Kan ik als zelfstandige werken in het buitenland?

Kan ik als zelfstandige werken in het buitenland? Zonder vergunning

De regels rondom kan ik als zelfstandige werken in het buitenland bieden veel vrijheid binnen Europa. Het begrijpen van de administratieve verplichtingen helpt om financiële risicos te vermijden. Ontdek de richtlijnen om soepel over de grens te ondernemen en overtredingen te voorkomen.

Rechten en vergunningen binnen de Europese Unie

Als onderdaan van een EU-land mag u werken in het buitenland zonder werkvergunning - als werknemer of als zelfstandige - in elk EU-land.^[1] Deze regeling biedt een enorme vrijheid aan ondernemers die hun horizon willen verbreden of tijdelijk vanuit een andere lidstaat willen opereren. Maar er is een cruciaal administratief knelpunt dat veel zelfstandigen volledig over het hoofd zien - ik zal dit verderop in het gedeelte over sociale zekerheid gedetailleerd uitleggen.

Het vrije verkeer van personen en diensten zorgt ervoor dat u geen ingewikkelde visumprocedures hoeft te doorlopen wanneer u binnen de grenzen van de unie blijft. Wereldwijd zijn er naar schatting ruim 1,5 miljard zelfstandigen actief, en de flexibiliteit binnen Europa stimuleert deze vorm van grensoverschrijdend werken enorm. ^[2] Wel moet u er rekening mee houden dat lokale registratieplichten van kracht kunnen worden zodra uw verblijf in een specifiek land een permanent karakter krijgt.

Gevolgen voor uw KVK-inschrijving en het handelsregister

Uw inschrijving bij de Kamer van Koophandel kan niet altijd ongewijzigd blijven wanneer u voor langere tijd buiten de Nederlandse grenzen verblijft.

De grens van acht maanden verblijf

Wanneer u binnen een periode van 12 maanden langer dan 8 maanden in het buitenland verblijft, bent u wettelijk verplicht om u uit te schrijven uit de Basisregistratie Personen.^[3] Deze uitschrijving heeft vaak directe gevolgen voor uw registratie in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Om uw inschrijving als actieve Nederlandse eenmanszaak te behouden, moet u kunnen aantonen dat uw bedrijf nog steeds een feitelijke economische activiteit in Nederland verricht en over een Nederlands bezoekadres beschikt.

In mijn jarenlange ervaring met de begeleiding van internationale freelancers heb ik gezien hoe vaak ondernemers hiermee in de knel komen. Men denkt dat een postadres of het adres van de ouders voldoende is. Dat is een misvatting. De controleurs van de belastingdienst en de Kamer van Koophandel kijken naar de feitelijke situatie en waar de beslissingen van de onderneming echt worden genomen.

Belastingplichten en btw-verlegging bij buitenlandse opdrachten

Werken in het buitenland betekent dat u te maken krijgt met complexe fiscale wetgeving rondom de inkomstenbelasting en de omzetbelasting.

De hoofdregel voor de inkomstenbelasting is dat uw fiscale woonplaats bepaalt waar u belasting verschuldigd bent over uw wereldwijde inkomen. Voor de omzetbelasting hangt de facturatie af van de status van uw klant. Levert u diensten aan een andere ondernemer binnen de Europese Unie, dan moet u de btw meestal verleggen naar de afnemer. Sinds 1 januari 2025 gelden er bovendien nieuwe Europese richtlijnen voor de kleineondernemersregeling, waarbij de maximale grens voor de grensoverschrijdende omzetvrijstelling is vastgesteld op 100.000 euro binnen de gehele unie.

Sociale zekerheid en het belang van de A1-verklaring

Het behoud van uw Nederlandse sociale verzekeringen is niet vanzelfsprekend wanneer u fysiek buiten Nederland uw werkzaamheden uitvoert.

Hier is het cruciale administratieve knelpunt dat ik eerder noemde: het ontbreken van een geldig A1-attest bij een buitenlandse controle. Zonder dit document kunt u door de lokale autoriteiten worden verplicht om direct sociale premies af te dragen in het land waar u op dat moment werkt. Dit attest bewijst dat u in Nederland verzekerd blijft en voorkomt dubbele premieafdracht. Het aanvragen hiervan via de Sociale Verzekeringsbank is een verplichte stap die helaas te vaak wordt overgeslagen uit onwetenheid.

Bestemmingen voor zelfstandigen vergeleken

Werken binnen de EU

• U blijft via de A1-verklaring relatief eenvoudig in Nederland sociaal verzekerd.
• Volledig vrijgesteld van vergunningen of visa op basis van het vrije personenverkeer.
• Gestroomlijnde regels via de btw-verleggingsregeling voor zakelijke transacties.

Werken buiten de EU

• De opbouw van Nederlandse sociale verzekeringen en AOW vervalt meestal direct.
• Meestal verplicht, tenzij het land een specifiek digital nomad visum aanbiedt.
• U krijgt te maken met de lokale, vaak ingewikkelde belastingwetgeving van het bestemmingsland.

Het administratieve avontuur van Bas in Spanje

Bas, een zelfstandige IT-consultant uit Utrecht, wilde tijdens de wintermaanden vier maanden vanuit Valencia werken. Hij dacht dat hij met zijn laptop simpelweg een appartement kon boeken en direct aan de slag kon gaan zonder verdere meldingen.

Zijn eerste poging liep vast toen een Spaanse belastinginspecteur bij een steekproef in het gedeelde kantoor om zijn documenten vroeg. Bas had geen idee dat hij zijn buitenlandse aanwezigheid formeel moest kunnen staven.

Het bleek dat hij vooraf een A1-verklaring had moeten aanvragen bij de Sociale Verzekeringsbank om aan te tonen dat hij in Nederland premies afdroeg. Na twee weken van stressvolle correspondentie en vertraging ontving hij alsnog het document.

Dankzij deze snelle administratieve correctie kon Bas zijn verblijf zonder boetes voortzetten, waardoor hij leerde dat een goede voorbereiding essentieel is voor elke internationale werkperiode.