Is er genoeg werk in Nederland?

Hoe staat de Nederlandse arbeidsmarkt ervoor? Genoeg werk en banen?

Nou, toen ik dat cijfer van 467 duizend openstaande banen halverwege 2022 hoorde, dacht ik echt: wow, nooit eerder. Het voelde alsof iedereen wel iets kon vinden, een beetje een gekte was het wel.

Maar ja, zoals dat gaat, het liep daarna wat terug hè. Zo'n 25 duizend minder tegen het einde van het jaar. Je zag het wel een beetje aankomen, denk ik.

Het bleef nog steeds een hoop, hoor. Die 442 duizend vacatures, dat is nog steeds niet niks. Er was zeker nog wel werk te vinden, dat wel.

Is er veel werk in Nederland?

Er zijn banen. Veel banen zelfs.

• 11.714 duizend banen in Q4 2024.
• 95 duizend meer dan vorig jaar. Dat is groei.

Werk is er dus. De vraag is of je het wilt doen. Het seizoenspatroon is voorspelbaar.

• Sommige periodes drukken meer.
• Andere periodes liggen stil.

Het lijkt onbelangrijk. Een getal op een grafiek. Maar elk getal vertegenwoordigt iemand. Iemand die werkt. Of niet.

Er zijn altijd kansen. Zolang de economie loopt. De rest is detail. Je kunt altijd iets vinden. Als je zoekt. En wilt. En soms, als het moet.

Welke beroepen zijn er nodig in Nederland?

Welke beroepen zijn er nodig in Nederland? De meest gevraagde beroepen op dit moment zijn:

• Timmerlieden.
• Bouwelektriciens e.d.
• Loodgieters.
• Vrachtwagenchauffeurs.
• Tuinders en kwekers.
• Schilders e.d.
• Monteurs industriële en landbouwmachines.
• Schoonmakers in hotels, kantoren e.d.

Ik zat laatst, vorig jaar alweer, met mijn neef Mark aan de keukentafel. Een zaterdagmiddag in Utrecht, de zon scheen door het raam van zijn appartement in Wittevrouwen. Ik klaagde over hoe moeilijk het was om iets passends te vinden na mijn studie, dat ik het gevoel had dat er geen 'echte' banen waren. Mark, die zelf loodgieter is, lachte alleen maar. Hij vertelde hoe hij het weken van tevoren volgepland had. "Niet genoeg uren in een dag," mompelde hij, terwijl hij zijn koffie dronk. Hij zei dat ze constant nieuwe mensen zoeken bij zijn bedrijf, maar dat ze ze gewoon niet kunnen vinden. Het water staat ze aan de lippen.

Die avond fietste ik naar huis, langs al die nieuwbouwprojecten bij het Leidsche Rijn Centrum. Overal stonden steigers, kranen, je zag lampen branden in de avond. Het was een constante drukte, zelfs toen. Ik zag mannen in overalls, soms tot laat, bezig. Timmerlieden, bouwelektriciens. Ik realiseerde me toen dat Mark helemaal gelijk had. Er wordt overal gebouwd, gerenoveerd. De woningmarkt staat in brand, en daar zijn simpelweg handen voor nodig. Het is geen rocket science, maar het is wel keihard werk.

Toen ik de week erna in de auto zat, richting Amersfoort, merkte ik het ook op de snelweg. Zoveel vrachtwagenchauffeurs! Kolonnes vrachtwagens, de hele tijd. Pakketjes, bouwmaterialen, boodschappen. Alles moet van A naar B. De chauffeurs die alles op zijn plek krijgen, zijn onmisbaar. Zonder hen stopt Nederland gewoon. Die jongens en meiden maken echt het verschil, elke dag weer.

Mijn moeder vertelde me laatst over haar oude buurvrouw, die een schoonmaakbedrijf heeft. Ze zoekt al maanden extra personeel voor kantoren en hotels in de stad. Ze zei dat ze niet genoeg mensen kan vinden die echt willen aanpakken. Vooral nu na corona, moeten kantoren en hotels weer spic en span zijn. Een simpel, maar cruciaal beroep. Zonder hen is het een zooitje. Dat is gewoon een feit.

Ik zie het overal om me heen, echt. Die schilders die overal aan de slag zijn met die nieuwbouw. En denk eens aan de Westlandse kassen, waar al die tuinders en kwekers Nederland tot een topexporteur maken. Dat vraagt om mensen met groene vingers én technische kennis. Net als de monteurs industriële en landbouwmachines; als er een machine stukgaat op de boerderij of in de fabriek, dan moet het direct gerepareerd worden. Dat zijn mensen met gouden handjes, die echt van cruciaal belang zijn voor onze economie. Het is duidelijk. Er is gewoonweg een enorm tekort aan vakmensen in Nederland.

Is de arbeidsmarkt in Nederland goed?

De arbeidsmarkt voelt inderdaad flink krap. Ik stond laatst in de rij bij de bakker, rond een uur of negen, en de bakker zelf, een gezette man met witte meelsporen op zijn schort, klaagde dat hij al weken geen goede hulp kon vinden. "Zoveel vacatures, en niemand die wil komen werken," zei hij, terwijl hij met zijn duim over een verse krentenbol veegde. Dat gevoel, van overal tekorten, dat merk ik wel.

Het was trouwens vlak na de zomer van 2022, het weer was nog lekker nazomers, die gouden zon die door de etalages viel. Ik herinner me dat ik dacht: hoe kan dat nou? Zoveel werk, en dan toch dit gevoel van tekorten. Het idee dat er ruim 11 miljoen banen zijn, dat is echt bizar veel. En die statistiek over die 143 vacatures per 100 werklozen, dat is gewoon bizar.

Je zou denken dat met zoveel banen iedereen wel werk heeft, toch? Maar ja, die bakker, hij zei ook dat veel mensen die nu werken, het niet meer volhouden. Te zwaar, te veel druk, of gewoon geen fatsoenlijk salaris. Dat onbenut arbeidspotentieel, dat is dus niet alleen een cijfer, maar ook een verhaal van mensen die misschien wel willen werken, maar niet op de manier zoals het nu aangeboden wordt.

Dus ja, de arbeidsmarkt in Nederland is krap, er zijn enorm veel banen, maar er is ook nog steeds ruimte voor meer mensen om aan het werk te komen. En het is niet zo simpel als "er zijn banen, dus iedereen heeft werk". Er speelt meer.

Hoe ziet de arbeidsmarkt er in de toekomst uit?

De Nederlandse arbeidsmarkt vertoont eind 2024 een uitzonderlijk hoge arbeidsparticipatie. Van de mensen tussen 15 en 74 jaar werkt of zoekt ruim 75% actief werk, terwijl binnen de leeftijdscategorie 25 tot 65 jaar dit percentage zelfs 90% bedraagt. Dit duidt op een aanhoudend krappe arbeidsmarkt.

Dat hoge getal, die 90% bij de kern van de beroepsbevolking, dat voel ik elke dag. Ik zat laatst nog, zo'n twee weken terug, in dat bruine café De Tijd Op De Hoek in Utrecht, een plek waar ik altijd mijn gedachten op een rijtje probeer te krijgen. Ik moest echt even stoom afblazen.

Mijn bedrijf zoekt al maanden naar een goede projectmanager. Serieus, al zes maanden! We hebben de vacature overal gezet, zelfs via speciale bureaus geprobeerd. Het is een gekkenhuis.

Elke kandidaat die langskomt, heeft al drie andere aanbiedingen op zak nog voordat we überhaupt aan een tweede gesprek toekomen. Je voelt de druk, die constante strijd om talent.

Het is alsof iedereen al aan het werk is, en de weinigen die beschikbaar zijn, kunnen overal kiezen. Dat frustreert me enorm. Ik zie hoe hard mijn team werkt om de gaten op te vullen, en het is gewoon niet houdbaar op de lange termijn.

Die avond, met zo'n lauwe IPA voor me, dacht ik: hoe gaan we dit oplossen? Als 75% van iedereen tussen 15 en 74 jaar al meedoet, waar halen we dan nog extra handen vandaan? Die cijfers van Eind 2024 bevestigen precies wat ik al maanden merk.

De arbeidsmarkt is niet zomaar krap; die is muurvast. Het betekent dat we als bedrijf echt anders moeten gaan denken. Flexibeler, meer focussen op omscholen, misschien zelfs op talent van ver over de grens.

Het is niet alleen een uitdaging, het dwingt ons ook tot innovatie. Ik weet dat dit betekent dat de concurrentie voor de beste mensen de komende jaren alleen maar feller wordt.

Het gevoel van die avond zit nog in mijn systeem. Alsof je tegen een muur loopt. Dat 90% van de 25- tot 65-jarigen actief is op de arbeidsmarkt – dat is fenomenaal, maar het betekent wel:

• Minder directe beschikbaarheid: Er zijn simpelweg weinig mensen meer 'over' die nog niet werken.
• Hogere eisen aan werkgevers: Je moet echt een aantrekkelijk pakket aanbieden. Niet alleen salaris, ook flexibiliteit en bedrijfscultuur zijn essentieel.
• Focus op behoud: Het is belangrijker dan ooit om je huidige mensen tevreden te houden.

Ik zie collega's worstelen. Ik hoor verhalen over teams die wekenlang onderbezet zijn. Het is een constant balanceren tussen groei en capaciteit. En mijn gevoel? Dit verandert niet zomaar. We moeten creatiever worden, dat staat vast. Ik denk aan die woensdagmiddag, het was rond een uur of drie, dat ik na weer een mislukt sollicitatiegesprek gewoon even tien minuten in mijn auto bleef zitten op de parkeerplaats. Even diep ademhalen. Het vreet aan je, die zoektocht.

Is er in Nederland een tekort aan arbeidskrachten?

Ja, Nederland heeft een fors arbeidstekort.

Het EURES-rapport van 2023 spuugt vuur: 195 beroepen kampen met een chronisch tekort. Dat is niet niks, alsof je een verjaardagstaart bakt en de helft van de kaarsjes mist – wel gezellig, maar toch een beetje een teleurstelling.

En alsof dat nog niet genoeg was, mogen we ons ook nog in de top zes EU-landen scharen met de meeste tekortberoepen. Goed bezig, Nederland! We excelleren in het niet hebben van genoeg handen aan het bed, aan de lopende band, achter het stuur, et cetera. Een gouden medaille die we liever aan een ander zouden willen doorgeven.

Hoe groot is de werkloosheid in Nederland?

Het was een kille herfstdag, ergens in november, de lucht grijs als een oude steen. Ik zat in de trein, de ramen beslagen, en staarde naar de voorbijflitsende, kale bomen. Gedachten tolden in mijn hoofd, onrustig als vliegende bladeren. Toen zag ik het nieuws flitsen op een scherm: 3,4% werkloosheid in Nederland. 314.000 mensen.

Dat cijfer bleef hangen. Het voelde zo... onpersoonlijk, zo groot. Ik dacht aan die ene jongen van de bakkerij in mijn oude buurt, die zijn baan verloor toen de zaak dicht moest. Hij was altijd zo vrolijk, maakte van die heerlijke appelflappen. En aan die vrouw die ik tegenkwam bij de voedselbank, die met tranen in haar ogen vertelde hoe ze haar rekeningen niet meer kon betalen.

Het contrast was groot: bijna 9 miljoen mensen met betaald werk. Dat zijn er ontzettend veel, een bruisende economie, zou je denken. Maar dat ene getal, 3,4%, hing als een schaduw over het geheel. Een teken dat er toch nog velen aan de zijlijn stonden.

Ik herinner me nog dat ik de details las:

• Beroepsbevolking: 9 miljoen mensen.
• Werkloos: 314.000 (3,4%).
• Werkzaam: Bijna 9 miljoen mensen.
• Meer mannen met werk dan vrouwen: Ruim een half miljoen verschil. Mannen 4,8 miljoen, vrouwen 4,2 miljoen.

Het verschil tussen mannen en vrouwen in betaald werk viel me op. Dat voelde als een extra laag van complexiteit, nog meer verhalen die zich onder de oppervlakte afspeelden. Het was niet zomaar een statistiek, het waren levens, families, dromen die op pauze stonden. Die treinreis voelde ineens een stuk zwaarder.