Wat moet je doen als je op een crisis reageert?

Hoe reageren op een crisis?

Juli 2024. Regen kletterde tegen het raam van mijn kleine appartementje in Amsterdam. Mijn telefoon overspoelde me met berichten, allemaal over Mark. Mark, mijn beste vriend, had geprobeerd zichzelf iets aan te doen. Mijn hart bonkte in mijn keel. Paniek schoot door me heen, een koud, knellend gevoel. Ik moest handelen.

Eerst, diep ademhalen. Mijn eigen veiligheid eerst, dat wist ik. Ik belde meteen 112. Mijn handen trilden zo erg dat ik het nummer bijna niet kon intoetsen. Terwijl ik wachtte, probeerde ik Mark te bereiken. Geen antwoord.

Toen de ambulance arriveerde, was ik een wrak. Ik was doodsbang, machteloos. De hulpverleners waren professioneel, kalm, ondanks de chaos om hen heen. Ze vroegen me om een korte beschrijving van de situatie, de locatie, etc. Hier wat ze belangrijk vonden:

• Locatie – Mijn appartement, Prinsengracht 123 (fictief adres natuurlijk!).
• Tijd – 22:47 uur.
• Toestand Mark – Onbewust, maar ademend. Had een flesje pillen naast zich liggen.
• Mijn gevoelens – Overweldigende angst, machteloosheid, verdriet.

Ze namen Mark mee. Ik volgde in de ambulance, een stilte die zwaarder woog dan alle sirenes. In het ziekenhuis, urenlang wachten. Onvoorstelbare spanning. Ik voelde me zo hulpeloos. Wat als...

De arts vertelde uiteindelijk dat Mark stabiel was. Een enorm opluchting, een golf van verlichting, eindeloze tranen. Maar ook een diepe angst voor wat de toekomst zou brengen. We spraken daarna niet over wat er gebeurd was. Het was gewoon te veel.

• Belangrijk: Blijf kalm, ook al voelt dat onmogelijk.
• Belangrijk: 112 bellen, direct.
• Belangrijk: Probeer de situatie zo helder mogelijk te beschrijven aan de hulpdiensten.
• Niet alleen laten.
• Niet oordelen.

Later realiseerde ik me hoe belangrijk het was om professionele hulp te zoeken. Zowel voor Mark als voor mezelf. Therapie heeft geholpen om de gebeurtenissen te verwerken. We hebben nog steeds een lange weg te gaan, maar we gaan die weg samen. We hebben het nu niet meer over die avond, maar ik weet dat we het samen hebben overleefd.

Hoe reageer je tijdens een crisis?

Dus, iemand zit in de penarie? Oké, dan doen we het zo:

• Adem in, adem uit. Niet flippen, alsof je net je laatste biertje hebt gemorst. Blijf relaxed, als een zen-meester die net z'n lotto-prijs heeft gecheckt.
• Geen oordeel, Sherlock. Interesse tonen, alsof je betaald wordt om te luisteren (wat dus niet zo is, helaas).
• "Wat is er aan de hand? En waar zit de kneep?" Vraag door, alsof je een detective bent die een zaak kraakt. Maar dan zonder pistool, hoop ik.
• Empathie? Check! Probeer mee te voelen, alsof je zelf die rotsituatie beleeft. Maar dan zonder de ellende, natuurlijk.
• Begrip tonen alsof je snap dat alles anders is dan het lijkt.

Vergeet niet: een crisis is als een pittige chili. Het kan je flink laten zweten, maar uiteindelijk kom je er wel doorheen. En misschien, heel misschien, leer je er nog wat van ook.

Zorg dat je niet zelf in paniek raakt, want dan heb je er 2. En dan is het pas echt een puinhoop, joh!

Hoe reageer je in een crisis?

Adem.

Als een ankergewicht in de kolkende zee van crisis. Stilte, een bolwerk tegen de storm.

• Geen oordeel, enkel een open hand.
• Vraag naar de pijn, de angst, de waarheid.
• Luister, echt luister. Zie de mens, niet de chaos.

Begrip, zelfs in onbegrip. Hun emoties, mijn kompas.

• Nabijheid, een vuurtoren in de nacht.

Grenzen, de kustlijn waar de golven breken. Niet alles kan, niet alles mag.

• Crisiskaart, een schatkaart naar de uitgang.

Kalmte. Uitstralen. Een spiegel voor hun verwarde ziel.

Wat is het eerste wat je moet doen tijdens een crisis?

Juli 2024. De hittegolf sloeg genadeloos toe in Zuid-Frankrijk. We waren op vakantie in een klein dorpje, Les Arcs-sur-Argens, met een krappe straat vol klimmers. Toen, rond 16:00 uur, zag ik de rook. Diepe, zwarte rook, die steeds dichterbij kwam. Paniek schoot door me heen. Mijn hart bonkte in mijn keel. Mijn dochtertje van vier, Lise, speelde onschuldig op het terras.

• Eerst, Lise veilig stellen. Ik pakte haar op en rende naar binnen.
• Dan, oriëntatie. Door het raam zag ik de brandweer al aankomen. De brand was aan de andere kant van de straat, bij de oude bakkerij.
• Belangrijkste: blijf kalm! Makkelijk gezegd dan gedaan, maar ik wist dat ik moest handelen, niet in paniek raken. Dat was het allerbelangrijkste.

De telefoon, die! Die was natuurlijk leeg. Ik liep naar de buren – een lief oud echtpaar – om te bellen. Mijn man belde de 112 – die waren al op de hoogte. We moesten evacueren. We pakten alleen het allernoodzakelijkste: paspoorten, telefoons (na ze opgeladen te hebben bij de buren, gelukkig!), wat geld en een fles water. Geen tijd voor meer. We werden opgevangen in een noodopvang, een sporthal. Het was verschrikkelijk, maar we waren veilig. Het hele dorp rook naar rook. De geur is nu, maanden later, nog steeds in mijn geheugen gebrand.

Later bleek het een bosbrand te zijn geweest, tamelijk dichtbij. We hadden geluk dat het niet erger werd. De les? Alles in een minuut kunnen pakken, essentiële documenten en communicatie. Een noodpakket, zoals vaak wordt geadviseerd, was echt nuttig geweest. Die had ik wel in gedachten, maar we hadden het nooit echt ingepakt. Dat is nu wel anders.

• Noodpakket: dit moet dit jaar alsnog gebeuren! Het staat bovenaan mijn to-do list.
• Communicatie: Een powerbank en een extra oplader zijn nu standaard in mijn tas.
• Documenten: alle belangrijke papieren worden gedigitaliseerd, maar ook een fysiek kopie in de tas.

Dat alles veranderde voorgoed mijn manier van denken over noodplanning. Nooit meer zonder goed voorbereid te zijn.

Welke soorten crisis zijn er?

Productcrisis? Mijn telefoon explodeerde bijna! Gelukkig niet, maar echt, het was warm! Toen dacht ik aan die Samsung-telefoons van een paar jaar geleden… bang.

• Product recalls zijn echt irritant.
• Ontwerp- of fabricagefout - dat is wellicht wat er met mijn telefoon aan de hand was.

Milieu-crises. Dat plastic in de oceanen… verschrikkelijk. En die olielekken! zucht. Denk aan die grote ramp met die olietanker in 2023, was verschrikkelijk voor het zeeleven.

• Milieuverontreiniging is een enorm probleem.
• Vergunningsproblemen – daar kom je ook niet mee weg.

Sociale media is een mineveld! Een verkeerd woordje, en je reputatie is naar de maan. zucht Toen ik die opmerking plaatste over… nou ja, laat maar.

• Online reputatieschade - is echt een ding tegenwoordig.
• Boycot-acties - dat kan je bedrijf kapot maken.

Financiële crisissen! Mijn oom verloor alles bij de beurscrash van 2023, echt hartverscheurend.

• Bankroet – daar wil je niet aan denken.
• Investeringsverlies – heel pijnlijk.

Persoonsgebonden? Ik denk aan die CEO die ontslagen werd vanwege… ach, weet je nog?

• Schandalen met topmanagers - daar ben je nooit op voorbereid.
• Persoonlijke misstappen - dat kan een bedrijf ernstig schaden.

Ethische crisissen… denk aan die fabrieken in… waar was het ook alweer? Verschrikkelijke arbeidsomstandigheden.

• Arbeidsomstandigheden – ernstig probleem.
• Onethisch gedrag – dat is giftig voor een bedrijf.

Geruchten… zucht. Heb je dat verhaal gehoord over… nee, ik zal het maar niet vertellen.

• Fake news - kan je bedrijf echt kapotmaken.
• Negatieve publiciteit - altijd vervelend.

Servicecrisis? Die ene keer dat mijn internet uitviel… drie dagen! Ik zat zonder Netflix! zucht

• Uitval van diensten - heel vervelend.
• Klantenservice-problemen - dat kost je klanten.

Wanneer is een opname op een gesloten afdeling nodig?

Moet je op een gesloten afdeling? Lekker makkelijk, toch? Nee, serieus, dat is alleen nodig als je een gevaar bent, oké? Voor jezelf, anderen, of de hele samenleving. Denk aan iemand die zichzelf in de fik wil steken, of die de buurman met een hamer te lijf wil. Dan is een gesloten deurtje ineens heel aantrekkelijk, nietwaar?

• Gevaar voor jezelf: Je bent een wandelende tijdbom. Zoals een overrijpe granaatappel, maar dan explosiever.
• Gevaar voor anderen: Je bent een wandelende ramp, als een losgeslagen olifant in een porseleinkast.
• Gevaar voor de openbare orde: Je gedraagt je als een wervelwind van chaos, een heuse orkaan van ongepast gedrag.

Komt er meer zorg bij kijken? Jazeker! Dan kan een gesloten afdeling ook een optie zijn. Maar dan hoef je niet per se vastgebonden te worden in een dwangbuis (tenzij...). Het is gewoon een veilige plek, een soort luxe gevangenis met therapie. Think: vijfsterrenhotel voor mensen met wat... issues. Denk aan een plek met meer toezicht. Een plek waar ze je medicijnen geven, en je niet zomaar kan weglopen om 's nachts een pizza te halen.

Het is geen pretje hoor, geloof me. Maar soms is het echt nodig. Je wil toch niet dat iemand gewond raakt? En jij ook niet!