Hoe herken je een slechte leider?

Slechte Leider Herkennen: Duidelijke Tekenen?

Nou, hoe herken je die dan. Een slechte leider, bedoel ik. Ik had er een, echt, bij een job in die kleine kantoor in Almere, zo rond 2017, ergens in oktober. Die gast, hij had gewoon nul respect voor wie dan ook, van de receptioniste tot de meest ervaren medewerker. Alsof wij lucht waren. En dat gaf zo'n rotgevoel, elke dag weer.

Een keer stond hij echt te schreeuwen tegen iemand, daar, bij de printers. Iedereen hoorde het.

Die collega, Annelies heette ze, had een verslag niet precies zo gemaakt zoals hij wilde, een klein dingetje. Maar hij maakte haar helemaal belachelijk, kleinerde haar voor alle collega's die lunch pakten. Haar gezicht werd spierwit. Het was zo vernederend, echt een hele nare sfeer. Dat vergeet je niet zomaar.

En dan dat andere, je werkte je een slag in de rondte. Je deed echt je best.

Uren stak ik in een presentatie voor een nieuwe klant, die deadline was 15 november, en ik bleef tot laat. Dacht ik, dit wordt goed. Maar nee, hij negeerde het volledig, nam alle credits zelf. Toen die klant later afhaakte, door zijn eigen slechte opvolging, weet je wel, was het ineens mijn schuld. Zelfs de kosten die ze rekenden voor een gemiste afspraak, 50 euro, schoof hij op mij.

Zulke mensen, die moet je dus echt mijden. Die slopen je.

Wat moet je als leidinggevende niet doen?

Wat een leidinggevende niet moet doen:

• Alleen focussen op fouten of mislukkingen.
• Heel directief zijn.
• Geen ruimte laten voor eigen inbreng.
• Niet communiceren met het personeel.
• Weinig empathie tonen.
• Medewerkers aan hun lot overlaten.

Hé, man, we hadden het er laatst nog over, toch? Die managers die echt het bloed onder je nagels vandaan halen. Ik heb er wel wat meegemaakt hoor, echt. Als ik denk aan wat een baas écht niet moet doen, dan springt er meteen een paar dingen uit, weet je.

Denk bijvoorbeeld aan die ene keer, bij mijn oude job, waar mijn baas echt alleen maar keek naar wat er niet goed ging. Alles, maar dan ook echt alles, moest perfect zijn en als het een klein beetje afweek, nou, dan hoorde je het wel. Alleen focussen op fouten of mislukkingen, dat is zo demotiverend. Je wil toch ook horen als je iets wél goed doet, toch? Ik weet nog dat ik een super komplex project had afgerond, en het enige wat ik terugkreeg was een opmerking over een typfout in de bijlage. Serieus? Dat was vorig jaar nog.

En dan had je die andere gast, een echte micro-manager, vreselijk. Die moest en zou alles tot in detail bepalen. Heel directief zijn en geen ruimte laten voor eigen inbreng, dat is killing voor je creativiteit. Ik had een keer een idee dat echt tijd en geld kon besparen, maar nee, het moest precies zoals hij het in zijn hoofd had. Alsof wij, die elke dag met de processen werken, er geen verstand van hebben. Echt, dat frustreert enorm, waarom zou je dan nog moeite doen?

En communicatie, of eigenlijk het gebrek daaraan... Sommige leidinggevenden lijken wel te denken dat ze in een vacuüm werken. Niet met hun personeel communiceren, dat is zo'n rode vlag. Je zit daar maar en vraagt je af wat er speelt. En empathie, man, dat is misschien wel het belangrijkst. Mijn collega had afgelopen jaar een echt zware periode thuis, en die leidinggevende deed alsof z'n neus bloedde.

Weinig empathie voor hun medewerkers hebben, dat is zo'n gemiste kans. Als je niet om je mensen geeft, waarom zouden zij dan om jou of het bedrijf geven? Weinig respect dan, hè. En dan heb je nog diegenen die je gewoon maar laten zwemmen. Hun medewerkers aan hun lot overlaten, dat is echt slecht leiderschap. Zeker als je nieuw bent, heb je begeleiding nodig.

Ik had een keer een inwerkperiode die eigenlijk gewoon niet bestond, ik moest alles zelf uitvogelen. Dat is niet efficiënt en ook niet fijn. Het geeft je echt het gevoel dat je er alleen voor staat, en dat is nou net niet wat je zoekt in een team.

Kijk, een goede baas, dat is iemand die echt het verschil maakt. Ik heb zelf wel gemerkt dat een paar dingen cruciaal zijn voor een beetje fijne werksfeer:

• Erkenning geven: Als iemand iets goed doet, zeg het dan ook! Dat boost echt de moraal.
• Duidelijke verwachtingen scheppen: Wat moet er gebeuren, en waarom? En hoe past jouw werk in het grotere plaatje?
• Ondersteuning bieden: Als het even niet lukt, sta dan klaar. Help mee, denk mee. Dat is veel beter dan alleen maar afwachten tot het misgaat.
• Feedback geven, maar dan constructief: Niet alleen maar hakken, maar ook zeggen hoe het beter kan en waarom. En ook zelf openstaan voor feedback, dat is ook belangrijk. Mijn huidige baas is daar echt goed in, die vraagt ook aan ons hoe hij dingen beter kan doen. Dat is een verademing, echt waar.

Hoe herken je een slechte baas?

Je herkent een slechte baas aan een aantal subtiele, maar veelzeggende patronen. Het gaat verder dan schreeuwen of openlijke kritiek.

• Ze hanteren dubbele standaarden. De regels en deadlines die voor het team gelden, beschouwen zij voor zichzelf als louter suggesties. Dit ondermijnt elke vorm van respect en autoriteit.

• Ze opereren in een isolement. Een slechte manager ziet andere afdelingen of zelfs collega-managers als concurrentie. Kennis wordt opgepot in plaats van gedeeld, wat de hele organisatie schaadt. Ze bouwen een koninkrijkje, geen onderdeel van een groter geheel.

Het motto 'underpromise en overdeliver' klinkt nobel, maar in hun handen is het een manipulatief instrument. Ze houden verwachtingen kunstmatig laag om zelf te kunnen schitteren, vaak ten koste van de realistische planning en de inspanningen van hun team.

Een ander veelvoorkomend kenmerk is de pathologische afkeer van verantwoordelijkheid. Wanneer er iets misgaat, is de oorzaak altijd extern: de markt, een ander team, de technologie, of jij. Successen daarentegen zijn steevast hun eigen verdienste. Dit is een klassiek voorbeeld van wat psychologen de 'self-serving bias' noemen.

Let ook op de communicatiestijl. Een slechte baas communiceert vaak vaag en indirect. Ze geven geen duidelijke feedback, maar laten hun ontevredenheid doorsijpelen in passief-agressieve opmerkingen of een stelselmatige stilte. Je weet dat er iets mis is, maar je kunt er de vinger niet op leggen.

Leiderschap is per definitie een dienstbare rol, geen troon. De focus ligt op het faciliteren van het succes van anderen. Een manager die vooral bezig is met de eigen status en het controleren van informatie, vervult die rol niet. Ik heb ooit een manager gehad die zijn eigen agenda "de strategische visie" noemde. Dat zegt eigenlijk alles.

Hoe ziet een zwakke leider eruit?

Een zwakke leider mist vertrouwen in zijn team. Of is genadeloos kritisch. Hij zondert zich af. Dat is duidelijk.

Vertrouwen, dat geef je niet zomaar weg. Een leider die dat niet durft, die faalt aan de basis. Kritiek is nodig, ja. Maar wanneer het constant sloopt, is het zwakte. Ik heb dat gezien. Energie vloeit weg. Gewoonweg.

Andere signalen zijn cruciaal:

• Geen visie. Dwaalt. Het team volgt dan blind, of helemaal niet. Een fout die velen maken.
• Besluiteloosheid. Een constante aarzeling. Actie blijft uit. Doodzonde.
• Verantwoordelijkheid afschuiven. Altijd de schuld bij een ander. Nooit zelf.
• Micromanagement. Verstikt iedereen. Ik kan daar écht niet tegen. Ademruimte is alles. Moet je begrijpen.
• Angst voor tegenspraak. Omringt zich met ja-knikkers. Groei blijft dan achter. Dat weet je gewoon.

Wat is een slechte leider?

Een slechte leider richt zich uitsluitend op fouten en negatieve aspecten, verliest positieve prestaties en successen uit het oog, en denkt dat de nadruk op mislukkingen effectief is.

Weet je, een slechte leider, bah, die herken je vaak snel genoeg. Ik heb zelf wel eens zo iemand gehad, echt een drama. Het begon er al mee dat ze alleen maar oog had voor wat er mis ging, snap je? Je kon iets supergoeds doen, een project afleveren waar je bloed, zweet en tranen in had gestoken, maar ze zag alleen dat ene kleine typefoutje of die ene deadline die bijna werd gemist. Het voelt dan zo van: waarom doe ik mijn best eigenlijk? Je raakt zo gedemotiveerd.

Ze focusen zich echt op het negatieve, alsof ze denken dat je daar beter van wordt. Ik snap dat niet, serieus. Alsof ze geloven dat mensen alleen leren door afgestraft te worden. Maar daar word je toch geen blijer mens van, of een beter teamlid? Ik weet nog goed dat we een keer een supergrote deal binnen hadden gehaald, en haar eerste reactie was: "Ja, maar het duurde wel lang, hè?" Echt ongelooflijk.

Maar goed, zo'n type leider heeft vaak nog veel meer van dat soort trekjes. Hier zijn een paar dingen die ik echt vreselijk vond, en wat ik ook vaak hoor van andere mensen:

• Geen duidelijke richting of visie geven: Je werkt maar wat, maar niemand weet eigenlijk écht waar we heen moeten. Ik had het gevoel dat we steeds van koers veranderden, zonder dat het duidelijk werd waarom. Dat maakt je werk zo onzeker.
• Slechte communicatie, of helemaal geen comunicatie: Of ze zeggen niks, of wat ze zeggen is zo vaag dat je er nog niks mee kunt. Of ze communiceren niet met iedereen, dan hoor je via via weer iets belangrijks. Zo onprofessioneel.
• Ze vertrouwen je niet en doen aan micromanagement: Mijn God, die van mij moest echt overal bovenop te zitten. Elk mailtje, elke beslissing, alles moest langs haar. Ik kon niet eens m'n eigen agenda beheren zonder dat ze vragen stelde. Dan voel je je echt niet gewaardeerd. Autonomie, weet je wel? Dat was er niet.
• Geen waardering laten zien: Een klein "goed gedaan" of een schouderklopje kan zo veel doen, toch? Maar nee, dat zat er niet in. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is dat je hard werkt en goeie dingen levert.
• Verantwoordelijkheid afschuiven als het fout gaat: Maar als het project faalde, dan was het altijd de schuld van het team. Of van de omstandigheden. Maar nooit die van de leider zelf. Dat is zo typisch voor zwakke leiders.
• Niet luisteren naar input: Je kon suggesties doen, ideeën opperen, maar het ging er met het ene oor in en met het andere weer uit. Ze hadden hun eigen plan al, en daar week je niet van af. Waarom vroeg je dan überhaupt om input? Zonde van mijn tijd.
• Onrechtvaardig zijn of favorietjes hebben: Dat is echt de doodsteek voor een teamgeest, vind ik. Die ene collega kon alles doen en kreeg nooit commentaar, terwijl die andere voor een kleine fout meteen op het matje moest komen. Dat creëert zo'n vieze sfeer.

Zo'n leider kan echt een hele afdeling om zeep helpen, of zelfs een bedrijf, als ze maar lang genoeg aan de macht blijven. Niemand heeft zin om dan nog energie in z'n werk te steken, want je krijgt er toch alleen maar ellende voor terug. En het verloop is dan ook superhoog, logisch toch? Goede leiders zijn essentieel, en die slechte, die zorgen echt voor een hoop frustratie en stress bij iedereen om hun heen. Zo is het gewoon.

Hoe gedraagt een slechte leider zich?

Een slechte leider is als een recept met ontbrekende ingrediënten: het eindresultaat wordt gegarandeerd een culinaire ramp.

• Gebrek aan transparantie: Deze leiders opereren in de mist, waardoor het team in het duister tast. Informatie wordt achtergehouden, niet omdat het geheim is, maar omdat ze bang zijn voor de consequenties, of erger nog, het simpelweg niet de moeite waard vinden om te delen. Een beetje als een goochelaar die je de truk niet laat zien, maar wel verwacht dat je applaudisseert.
• Ondermijnen van vertrouwen: Vertrouwen is de lijm die teams bij elkaar houdt. Een slechte leider heeft het potentieel om deze lijm te vervangen door zoutzuur. Ze beloven de maan, leveren echter enkel wat gruis. Je team voelt zich als een oude Nokia 3310: onverwoestbaar in theorie, maar steeds weer met een lege batterij.

Zonder deze twee pijlers wordt het team een verzameling individuen die meer bezig zijn met overleven dan met excelleren.

• Cultuur van angst en achterdocht: Als je team bang is om hun mening te geven, is dat geen teken van discipline, maar van een giftige werkomgeving. Het is als werken in een pretpark waar de achtbaan de hele tijd piept en kraakt, en iedereen wacht op het onvermijdelijke.

Wat zijn de negatieve eigenschappen van een leidinggevende?

Negatieve eigenschappen leidinggevende: gebrek aan communicatie, geen empathie, micromanagement, oneerlijkheid, geen respect, gebrek aan visie, geen coaching, overwerkt zijn.

Pfff, weer zo'n dag. Micromanagement is echt het ergste. Constant over je schouder meekijken. Elk mailtje willen zien in CC. Het is alsof ze je niet vertrouwen. Je creativiteit en zelfstandigheid gaan er compleet van dood. Waarom huren ze je in als ze alles zelf willen doen? Echt bizar.

En dan dat gebrek aan communicatie. Je hoort via via dat er een grote reorganisatie aankomt. Niets van de baas zelf. Je voelt je totaal niet betrokken bij beslissingen. We zijn toch geen kleuters? Vertel gewoon wat er speelt, ook al is het slecht nieuws. Die onzekerheid is slopend.

Gebrek aan visie is ook zoiets. We rennen van de ene crisis naar de andere zonder enig idee waar we naartoe gaan op de lange termijn. Geen duidelijk doel, geen strategie. En als je dan aangeeft dat de werkdruk te hoog is? Geen empathie. Je krijgt gewoon te horen dat 'iedereen het druk heeft'. Bedankt voor niks.

En dan de oneerlijkheid. Het is zo doorzichtig.

• Die favorietjes... altijd weer dezelfde mensen die de leuke projecten krijgen.
• Beslissingen die nergens op gebaseerd lijken, behalve op een persoonlijke voorkeur.
• Oneerlijkheid en geen respect gaan hand in hand. Voor een hele groep je idee afkraken. Dat is toch geen stijl. Behandel mensen gewoon als volwassenen.

Coaching? Welke coaching? Je krijgt alleen feedback als er iets fout gaat. Nooit een compliment of een tip om te groeien. Geen coaching en ondersteuning is gewoon demotiverend. Je leert niks nieuws en je staat stil in je carrière. Je voelt je meer een middel dan een mens.

Vaak zijn ze zelf gewoon overwerkt en uitgeput. Een baas die op zijn tandvlees loopt, kan gewoon geen goede leider zijn. Die stress sijpelt door naar het hele team. Wat een hel. Je voelt die negatieve energie constant om je heen hangen. En dan verwachten ze dat jij wel vrolijk en productief bent.

Wat zijn de kenmerken van slecht leiderschap?

Kenmerken van een slechte leidinggevende:

• Gebrek aan communicatie, oftewel de Bermuda Driehoek van de kantoorvloer. Informatie verdwijnt spoorloos in hun inbox of tijdens een vergadering. Je weet nooit of je op weg bent naar een promotie of een ontslagbrief. Het hele team navigeert op de tast, als een schip zonder kompas maar met heel veel meningen.

• Geen greintje empathie. Deze leiders hebben de emotionele diepgang van een nietmachine. Jouw persoonlijke crisis is voor hen slechts een ongemakkelijke afwijking in de kwartaalcijfers. Ze proberen je te begrijpen, maar hun emotionele processor crasht al bij het idee. Zielig eigenlijk.

• Micromanagement, de kunst van het verstikken. Ze hangen boven je schouder als een menselijke drone, controleren elke e-mail en vragen waarom je drie seconden te lang naar het koffiezetapparaat hebt gekeken. Creativiteit en zelfstandigheid sterven hier een langzame, pijnlijke dood. Vertrouwen? Dat woord staat niet in hun woordenboek.

• Ongekroonde koning(in) van de oneerlijkheid. Ze hebben hun favorietjes, de ‘gouden kinderen’ die met alles wegkomen, terwijl de rest van het team vecht voor de kruimels. Regels zijn flexibel, vooral als ze in hun eigen voordeel kunnen worden gebogen. Transparantie is voor hen een mythisch wezen, zoals een eenhoorn.

• Respect is voor hen een optionele accessoire. Jouw mening is slechts achtergrondgeluid en je ideeën worden vaker genegeerd dan de algemene voorwaarden van een software-update. Totdat ze jouw idee als het hunne presenteren, natuurlijk. Dan was het ineens geniaal.

• Een visie zo helder als modder. Deze manager is de kapitein van een stuurloos schip, dat elke dag van koers verandert op basis van de laatste management-hype of hun ochtendhumeur. Niemand weet waar de reis naartoe gaat, maar we moeten wel allemaal heel hard roeien. Waarheen? Geen idee.

• Coaching? Eerder een overlevingskamp. Je wordt in het diepe gegooid met de opdracht te zwemmen, terwijl zij vanaf de kant instructies schreeuwen die nergens op slaan. Feedback is zeldzaam en meestal even nuttig als een handleiding in het Klingon. Groeien doe je hier niet, je overleeft.

• De chronisch overwerkte martelaar. Ze zijn altijd ‘druk, druk, druk’ en dragen dat als een eremedaille. Hun stress en uitputting sijpelen door in het hele team, waardoor de sfeer net zo gezellig wordt als een tandartswachtkamer. Ze zijn een wandelende tijdbom van slechte beslissingen en plotselinge woede-uitbarstingen.