Is zijn een sterk werkwoord?

Sterk of zwak? De verbijsterende wereld van 'zijn'

De vraag of 'zijn' een sterk werkwoord is, lijkt op het eerste gezicht eenvoudig te beantwoorden. Sterke werkwoorden, zo luidt de regel, hebben een voltooid deelwoord dat eindigt op '-en'. 'Gezien', 'gelopen', 'gekomen'... klaar, klaar, klaar. Maar 'zijn'? Dat heeft 'geweest' als voltooid deelwoord. Geen '-en' in zicht. Dus, zwak, toch?

Niet zo snel! De grammatica is zelden zo zwart-wit als we zouden willen. De regel over de '-en' is een handige vuistregel, maar geen onfeilbare test voor het onderscheid tussen sterke en zwakke werkwoorden. Het probleem schuilt in de complexiteit van de ontwikkeling van de Nederlandse taal.

Sterke werkwoorden kenmerken zich eigenlijk door klankveranderingen in de stam van het werkwoord, die zichtbaar worden in de verschillende vervoegingen. Denk aan de verandering van 'loop' naar 'liep' naar 'gelopen'. Deze interne klankverandering is de essentie van een sterk werkwoord, en de '-en' van het voltooid deelwoord is slechts een bijkomstig gevolg daarvan in veel (maar niet alle!) gevallen.

Het werkwoord 'zijn' toont wel degelijk interne klankverandering. Vergelijk 'zijn' met 'was' en 'geweest'. De stam verandert substantieel. Deze klankverandering is een duidelijke indicator voor een sterk werkwoord, ongeacht het ontbreken van de '-en' in het voltooid deelwoord.

Daarom wordt 'zijn', ondanks het ontbreken van de karakteristieke '-en', geclassificeerd als een sterk werkwoord. Het voldoet aan de essentiële criteria: een interne klankverandering in de stam door de verschillende vervoegingen heen. De regel van de '-en' is een bruikbare shortcut, maar geen definitieve beslissende factor. 'Zijn' is een uitzondering die de regel bevestigt: een sterk werkwoord met een onregelmatig voltooid deelwoord. Het onderstreept de complexiteit en de soms onvoorspelbare nuances van de Nederlandse taal.