Wat is het voordeel van eigen risico?

Welk voordeel heb je met een hoger eigen risico?

Een hoger eigen risico verlaagt de maandelijkse premie van je zorgverzekering.

Ach, dat eigen risico. Een slim spelletje waarbij je de zorgverzekeraar plaagt: "Wedden dat ik jou niet nodig heb?" Vaak win je, direct in je portemonnee. Het is als het universum uitdagen; je zet in op eigen onverwoestbaarheid en krijgt een lagere maandelijkse premie. Die bespaarde tientjes zijn dan een financiële high-five voor je bankrekening, niet zomaar een verdwaalde sok in je uitgaven.

Wanneer is dit nu écht zo'n geniale zet? Als je zelden bij de dokter komt (behalve voor gratis wifi!). Het is verstandig als je weinig zorg nodig hebt en voor dit jaar geen grote kosten verwacht, zoals een nieuwe heup. Zie het als een stille weddenschap: "Ik ben fit, dat geld is voor iets leukers." Die maandelijkse besparing kun je oppotten voor een échte noodsituatie, of je droomreis.

Maar voordat je nu als een bezetene je eigen risico omhoog schroeft en je verzekeraar een knipoog stuurt, zijn er wat dingen om over na te denken, slimpie:

• De verborgen spaarpot: Die tientjes die je bespaart, zet die opzij in een 'potje eigen risico'. Mocht je toch zorg nodig hebben, dan heb je het geld paraat. Anders ben je die kerel die de loterij wint, maar de winkel is dicht.
• Calculerend risico: Een hoger eigen risico is een berekend risico. Je gokt op je gezondheid. Is dat een blinde gok, of is het gebaseerd op een leven vol broccoli en yoga? Wees eerlijk tegen jezelf, dat scheelt een hoop stress (en doktersbezoek).
• Flexibiliteit is de sleutel: Je kunt jaarlijks, rond de zorgverzekering-bingo in november/december, je eigen risico opnieuw vaststellen. Voel je een strijd met de zwaartekracht of de griep aankomen? Dan pas je het aan.
• Wat telt wel en niet mee? Niet alle zorgkosten vallen onder het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts bijvoorbeeld, is vrijgesteld. Je hoeft niet direct de portemonsee te trekken. Geneesmiddelen en specialistische zorg dan weer wel.
• De maximale knop: Het verplicht eigen risico is € 385. Je kunt dit vrijwillig verhogen tot maximaal € 885. Dat is een behoorlijk verschil, en een behoorlijke korting op je maandpremie. Maar dan moet je dat bedrag dus wel kunnen missen als het nodig is. Zien we je al zweten?

Wat als je eigen risico verbruikt is?

Gefeliciteerd, je hebt de eindbaas van je zorgkosten voor dit jaar verslagen! Je kunt nu met een gerust hart tegen een deurpost aanlopen.

Zodra je eigen risico van €385 (voor 2024) volledig is opgebruikt, betaalt je zorgverzekeraar de rest van de kosten uit de basisverzekering. De verzekeraar, die tot dan toe vrolijk je premie incasseerde, moet nu zuchtend de portemonnee trekken. Jouw financiële bijdrage aan de medische tombola van het leven is voor dit kalenderjaar voldaan.

Wat dit concreet betekent:

• Vrij spel in de basisverzekering: Medicijnen van de apotheek, een onverwacht gezellig weekje ziekenhuis, een consult bij die ene specialist die praat alsof je een studie medicijnen hebt gevolgd... het wordt allemaal vergoed. Je hebt de poort naar 'gratis' zorg ontgrendeld.
• De huisarts is je eeuwige gratis vriend: Een bezoek aan de huisarts valt sowieso niet onder het eigen risico. Dat is een veelgemaakte fout. Je kon dus al het hele jaar kosteloos klagen over die mysterieuze pijn in je kleine teen. De huisarts is de gratis proefversie van de zorg.
• Aanvullende verzekering is een ander universum: Heb je een aanvullende verzekering voor bijvoorbeeld de fysio of de tandarts? Die heeft zijn eigen regels en vergoedingen, en staat volledig los van je eigen risico voor de basisverzekering. Verwar die twee werelden niet met elkaar, dat leidt tot financiële teleurstellingen.

Denk aan het eigen risico als de toegangsprijs voor een pretpark. Je betaalt één keer aan de kassa, en daarna mag je in alle (medisch noodzakelijke) attracties. Sommige mensen nemen een vrijwillig verhoogd eigen risico om maandelijkse premie te besparen; een riskante gok voor de gezonde optimist.

Dus ja, je betaalt maandelijks al een bedrag dat verdacht veel lijkt op een luxe autolease, dus dit is het moment waarop je er eindelijk iets tastbaars voor terugkrijgt. Ik maakte het zelf mee na een ongelukkige kennismaking met een opstandige stoeprand in april. De rest van het jaar was een medisch feestje.

Wat is het voordeel van een hoog eigen risico?

Een hoog eigen risico verlaagt de verzekeringspremie en verhoogt het zorgbewustzijn. Dat is de kern.

Een hoog eigen risico levert direct voordeel op. De maandelijkse premie daalt, evident. Je betaalt immers zelf het eerste deel van de kosten. Dat geld blijft in je portemonnee. Simpel rekensommetje, dat is het.

Het is een spel van keuzes. Kiezen voor minder risico op hogere directe kosten, of de zekerheid van een lagere vaste last. Een afweging die verder gaat dan alleen geld. Het confronteert je met de realiteit van zorguitgaven. Besef je dan pas wat een consult echt kost? Vaak wel.

De voordelen, vanuit een afstand bekeken, zijn duidelijk.

• Direct financieel voordeel. Je premie is lager, elke maand weer.
• Bewustwording van zorgkosten. Je kijkt kritischer naar wat echt nodig is. Een onnodig bezoek aan de huisarts? Dat voel je nu, direct in je portemonnee. Het verplichte eigen risico is €385 in 2024. Een vast bedrag.
• Controle over uitgaven. Je kunt kiezen voor een vrijwillige verhoging, tot maximaal €885 per jaar. Dat geeft ruimte op de maandpremie. Een gok, voor sommigen.
• Minder misbruik. De drempel ligt hoger, theoretisch. Zo wordt men minder lichtzinnig met zorg omgegaan. Een stille maatregel die gedrag stuurt.

Sommigen noemen het een belasting op ziekte. Ik zie het eerder als een prikkel tot voorzichtigheid. Een nudge, zoals dat heet. Niemand wil geld kwijt aan iets dat voorkomen kan worden. Het dwingt tot een zekere zelfredzaamheid. Of het voor iedereen werkt? Dat is een andere vraag. Het is wat het is.