Welke twee functies heeft de arbeidsmarkt?

Allocatie en prijsvorming

Inzicht in de functies van de arbeidsmarkt helpt bij het begrijpen hoe vraag en aanbod samenkomen in de economie. Dit mechanisme bepaalt zowel de beschikbaarheid van banen als de hoogte van beloningen. Leer meer over de specifieke economische rollen die deze markt vervult om te zien hoe posities en beloningen tot stand komen.

Welke twee functies heeft de arbeidsmarkt?

De arbeidsmarkt heeft in de economie hoofdzakelijk twee belangrijke functies die ervoor zorgen dat vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd en beloningen worden verdeeld. Dit proces verloopt via een complex web van economische interacties dat de basis vormt van onze maatschappij.

De allocatiefunctie ofwel de afstemmingsfunctie

De arbeidsmarkt zorgt ervoor dat de productiefactor arbeid op de juiste plek terechtkomt. Het brengt de vraag naar arbeid van werkgevers en het aanbod van arbeid door werknemers en werkzoekenden bij elkaar. Hierdoor worden openstaande vacatures vervuld met de juiste talenten en vaardigheden.

In de praktijk betekent dit dat mensen zich verplaatsen naar sectoren waar een tekort is aanhanden. Soms vraagt dit om omscholing of bijscholing om aan te sluiten bij de veranderende marktvraag. Dat is best even wennen als je na jaren in een andere sector opeens opnieuw moet beginnen, maar het houdt de economie flexibel.

De prijsvormingsfunctie en de inkomensfunctie

Op de arbeidsmarkt wordt de prijs van arbeid bepaald door het samenspel van vraag en aanbod. Deze prijs uit zich in het loon en de secundaire arbeidsvoorwaarden. Voor de werknemer bepaalt dit de hoogte van het inkomen, terwijl het voor de werkgever de loonkosten bepaalt.

Als er veel schaarste is aan specifieke specialisten, stijgen de lonen door de concurrentie tussen werkgevers. Is er juist een overschot aan arbeidskrachten, dan bewegen de lonen vaak minder snel omhoog. Zo stuurt de markt automatisch bij waar dat nodig is.

Hoe werken vraag en aanbod samen op de arbeidsmarkt?

Het evenwicht op de arbeidsmarkt hangt volledig af van macro-economische omstandigheden en technologische ontwikkelingen. Ervaring leert dat markten traag reageren op plotselinge verschuivingen, wat wrijving oplevert in de vorm van frictiewerkloosheid.

Daarnaast spelen cao-onderhandelingen een grote rol bij het stabiliseren van de lonen over langere periodes. Je ziet daardoor dat lonen niet per dag fluctueren zoals aandelenkoersen, maar in cycli worden aangepast aan de inflatie en productiviteit.

Vergelijking tussen Allocatiefunctie en Prijsvormingsfunctie

Allocatiefunctie

• Vermindering van werkloosheid en opvullen van personeelstekorten
• Het matchen van openstaande vacatures met beschikbare werkzoekenden
• Mobiliteit, werving, selectie en onderwijs

Prijsvormingsfunctie

• Inkomensvorming voor werknemers en kostenstructuur voor werkgevers
• Het vaststellen van lonen en secundaire arbeidsvoorwaarden
• Vraagintensiteit, schaarste en collectieve onderhandelingen

De overstap van Jan naar de technieksector

Jan werkte jarenlang in de detailhandel in Amsterdam, maar zag zijn baan verdwijnen door digitalisering en veranderend consumentengedrag.

In plaats van bij de pakken neer te zitten, maakte hij gebruik van de allocatiefunctie door via een omscholingstraject de techniek in te stappen.

Omdat er in die sector een groot tekort aan technisch personeel heerste, kon hij rekenen op goede primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden dankzij de prijsvormingsfunctie.

Binnen zes maanden had Jan niet alleen een nieuwe baan gevonden, maar ook een stabiel inkomen opgebouwd dat paste bij de marktschaarste.