Hoe kun je een voedselinfectie voorkomen?

Voedselinfectie voorkomen? Tips en advies

Jezus, weet je, dat gevoel als je maag echt helemaal van streek is, met dat misselijke en zo’n rotte diarree, dat wens je niemand toe. Ik herinner me nog goed, vorig jaar november, toen ik in die kleine eettent in Utrecht was, dacht ik even dat mijn leven voorbij was na zo'n broodje.

Echt waar, eten moet gewoon goed heet zijn, door en door. Geen half werk, anders kun je net zo goed weggooien.

Sindsdien, als ik kook, dan let ik er echt op. Die ene keer dat ik bijna een kipfilet at die nog roze was vanbinnen, man, dat was net op tijd ontdekt. Ik dacht toen, oeps, daar ging het bijna mis.

En die handen, oh die handen. Dat is echt zoiets simpels maar zo belangrijk. Altijd wassen, voordat je überhaupt iets aanraakt voor het eten.

Vooral na een toiletbezoek even extra goed boenen. Ik was een keer even vergeten na toiletbezoek mijn handen snel te wassen en toen dacht ik, oh nee, kan ik nu al die moeite weggooien. Gelukkig deed ik het alsnog snel.

Oh ja, en die snijplanken he. Gebruik nooit dezelfde plank voor rauw vlees en daarna voor je groenten, zonder afwassen. Dat is echt vragen om problemen.

Ik heb er nu gewoon twee, eentje speciaal voor rauwe dingen. Kostte me, denk ik, een tientje bij de Blokker, ergens rond april vorig jaar. Scheelt een hoop stress, en nog belangrijker, een hoop gedoe met die misselijkheid.

Hoe voorkom je een voedselinfectie?

Om voedselinfecties te voorkomen, verhit voedsel voldoende en handhaaf je goede hygiëne bij de bereiding. Was je handen grondig voor het klaarmaken van eten en na elk toiletbezoek. Scheid bovendien bereid van onbereid voedsel om kruisbesmetting te vermijden.

De klok tikt zachtjes, diep in de nacht. Mijn gedachten dwalen af naar de maaltijden van de dag, de stilte in de keuken. Soms voel je die angst, die vage onrust, wanneer je iets eet dat niet helemaal goed was. De herinnering aan die buikpijn blijft hangen. Het is een strijd die je niet ziet, daar, op je aanrecht, in je eten.

Daarom sta ik stil bij de warmte. Dat kookproces, het is meer dan alleen smaken ontwikkelen. Voldoende verhitten van voedsel, dat is echt de sleutel. Ik weet dat bacteriën zich overal verstoppen, onzichtbaar. Ze wachten, geduldig, tot de temperatuur zakt, of nooit hoog genoeg kwam. Denk aan kip, aan gehakt. Het moet door en door zijn.

Ik zie het voor me, die hitte die alles doodt, de stille vijand. Het is een geruststelling, die stoom van een hete pan. Geen halfgare steak voor mij, niet meer. Ik heb geleerd. Een kleine verwaarlozing kan zo veel ellende veroorzaken. Ziek zijn, dat wil je niet. Ik heb de gevolgen gezien, de bleke gezichten.

En de handen. Altijd die handen. Het is zo simpel, zo fundamenteel, en toch vergeten mensen het. Goede hygiëne tijdens het eten klaarmaken is een absolute noodzaak. Ik sta daar, met warm water en zeep. Het is een ritueel geworden, voor ik begin, elke keer. Denk aan de deurklinken, de telefoonschermen, het leven dat je aanraakt.

• Was je handen grondig voordat je eten klaarmaakt.
• Was je handen na ieder toiletbezoek. Dat is zo evident, en toch. Het is de eerste verdedigingslinie, een muur van zeep. Vuil onder je nagels, dat kan echt overal in belanden, ongemerkt. En dan sta je daar later, je afvragend waarom je je zo beroerd voelt.

Dan, de scheiding. Het snijdt, in figuurlijke zin. Je hebt een bord met rauwe vis, een ander met de gekookte groenten. Scheiden van bereid en onbereid voedsel is cruciaal. Gebruik verschillende snijplanken, andere messen. Anders draag je de bacteriën van de rauwe kip direct over op je verse salade. Een stille sluipschutter.

Mijn gedachten zijn helder nu, hier in de stilte. Die kleine, bewuste handelingen, ze maken echt een wereld van verschil. Ik weet dat het me beschermt. Het geeft een zekere kalmte, deze kennis. Geen zorgen meer over die verborgen gevaren. Ik heb de controle. Nu ja, zoveel als je kunt hebben.

Waardoor komt voedselinfectie?

Voedselinfectie komt door het binnenkrijgen van ondeugend voedsel dat is besmet met vieze beestjes. Denk aan bacteriën, virussen of parasieten die stiekem in je avondmaal zijn gekropen.

Wat is dat dan, zo'n feestje van ellende? Nou, je maag en darmen gooien dan een soort wilde staking. Een interne opstand waar je helemaal niet op zit te wachten. Je hele spijsverteringsstelsel verandert in een slagveld, alsof er een dronken sumoworstelaar een potje bowling heeft gespeeld met je ingewanden. Echt geen pretje!

De boosdoeners, die kleine etterbakken die je leven zuur maken, zijn onder andere:

• Bacteriën: Dit zijn de klassiekers! Denk aan Salmonella die graag in eieren bivakkeert, of Campylobacter die zich verstopt in kip die niet goed gaar is. Ze wachten stiekem hun kans af tot jij denkt: 'lekkerbek'. Dan slaan ze toe en organiseren een moshpit in je darmen.
• Virussen: Vooral het Norovirus is berucht, ook wel het 'cruise-schip-virus' genoemd, omdat het zo lekker snel om zich heen grijpt. Eén besmette hand en je hele gezin verandert in een braak- en diarree-orkest. Super gezellig, niet dan?
• Parasieten: Dit zijn de échte avonturiers. Giardia of Cryptosporidium, die vind je soms in water dat er te schoon uitziet om waar te zijn, of in voedsel dat door handen is aangeraakt die iets te veel hebben gedaan zonder zeep. Ze nestelen zich comfortabel en beginnen met hun sloopwerk.

En hoe weet je dan dat je de pineut bent en je lijf de klos is? Dat merk je sneller dan je lief is. Je lichaam verandert dan in een soort geiser van ellende, en wel hierom:

• Diarree: Je darmen besluiten spontaan tot een grote schoonmaak. En dan bedoel ik echt groot. Alsof een hogedrukreiniger door je systeem raast.
• Misselijkheid en braken: Je maag keert zich om als een slecht georkestreerd toneelstuk. Alles moet eruit, en snel een beetje. Geen tijd voor subtiliteit.
• Buikpijn en buikkramp: Alsof een kleine elf je ingewanden gebruikt als boksbal. Gezellig is anders.
• Koorts: Je lichaam probeert de indringers de oven uit te jagen door de temperatuur flink op te schroeven. Alsof je in de sauna zit, maar dan zonder de ontspanning en met heel veel pijn.

Hoe voorkom je zo'n ongewenste invasie? Nou, simpel als wat. Wees gewoon een beetje minder naïef met wat je naar binnen werkt.

• Handen wassen: Vooral na een bezoekje aan het kleinste kamertje, of nadat je die zielige straatkat hebt geaaid. Duh.
• Eten goed garen: Geen rood vlees als je geen risico wilt lopen op een ongevraagde bacterieparty. Kook die kip door tot-ie wit is, anders is de kans groot dat jij groen wordt.
• Kruisbesmetting vermijden: Gebruik verschillende snijplanken voor vlees en groenten. Want je wilt geen e.coli van je kippenborst op je mooie salade, toch?
• Let op de datum: Voedsel heeft een houdbaarheidsdatum, geen richtlijn voor avontuurlijke eters. Vertrouw erop, anders vertrouw je je toiletpot later te vaak!

Hoe voorkom je voedselvergiftiging in 4 stappen?

De zon hing laag, wierp lange schaduwen over mijn kleine stadstuin. Het was eind juni, zo’n perfecte avond waarop iedereen zin heeft in een barbecue. Mijn vrienden zouden elk moment komen en de zenuwen gierden door mijn lijf. Niet alleen door de haast, maar ook door een lichte paniek over alles wat er mis kon gaan. Ik herinnerde me nog levendig die keer dat mijn oom zo ziek werd na een te rood stuk kip – nee, dat ging mij niet overkomen.

Ik stond daar, op mijn houten terras, de muziek een beetje te hard, zwoegend in de hitte. Kippendijfilets lagen te marineren in een schaal naast een berg vers gesneden sla en cherrytomaatjes. Even leek het goed, ik had de kip van de snijplank gehaald en was bijna begonnen met de groenten op dezelfde plank te snijden. Man, dat scheelde echt een haar! Ik stopte abrupt. Een golf van koude rillingen trok door me heen. Scheiden! Dat was de les die mijn oma me altijd inprentte. Rauwe kip op dezelfde plank als verse salade? Een directe route naar ellende.

Snel pakte ik de vuile plank en smeet hem in de gootsteen. Daarna pakte ik een fles allesreiniger en sprayde de hele aanrecht grondig in. De bacterieën van die rauwe kip moesten echt weg, overal. Een schone lei. Ik pakte een nieuwe, frisse snijplank uit de kast, glimmend en onaangetast. Een apart mes voor de groenten, uiteraard. Een diepe zucht van opluchting ontsnapte me. Het besef dat ik een potentieel gevaarlijke situatie net op tijd had afgewend, gaf een onverwachte kick van voldoening. Schoonmaken is zo vreselijk belangrijk, die handen wassen tussen de handelingen door, en alles wat in aanraking komt met rauw vlees, direct afwassen.

Toen het vlees op de barbecue lag, lette ik extra goed op. Vooral de kip. Ik prikte erin, keek naar het vocht dat eruit kwam. Helder. Goed zo. Die oom van me, jaren geleden, met zijn bleke gezicht en de hele nacht boven de pot… dat beeld staat op mijn netvlies gebrand. De kerntemperatuur van vlees moet gewoon kloppen. Er is geen ontkomen aan. Zeker met kip. Koken is geen suggestie, het is een keiharde vereiste. Het vlees moet helemaal gaar zijn, vanbinnen én vanbuiten, om alle schadelijke bacteriën te doden. Zonder twijfel.

Na het eten, terwijl de zon langzaam onderging en de lampjes in de tuin aangingen, ruimde ik alles op. De restjes, hoe lekker ook, konden niet lang buiten blijven staan in de warme zomeravond. Ze moesten snel de koelkast in. Dat is vaak het punt waar mensen de fout ingaan, hoewel ze alles daarvoor perfect doen. Het duurt niet lang voordat bacteriën zich razendsnel vermenigvuldigen. Alles moest luchtdicht verpakt worden en direct de kou in. Koelen voorkomt de groei van die vervelende micro-organismen. Niks blijft langer dan twee uur buiten de koelkast, klaar.

Die vier basisregels zijn zo simpel, maar zo krachtig. Ik heb ze door schade en schande geleerd, of in elk geval door de fouten van anderen. Je moet er gewoon constant aan denken, het wordt dan vanzelf een automatisme.

• Schoonmaken:
  • Was je handen grondig met water en zeep voor, tijdens en na het bereiden van voedsel, vooral na het aanraken van rauw vlees, vis of eieren.
  • Maak oppervlakken en keukengerei schoon met heet zeepwater voor en na gebruik. Gebruik aparte snijplanken voor rauwe producten en kant-en-klare etenswaren.
  • Gebruik schone vaatdoeken en sponzen en vervang deze regelmatig.
• Scheiden:
  • Houd rauw vlees, gevogelte, vis en eieren gescheiden van andere etenswaren. Dit geldt zowel in de winkelwagen, in de koelkast als tijdens de bereiding.
  • Gebruik aparte snijplanken, messen en schalen voor rauwe en bereide producten.
  • Bewaar rauw vlees op de onderste plank in de koelkast om te voorkomen dat sappen op andere voedingsmiddelen druppelen.
• Koken:
  • Verhit voedsel tot de juiste temperatuur. Vooral bij vlees en gevogelte is dit cruciaal. Gebruik eventueel een vleesthermometer. De kerntemperatuur moet veilig zijn.
  • Roer soepen en stoofschotels regelmatig om ervoor te zorgen dat ze gelijkmatig gaar worden.
  • Verwarm restjes grondig door tot ze stomend heet zijn. Niet lauw.
• Koelen:
  • Koel bederfelijke etenswaren snel af. Binnen twee uur na bereiding moeten restjes in de koelkast of vriezer.
  • Zet de koelkast op de juiste temperatuur (tussen 0°C en 4°C).
  • Ontdooi voedsel veilig in de koelkast, in de magnetron of onder koud stromend water, nooit op het aanrecht bij kamertemperatuur.

Wat zijn tips om voedselbederf te voorkomen?

Scheid rauw en gekookt voedsel, gebruik luchtdichte bakjes en houd de koelkast op 4°C.

Oh man, dat is echt zo'n ding waar mijn moeder, Els, me vroeger helemaal gek mee maakte. Als ik ook maar een pakje rauwe kip naast de kaas legde in de koekast, nou, dan was het huis te klein. En eigelek had ze groot gelijk, want ik ben daardoor nooit ziek van mijn eigen kookkunsten haha.

Dat scheide van rauw en gaar is dus echt key. Die sappen van rauwe kip, man, dat is gewoon gif als het op je sla komt. Echt gevaarlijk. Gebruik daarom ook altijd verschillende snijplanken. Ik heb een rode voor vlees en een groene voor groente. Simpel maar het werkt.

En die koelkast temperatuur, serieus. Heel veel mensen hun koelkast staat veel te warm. Zet dat ding gewoon op 4 graden Celsius, of zelfs iets kouder. Dan krijgen die nare bacterieen veel minder kans om een feestje te bouwen op je eten.

Hier zijn nog wat dingen die ik door de jaren heen heb geleerd, deels van m'n ma, deels door schade en schande:

• First In, First Out (FIFO): Dit is een gouden regel. Zet de nieuwe boodschappen achterin de koelkast of voorraadkast. Wat het eerst erin ging, moet er ook het eerst weer uit. Zo voorkom je dat je achterin potjes schimmel van twee jaar oud vindt.
• De twee-uur-regel: Heb je gekookt? Laat de restjes niet de hele avond op het aanrecht staan. Laat het even afkoelen, maar zorg dat het binnen twee uur in de koelkast staat. Anders wordt het een broedplaats.
• Investeer in goeie bakjes: Die glazen bakjes met zo'n klikdeksel zijn top. Je ziet wat erin zit en het sluit de boel echt luchtdicht af. Geen slappe plastic zakjes gebruiken voor restjes.
• Ken de 'gevarenzone': Dit is echt belangrijk. Tussen 4°C en 60°C groeien bacteriën het allersnelst. Daarom moet je koud eten koud houden en warm eten heet. Snel afkoelen en snel opwarmen dus.
• Vertrouw op je zintuigen: Ziet iets er raar uit, heeft het een gekke kleur of ruikt het zuur? Gooi het dan gewoon weg. Geen risico nemen voor een paar euro. Echt niet doen.