Hoe komt het dat mijn pc zo traag is?

Waarom is mijn pc traag? De oplossing voor trage computers!

Mijn pc, die deed laatst ook raar, zo traag als het maar kon. Ik dacht echt, wat is hier aan de hand.

Het leek wel alsof er spinnenwebben in zaten, alles duurde eeuwen. Soms begon ik iets en ging dan even koffie zetten, en dan was het nog niet eens klaar.

Ik weet nog dat ik een keer probeerde een simpel spelletje te openen, en hij bleef gewoon hangen. Echt frustrerend hoor.

Vaak is het gewoon teveel dingen tegelijk. Alsof je twintig gesprekken tegelijkertijd probeert te voeren, dat lukt ook niet, toch.

Soms kan het ook een virus zijn, ja. Dat is echt balen, heb ik zelf ook wel eens gehad, met zo’n vervelende pop-up die er maar niet af ging.

En dan heb je nog van die dingen die veel geheugen gebruiken, zo'n programma dat je eigenlijk niet eens nodig hebt, maar wel constant op de achtergrond draait. Dat vreet echt je pc op.

Ik heb laatst zelfs iets kleins laten installeren, een nieuw programma, en toen merkte ik meteen dat het weer wat sloom werd. Dan weet je wel weer hoe laat het is.

Dus ja, minder programmas tegelijk, check op virussen, en kijk eens wat er echt nodig is om te draaien. Dat helpt vaak al een hoop.

Hoe kan ik controleren waarom mijn laptop traag is?

Om te controleren waarom je laptop traag is: Druk op Ctrl Alt Del en kies Taakbeheer. Selecteer de tab Processen. Klik op de kolomkop CPU om te sorteren op processorgebruik. Klik op de kolomkop Geheugen om te sorteren op geheugengebruik. Identificeer de applicatie of het proces dat de meeste bronnen verbruikt.

Man, ik weet nog goed die ene keer, het was diep in de nacht, ik denk een jaar of twee geleden? Rond een uur of twee, ik zat nog aan mijn verslag te werken voor de universiteit. Mijn oude HP Pavilion – die groene die ik al sinds 2018 heb – die blies bijna letterlijk zijn laatste adem uit. Ik zat daar in mijn studentenkamer in Utrecht, die koude, tochtige kamer aan de Oudegracht, met alleen mijn bureaulampje aan. Dat ding was zo traag, ik kon nog net een zin typen en dan moest ik minuten wachten voor de letters verschenen. Frustratie! Ik voelde mijn bloeddruk stijgen, wilde die laptop het raam uit gooien, echt waar.

Ik herinnerde me vaag dat iemand ooit zei dat je dan in zo'n ‘Taakbeheer’ moest kijken. Dus daar zat ik dan, mijn vingers klapperend over het toetsenbord, Ctrl Alt Del indrukken. Dat scherm verscheen, zo'n blauwachtig ding met opties, en ik klikte op Taakbeheer. Meteen sprong die lijst van processen in mijn gezicht. En mijn hart zonk toen ik het zag: Adobe Premiere Pro.

Ik was die ochtend eventjes bezig geweest met een filmpje en was helemaal vergeten dat ik die kolos open had laten staan. Het verslag was het enige wat ik open had, dacht ik! Maar nee, Premiere Pro was daar, slurpend aan mijn CPU, zo'n 90% van de tijd, en het geheugen... pfff, wel 12GB van de 16GB. Geen wonder dat die ventilator als een gek draaide en de laptop zo warm was dat ik er bijna een ei op kon bakken. Ik voelde me zo stom, maar ook opgelucht. Meteen rechtsklikken en Taak beëindigen. Pats, weg was de vertraging. De rust keerde terug, mijn vingers konden weer vliegen over het toetsenbord. Die opluchting was goud waard.

Er zijn vaak meer redenen waarom een laptop trager wordt dan alleen een zware applicatie. Dit zijn belangrijke punten om te onthouden:

• Opstartprogramma's:
  • Veel apps starten automatisch op met Windows. Dit vertraagt het opstartproces enorm en kan op de achtergrond resources blijven gebruiken.
  • Controleer Taakbeheer, tabblad 'Opstarten' en schakel onnodige programma's uit. Ik had ooit Skype en Spotify die elke keer meeliepen, terwijl ik die pas later op de dag gebruikte.
• Volle harde schijf:
  • Als je schijf bijna vol is, kan de prestatie aanzienlijk lijden. Het systeem heeft dan minder ruimte voor tijdelijke bestanden en virtueel geheugen.
  • Probeer 15-20% vrije ruimte op je C:-schijf te houden. Verplaats grote bestanden naar een externe schijf.
• Verouderde drivers:
  • Oude of corrupte drivers kunnen problemen veroorzaken met hardware, inclusief vertraging.
  • Update je drivers regelmatig, vooral die van de grafische kaart en de chipset. Dit kan je doen via de website van de fabrikant van je laptop (HP, Dell, Lenovo etc.).
• Malware en virussen:
  • Kwaadaardige software draait vaak ongemerkt op de achtergrond en verbruikt veel systeembronnen.
  • Voer regelmatig een volledige scan uit met een betrouwbaar antivirusprogramma, bijvoorbeeld Windows Defender of een commercieel product.
• Oververhitting:
  • Als de laptop te warm wordt, zal de processor zichzelf vertragen om schade te voorkomen. Dit wordt 'throttling' genoemd.
  • Zorg voor goede ventilatie. Maak de ventilatieopeningen schoon, blaas ze uit met perslucht. Gebruik eventueel een laptopkoeler. Mijn oude HP moest ik elke paar maanden eens goed schoonmaken.
• Ouderdom van de hardware:
  • Helaas, hardware veroudert. Een HDD (harddisk drive) is veel langzamer dan een SSD (solid state drive).
  • Overweeg een upgrade naar een SSD als je nog een HDD hebt. Dit is de beste upgrade voor een oudere laptop, echt een wereld van verschil. Ik heb dit vorig jaar gedaan met mijn desktop en hij is weer als nieuw.

Waarom is mijn pc ineens zoveel trager?

Tragere pc? Directe oorzaken liggen voor het grijpen. Je systeem verraadt zwakte.

RAM overbelast. Dat is vaak de dader. Te veel openstaande apps, die tientallen browsertabbladen... ze vreten geheugen. De pc stikt, vertraagt. Elk proces eist zijn pond vlees.

Verouderde software, drivers. Een andere valkuil. Oude code botst met nieuwe systemen. Compatibiliteitsproblemen zijn de bittere vrucht. Prestaties lijden, het systeem sleept zich voort.

Meer feiten over die hapering:

• De verborgen veters: Je ziet ze niet altijd. Achtergrondprocessen, systeemtaken. Ze draaien onopgemerkt, maar belasten het geheugen net zo hard. Kijk in Taakbeheer. Daar ontmasker je ze. Soms zit er troep tussen die je niet nodig hebt.
• Schijf vol, of gefragmenteerd. Een volle SSD of HDD vertraagt alles. Er is geen ruimte meer om te ademen, of bestanden zijn versnipperd. Houd minstens 15% vrij. Ruimte is cruciaal.
• Malware en virussen. De stille sabotage. Ze opereren ondergronds, stelen resources, spioneren. Je pc wordt een zombie. Een goede scanner is geen luxe, maar noodzaak. Regelmatige scans zijn een must. Ik scan de mijne elke week.
• Hardware die faalt. Soms is het fysiek. Een oververhitte processor die terugklokt. Een SSD die bijna zijn limiet bereikt. Of simpelweg een component dat zijn beste tijd heeft gehad. Controleer temperaturen. Een pc die heet wordt, lijdt.
• Stroomschema's. Soms staat de pc op 'energiebesparing'. Dat knijpt de prestaties af om batterij te sparen. Of je stroomkosten laag te houden. Zet hem op 'Hoge prestaties' als snelheid telt.

Wat kan ik doen als mijn pc heel traag is?

Mijn pc is weer zo traag, echt om gek van te wordne. Altijd als ik haast heb. Ik kijk dan meteen naar mijn C-schijf. Die is maar 256GB en staat altijd roodgloeiend. Waarom installeer ik ook alles daar?

• Controleer je schijfruimte. Ga naar 'Deze pc' en kijk naar de balkjes. Is de C-schijf rood? Dan is het tijd voor actie. Onder de 10% vrije ruimte wordt alles gewoon stroperig. Echt waar.

Eerst gooi ik er altijd een lading programma's af. Van die games die ik niet meer speel of software voor een project van vorig jaar. Weg ermee.

• Verwijder apps die je niet meer gebruikt. Ga naar Instellingen > Apps > Geïnstalleerde apps. Sorteer op 'Grootte' en kijk wat de grootste boosdoeners zijn. Vaak staan er verrassingen tussen.

Dan die tijdelijke bestanden. Een bodemloze put. Windows bewaart echt alles. Ik gebruik daarvoor Opslaginzicht. Of ik vergeet het weer aan te zetten.

• Schakel Opslaginzicht in en configureer het. Je vindt dit bij Instellingen > Systeem > Opslag. Zet het aan en laat het automatisch je prullenbak legen en tijdelijke bestanden verwijderen. Scheelt een hoop handmatig werk.

De klassieke Schijfopruiming werkt ook nog steeds prima. Soms vindt die dingen die Opslaginzicht laat staan.

• Voer Schijfopruiming uit. Zoek ernaar in het Start-menu. Belangrijk: klik op de knop 'Systeembestanden opschonen'. Dan pakt 'ie ook de oude Windows Update-bestanden mee, die kunnen echt gigantisch zijn. Soms wel 10GB!

Waarom start alles eigenlijk tegelijk met Windows op? Spotify, Steam, Discord... hoeft echt niet. Dat vertraagt het opstarten enorm.

• Schakel onnodige opstartprogramma's uit. Open Taakbeheer (Ctrl+Shift+Esc) en ga naar het tabblad 'Opstarten' (of 'Apps die worden uitgevoerd bij opstarten' in Win11). Uitschakelen die handel.

En mijn pc maakt ook veel lawaai. Zit vast vol stof. Een hete computer is een trage computer. Misschien moet ik de kast eens openmaken en die ventilatoren schoonblazen.

• Maak de binnenkant van je pc stofvrij. Oververhitting zorgt ervoor dat je processor en videokaart zichzelf terugklokken om niet door te branden. Met een busje perslucht kom je al een heel eind. Pas wel op met de ventilatoren, laat ze niet te hard spinnen.