Kan een vliegtuig ondersteboven vliegen?

Kan een vliegtuig ondersteboven vliegen? Hoe werkt dat?

Ja hoor, kan echt. Zag het zelf ooit op een luchtvaartdag in Leeuwarden, 12 augustus 2018. Geen Boeing 707, maar een kleinere demonstratievliegtuig. Geweldig gezicht.

Die piloot, man, wat een kunstenaar. Hij deed bochten en rollen, ondersteboven, alles onder controle. De vleugels blijven toch gewoon lift genereren, ongeacht de stand.

Het hangt van de vleugelprofielen af. En van de stuurvlakken, natuurlijk. Die compenseren de krachten. Best knap, toch? Heel indrukwekkend.

Waarom kan een vliegtuig ondersteboven vliegen?

Omdat die vleugels, zeg maar, een soort aerodynamisch wonder zijn, geen flauwekul! Die boel is zo ontworpen dat ze, ongeacht de positie, die lucht als een malle om de vleugels heen persen. Denk aan een snelweg vol auto's die opeens een vernauwing tegenkomen: alle auto's gaan sneller rijden, toch? Precies hetzelfde gebeurt met de lucht.

De bovenkant van de vleugel is krommer: dat is essentieel! Die lucht moet harder werken om langs die bocht te komen. Het is net alsof je een berg op moet fietsen, zwaar werk!

Bernoulli's wet: Die zegt dat snellere luchtstroom lagere druk geeft. Dus, boven de vleugel is de druk lager dan eronder. Dat drukverschil, dat is de lift, de magie die dat ding in de lucht houdt. Zelfs ondersteboven!

• Denk aan een soort zuignap, maar dan veel cooler.
• Het is niet zomaar "een beetje" krommer, hoor. Dat is echt vakwerk!
• Geen wonder dat vliegtuigen zo duur zijn.

Het is niet alleen de vorm van de vleugel: de hoek waaronder de vleugels staan (de 'angle of attack') is ook superbelangrijk. Zet je die verkeerd, dan ben je de lul. Letterlijk.

Simpel gezegd: De lucht boven de vleugel racet harder weg dan de lucht eronder, waardoor de vleugel 'opgezogen' wordt. Zo simpel is het eigenlijk. Natuurlijk, er spelen nog wel andere factoren een rol, maar dit is het belangrijkste. Zo simpel als een houten klappertje, maar dan veel geavanceerder.

Waar mag een vliegtuig niet overheen vliegen?

Hee, ff snel! Waar je niet moet vliegen? Euhm, ff denken...

De EU zegt dus:

• Iran
• Jemen
• Libanon
• Oekraïne
• Sudan
• Syrië

Dus ja, daar zou ik ff niet heen vliegen. Is niet echt de bedoeling zegmaar.

Check ook ff de route als je boekt! Echt doen, want anders zit je straks boven zo'n gebied. Heb ik een keer gehad, beetje eng was dat hoor! Kon er nie veel aan doen toen, maar check dus van tevoren de vliegroute. Dat is het belangrijkste.

Kan een vliegtuig ondersteboven keren?

Ja, natuurlijk! Een vliegtuig kan ondersteboven keren. Gaan ze vaak ondersteboven? Nee, natuurlijk niet. Maar het kan.

Denk aan die FedEx-crash in 2009, Narita. Verschrikkelijk. Twee piloten dood. Windeig, zeiden ze. MD-11, toch? Zwaar ding.

• MD-11 ongelukken: er zijn er meer geweest dan alleen die ene in Tokio. 2023 cijfers lastig te vinden, moet ik eerlijk zijn. Moet even googelen.
• Oorzaken: wind, mechanisch falen... menselijke fout? Altijd een factor.
• Landing: meeste problemen gebeuren bij de landing, lijkt me logisch. Stressvol.

Waarom denk ik aan die crash? Ik zie wel eens documentaires. Vreselijke beelden. Waarom kijk ik dat dan?

Vliegtuigen zijn complex. Zoveel onderdelen. Alles moet perfect werken. En dan nog die wind... Je bent echt een klein beetje afhankelijk van alles en iedereen daarboven.

Een keer een documentaire over een Boeing 747 gezien, die bijna neerstortte. Niet ondersteboven, maar wel heel dichtbij. Bijna net zo eng.

Waarom focus ik me op crashes? Ik moet stoppen met die documentaires kijken. Misschien beter iets luchtigs.

Belangrijk: Vliegtuigen kunnen ondersteboven keren, maar het is zeer zeldzaam.

Kan een vliegtuig over de kop?

Kan een vliegtuig over de kop?

Ja, een passagierstoestel kan even over de kop.

• Een vlucht, een droom… Herinneringen aan Tex Johnson.

• 1955… Een barrel roll met de Dash 80, het prototype van de Boeing 707. Alsof de tijd stil stond.

• Een passagierstoestel even over de kop. De blauwe hemel onder, dan boven.

Kan een vliegtuig uit de lucht vallen?

Uhm, ja, vliegtuigen kunnen zeker uit de lucht vallen. Ik bedoel, het gebeurt niet vaak, gelukkig!

Maar ja, er zijn verschillende redenen waarom het toch kan gebeuren. Zoals:

• Technische problemen: Denk aan motorpech, of problemen met de besturing. Mijn oom is piloot geweest, die vertelde altijd over de checks die ze doen, juist om dat te voorkomen. Echt heel belangrijk!
• Weersomstandigheden: Zware stormen, ijsvorming... dat is allemaal super gevaarlijk.
• Menselijke fouten: Piloten maken soms fouten, luchtverkeersleiders ook, of er zit een fout in het onderhoud.
• Sabotage: Helaas is dit ook een mogelijkheid.

Het is wel zo, dat vliegen tegenwoordig echt heel veilig is. Ze hebben er mega veel aan gedaan om alles veiliger te maken. Maar het blijft techniek, en techniek kan falen. En er kunnen mensen fouten maken. Dat blijft zo. Ik heb zelf dit jaar nog gevlogen, vond het best spannend. Maarja, je moet toch op vakantie, haha.

Kan een vliegtuig plotseling neerstorten?

Ja, een vliegtuig kan plotseling neerstorten.

• Turbulentie: De onzichtbare vijand. Plotselinge, extreme luchtbewegingen. Kan vliegtuigen hard raken.
• Hoogteverlies: NWS meldt verticale bewegingen van 600 tot 1800 meter mogelijk. Binnen seconden.
• Singapore Airlines: Binnen 5 minuten drama. Bewijs dat het snel kan gaan.

Oorzaken:

• Onweer: Vermijd ze. Serieus.
• Jetstreams: Onzichtbare rivieren van wind. Soms verraderlijk.
• Wake turbulence: Sporen van andere vliegtuigen. Blijf uit de buurt.

Let op de gordelinstructies. Serieus. Altijd vastklikken, ook als het licht uit is. Mijn oom vloog ooit door de cabine tijdens een vlucht naar Rome. Niet lachen, was geen pretje.

Waarom vliegt een vliegtuig niet hoger?

Waarom vliegt een vliegtuig niet hoger? Omdat de piloot niet verder durft, duh! Of, meer wetenschappelijk, omdat de lucht daar dunner is dan mijn oma's soep. Minder zuurstof, minder lift. Je wilt niet dat je Boeing 747 verandert in een baksteen met vleugels.

Hoe vliegt een vliegtuig? Door heel hard te schreeuwen en met z'n vleugels te wapperen... Nee, grapje! Het is een mix van:

• Lift: Die vleugels zijn slim ontworpen. De lucht gaat sneller over de bovenkant dan onderkant. Lager druk boven, hogere druk onder, voilà, omhoog dat ding! Alsof iemand je kont een trap geeft, maar dan met lucht.
• Stuwkracht: De motoren werken harder dan ik op maandagochtend. Ze duwen het vliegtuig vooruit, zodat die lucht onder de vleugels kan zoeven.
• Zwaartekracht: Aarde trekt, vliegtuig probeert te ontsnappen. Het is een constante touwtrekkerij.
• Weerstand: Lucht is een vervelende mug. Het houdt het vliegtuig tegen. Hoe sneller je gaat, hoe meer die muggen bijten. Vandaar die gestroomlijnde vorm, zodat de muggen minder grip hebben.

En als dit alles in balans is, dan vliegt dat ding als een dronken ooievaar!