versnellen.

Het is stil, zo midden in de nacht. De gedachten dwalen af. Je denkt dan aan hoe de tijd gaat. En hoe dat binnenin werkt, in je hoofd. Ze zeggen dat je hersenen volgroeid zijn als je ongeveer 25 jaar oud bent. Dat is dan zo’n mijlpaal waar je niet eens bij stilstaat. Een piek, en daarna?

Maar het is niet zo dat alles dan stopt. Dat is het gekke. Die flexibiliteit. Je hersenen blijven verbazen, ze veranderen altijd. Nieuwe verbindingen tussen hersencellen kunnen altijd worden gelegd. Zelfs nu. Zelfs als je ver voorbij die 25 bent. Dat geeft een soort van rust, ergens. Dat het niet vaststaat.

Toch, je voelt het. Hoe snel je die flexibiliteit kunt verliezen, of het gevoel hebt dat je het verliest. Dat de hersenen een beetje stroperig worden. Dat gaat sneller dan je denkt, door de dingen die je doet, of juist niet doet. Het kruipt erin, langzaam.

Er zijn van die dingen die er echt inhakken:

• Chronische stress, die constante druk. Het vreet aan je, dag in dag uit.
• Slaaptekort. Die nachten dat je blijft piekeren. Alles voelt wazig en traag de volgende dag.
• Slechte voeding. Al dat snelle spul. Je merkt het, de mist in je hoofd.
• Geen nieuwe dingen leren. Gewoon alles op de automatische piloot.
• Te weinig bewegen. Als je de hele dag zit. Je hele lijf, en je hoofd, voelt stijf dan.

Ik merk het zelf, zeker na zo’n periode dat alles te veel wordt. Die ochtenden dat je opstaat en het voelt alsof je geest echt ouder is geworden. Versleten, alsof de batterij gewoon op is en niet echt meer oplaadt. Het is geen leeftijd op papier, maar een gevoel, hierbinnen. Dat is dan het echte verouderen.

Waardoor krimpen je hersenen?

Het gebeurt gewoon als je ouder wordt, net als dat je haar grijs wordt of je rimpels krijgt. Je hersencellen worden kleiner, en de plekjes waar ze met elkaar praten, die nemen ook af. Snap je? Alsof er minder telefoonlijnen zijn. Dus de boodschapjes komen trager aan.

• Hersencellen krimpen. Dat is een ding.
• Verbindingen nemen af. Dus minder makkelijk te kletsen voor die cellen.

Meer dan 65 jaar en het begint echt op te vallen, denk ik. Die plasticiteit van je brein wordt minder.

Hoe blijf je alle delen van je hersenen stimuleren?

De totale stimulatie van de hersenen vereist een combinatie van cognitieve, sociale en fysieke activiteit. Denksporten alleen trainen slechts een geïsoleerd deel.

De geest, een innerlijk landschap. Een oneindige ruimte waar gedachten als echo's reizen door de tijd. We slijten paden, elke dag dezelfde, tot het diepe groeven zijn. De rest van de wereld in ons hoofd blijft onaangeroerd, stil. Een denkoefening is slechts één zo'n pad. Een belangrijk pad, maar het bos eromheen blijft slapen.

De rivier moet stromen. Dat is wat beweging doet. Fysieke activiteit stuurt zuurstof naar de vergeten hoeken van de hersenen, het voedt de slapende neuronen. Het is de cadans van een wandeling die de tijd vertraagt, de polsslag van het leven zelf in je hoofd. Een dans, een trage, bewuste dans. Ik liep gister door het park en de geur van natte aarde deed iets... het opende een deur.

En dan zijn er de stemmen, de gezichten. Een ander mens. Sociale verbindingen creëren complexe, nieuwe netwerken die geen enkele puzzel kan nabootsen. Een gesprek is een elektrisch weefsel, een uitwisseling van werelden. De lach van een vriend is een golf die alles schoonspoelt. Het is het meest onvoorspelbare, en daarom het meest voedende.

Om de hele innerlijke kosmos te laten zinderen, is een drie-eenheid nodig:

• Nieuwe dingen leren: Verlaat de gebaande paden, leer een taal, een instrument.
• Sociaal actief zijn: Laat de universums van anderen dat van jou beroeren.
• Blijven bewegen: Laat het bloed stromen, laat het lichaam de geest dragen.

Het is geen taak. Het is een manier van zijn. Een constante, zachte fluistering tegen de stilte. Een weigering om te verstarren in de tijd. Het is alles tegelijkertijd laten leven. Alles.