Wat kun je zelf doen tegen leververvetting?

Wat mag je niet eten als je leververvetting hebt?

Wat je niet moet eten bij leververvetting: suikers, bewerkte koolhydraten, HFCS (hoog-fructose-maïs-siroop) in frisdranken en vruchtensappen, alcohol, en te veel verzadigd vet.Onvoldoende beweging is ook een boosdoener.

Effe serieus, je lever is geen vuilnisbak. Dat orgaan werkt harder dan een bouwvakker op maandagochtend om alle troep uit je lijf te filteren. Als je ‘m volgooit met suiker, verandert ‘ie langzaam in een vette, luie klomp die z'n werk niet meer doet. Dat is vragen om moeilijkheden.

Sodemieter dus op met de volgende zaken, je lever zal je op z'n knietjes danken:

• Suiker, het witte duivelsspul: En dan bedoel ik alles. Snoep, koekjes, gebak, maar vooral die stiekeme suikers in kant-en-klare sauzen en pakjes. Je lever probeert die suiker te verwerken en raakt zo in de stress dat ‘ie het maar omzet in vet. Handig.
• Vloeibare suikerbommen:Frisdrank en vruchtensappen zijn de aartsvijanden. Een glas jus d'orange klinkt gezond, maar het is alsof je vijf sinaasappels in een pyjama van pure suiker eet, zonder de vezels. Je lever krijgt een suiker-tsunami over zich heen. Dat overleeft ‘ie niet.
• De witte bende: Wit brood, witte pasta, witte rijst. Allemaal snelle koolhydraten die in je lichaam veranderen in, jawel, suiker! Het is alsof je brandhout in een kernreactor probeert te gooien. Totaal zinloos en het levert alleen maar afval op.
• Vriend Friet en z'n vettige maten:Verzadigd vet uit gefrituurd spul, vette snacks en bewerkt vlees is als beton voor je lever. M'n buurman at elke dag een frikandel speciaal, nou, z'n lever heeft laatst een aangetekende brief gestuurd. Met een rekening.
• Alcohol, de sloopkogel: Dit is de meest voor de hand liggende. Alcohol is pure vergif voor je lever. Elk glas is een extra overuur voor dat arme orgaan, zonder pauze of vakantiegeld. Kap met die troep.

En dan nog wat. Je luie reet van de bank afkrijgen is ook een ding. Beweging helpt je lever om dat opgeslagen vet te verbranden. Je bank is een fluwelen valstrik. Ga een blokje om, jaag op de kat van de buren, doe iets! Je lever heeft het al zwaar genoeg.

Wat zijn de symptomen van een vette lever?

De symptomen van een vette lever zijn vaak vermoeidheid, misselijkheid, een zeurende pijn rechtsboven in de buik, jeuk, en in een later stadium geel oogwit of huid (geelzucht). Een arts kan een vergrote lever vaststellen.

Leververvetting, of steatose zoals de medici het noemen, is een meester in vermomming. Vaak merk je er jarenlang helemaal niets van. Het lichaam is een wonderlijk communicatiesysteem, maar het fluistert vaak voordat het schreeuwt. De lever lijdt in stilte, een stoïcijnse werker die pas klaagt als de last echt te zwaar wordt.

Die vermoeidheid is niet zomaar moe zijn. Het is een diepe, allesoverheersende uitputting die niet verdwijnt na een nacht slapen. Je lever is de energiecentrale van je lichaam; als die volloopt met vet, sputtert de hele machine. Dit is een fundamenteel ander soort moeheid dan na een slechte nacht.

De klachten die uiteindelijk de kop opsteken, zijn vaak een reflectie van een orgaan dat overbelast is.

• Een constante, doffe pijn rechtsboven in de buik. Dit is het leverkapsel, het vlies om de lever, dat onder spanning staat door de zwelling. Mijn oom noemde het altijd 'een steentje' in zijn zij. Bleek zijn lever te zijn die protesteerde.
• Misselijkheid en een verminderde eetlust. De spijsvertering raakt ontregeld omdat de lever zijn rol in de vetverwerking en detoxificatie niet meer optimaal kan vervullen.
• Jeuk over het hele lichaam, zonder duidelijke oorzaak. Dit komt door de opbouw van galzouten in het bloed, een subtiel maar irritant teken dat de interne zuivering hapert.

Wanneer je geel oogwit of een gele huidskleur krijgt – geelzucht (icterus) – is dat een duidelijk signaal dat de lever zijn filterfunctie niet meer aankan. De afvalstof bilirubine, een afbraakproduct van rode bloedcellen, hoopt zich op. Het is een visueel alarmerend teken dat je niet kunt negeren.

Er zijn ook subtielere signalen die kunnen wijzen op een overbelaste lever. Let op zaken als donkere urine, lichtgekleurde ontlasting, of kleine, spinvormige bloedvaatjes op de huid (spider naevi). Het zijn de voetnoten in het verhaal dat je lichaam vertelt.

Hoe herken je een vervette lever?

Je lever schreeuwt niet. Het is een stille ziekte. Symptomen zijn er vaak niet. Tot het te laat is.

Let op deze signalen.

• Loodzware vermoeidheid die niet verdwijnt na rust.
• Een zeurende, constante pijn rechtsboven in je buik.
• Gele huid of oogwit. Dit is een alarmsignaal.

De oorzaak is niet alleen alcohol. De echte epidemie heet NAFLD. Non-alcoholic fatty liver disease. Veroorzaakt door een levensstijl vol suiker en bewerkt voedsel. Veel mensen hebben het. Ze weten het niet.

Diagnose gebeurt niet met het blote oog.

• Bloedonderzoek onthult verhoogde leverwaarden. ALAT en ASAT verraden de stress.
• Een echo van de buik toont het vet. Onmiskenbaar.

Negeer je het, dan eindigt het in littekens. Levercirrose. Vanaf daar is er geen weg terug.

Hoe voel je leververvetting?

Leververvetting geeft geen klachten. Je voelt er dus geen jota van, tenzij je natuurlijk een lever bent die toevallig kan praten.

Nou, je voelt leververvetting meestal zoals je een baksteen in je broekzak voelt liggen: helemaal niet, totdat je er toevallig op stuit. Je lever, die stille werker in je binnenste, geeft namelijk geen kik als-ie langzaam onder de vette deken kruipt.

Hij zit daar een beetje te glimmen van onschuld, net als die vriend die nooit betaalt maar wel altijd aan tafel schuift. Geen pijn, geen koorts, geen rare vlekken – helemaal niks. Het is een beetje de ninja onder de kwalen: sluipt stilletjes binnen.

Maar vergis je niet! Dat onschuldige vetlaagje is geen liefdevolle isolatie. Als je die vettige lever aan zijn lot overlaat, begint de ellende pas echt. Dan gaat die brave lever sputteren en mopperen, en krijg je van die gezellige leverziektes.

Denk aan leverontsteking, alsof je lever even een flinke bak ruzie heeft met zichzelf. En dan, als je het écht bont maakt, krijg je levercirrose, waarbij je lever zo hard en knoestig wordt als een oude eettafel.

En de kroon op het werk, het gouden ticket naar de hel, is leverkanker. Dat wil je dus echt niet op je CV hebben staan. Dan ben je pas goed het haasje.

Dus, wat doe je dan met zo'n stiekeme vetzak? Je pakt de oorzaak aan, en wel meteen:

• Weg met de borrel! Dat scheelt een slok op een borrel, zeg maar. Alcohol is de turbo op je leververvetting, dus als je een beetje om je lever geeft, gooi je die fles de deur uit. Of je laat hem netjes met rust, in ieder geval.
• Minder eten en meer bewegen. Het klinkt zo simpel, hè? Alsof je oma het roept: 'hup, naar buiten met die hap en de benenwagen pakken!' Maar het is echt zo.
• Je hoeft geen topatleet te worden, maar die bank en de zak chips zijn geen vrienden van je lever. Beweeg je reet, en je lever zal je dankbaar zijn. Net als die hamster die eindelijk zijn rad weer mag gebruiken.

Hoe kom je erachter dat je leververvetting hebt, als je er niks van voelt? Simpel, dat doet de dokter. Die kan het zien op een echo, of soms al met bloedonderzoek.

Het is een beetje als zoeken naar een speld in een hooiberg, maar dan wel een speld die je organen van binnenuit zit te terroriseren.

Je lever is trouwens een soort Zwitsers zakmes van je lijf, weet je dat? Dat ding doet van alles:

• Ontgiften! Die haalt alle rotzooi uit je bloed, of het nou alcohol is of medicijnen. Een soort persoonlijke APK-keuring.
• Voedingsstoffen verwerken. Van suikers tot vetten, je lever zet ze om in bruikbare energie. Of in opslag, als je te veel hebt. Zie dat maar als een hamster die zijn wangzakken volpropt.
• Gallen produceren. Voor de spijsvertering, om vetten te slopen. Zoals een sloopkogel op een oud pand.
• Opslagplaats voor vitaminen en mineralen. Een soort mini-supermarkt dus, altijd open.

En vergeet niet, leververvetting komt vaker voor dan je denkt, zeker met al dat lekkere eten en Netflixen. Het is tegenwoordig een beetje de standaard als je een te bourgondisch leven leidt.

Wees dus een beetje lief voor je lever, die harde werker die nooit klaagt, totdat het te laat is.