Is het veilig om een paspoortnummer te geven?

Wat kunnen mensen doen met je paspoortnummer?

Met een paspoortnummer kan iemand identiteitsfraude plegen. Dit kan betekenen dat ze op jouw naam dingen regelen.

Zoals een lening afsluiten of een bankrekening openen. Dat soort dingen, waar je later last van krijgt.

Ze kunnen ook een abonnement afsluiten of zelfs schulden maken. Het is een beetje alsof iemand anders jouw leven leidt, maar dan met jouw gegevens.

Wat mag je niet laten zien op je paspoort?

Op een kopie van je paspoort moet je Burgerservicenummer (BSN) onleesbaar maken, inclusief de cijferreeks onderaan. Dat is een beetje als je digitale vingerafdruk; die spijker je toch ook niet aan de muur voor het geval een vrolijke inbreker besluit jouw identiteit te lenen voor een weekendje weg naar de Bahama's op jouw kosten? Een mens moet toch slim zijn!

Waarom is dat nu zo'n gedoe? Nou, je BSN is een soort supersleutel. Geef je toch ook niet zomaar je huissleutel aan een postduif die er verdacht veel uitziet als een kwaadwillende adelaar? Precies.

• Voorkom identiteitsfraude: Mensen kunnen met jouw BSN van alles uithalen, van leningen aanvragen tot abonnementen afsluiten of zelfs toeslagen claimen. Denk aan die keer dat je per ongeluk je pinpas in de geldautomaat liet zitten en even wegliep. Dat gevoel, maar dan honderd keer erger. En misschien wel met een snor.
• Bescherm je privacy: Het BSN linkt al je overheidsgegevens aan elkaar. Een beetje alsof al je persoonlijke dossiers aan één groot lint zijn geknoopt. Dat wil je niet zomaar loslaten, toch? Je identiteit is geen openbaar kunstwerk dat iedereen gratis mag bewonderen en dan misschien stiekem naschilderen met zijn eigen penseelstreken op jouw blanco canvas.

Hoe maak je zo'n veilige kopie? Het is geen hogere wiskunde, meer een kwestie van gezond verstand en een beetje stift:

• Maak je BSN onleesbaar. Dit geldt zowel voor het nummer zelf als voor de reeks cijfers en letters onderaan (de machineleesbare zone). Die magische reeks bevat namelijk ook je BSN, verstopt als een soort geheime code.
• Schrijf schuin over de kopie: 'Kopie voor [doel], dd [datum]'. Bijvoorbeeld: 'Kopie voor huurcontract, 17-07-2024'. Zo is duidelijk waarvoor de kopie bedoeld is en wanneer deze is gemaakt. Dit maakt het voor frauduleuze figuren minder aantrekkelijk om ermee aan de haal te gaan. Zie het als een digitale watermerk, maar dan eentje die je met de hand toevoegt, ouderwets en effectief!
• Maak je pasfoto onherkenbaar als dat niet relevant is voor het doel. Soms is je mooie snoetje gewoon niet van belang voor de aanvraag. Alleen als het voor herkenning dient, laat je die stralende lach intact.
• Zet je handtekening door de kopie heen, maar zorg dat deze niet over je eigen handtekening op het paspoort komt. Dit maakt de kopie uniek voor jou.

Niet alle instanties mogen om je BSN vragen. Sommige vragen erom alsof het snoepgoed is, maar vaak hebben ze er geen recht op.

• Welke instanties mogen je BSN vragen?
  • Overheidsinstanties zoals de Belastingdienst, gemeente en het UWV. Die zijn onvermijdelijk, als het ware de 'grote broers' die alles van je weten.
  • Zorgverzekeraars en zorgaanbieders (ziekenhuizen, huisartsen). Logisch, ze willen wel weten wie ze aan het plakken en verbinden zijn.
  • Werkgevers, voor je loonbelasting.
  • Banken, voor identificatie.
  • Soms makelaars, maar alleen als ze een wettelijke plicht hebben. Als ze het vragen, vraag dan "Waarom precies?" met een opgetrokken wenkbrauw.
• Wanneer mag je BSN juist NIET worden gevraagd?
  • Verhuurbedrijven (auto, fiets, of je buurman z'n boormachine).
  • Hotels en campings. Ze willen alleen weten wie er in hun bed ligt, niet je hele financiële achtergrond.
  • Winkels (behalve als het om een lening gaat, dan is het een ander verhaal).
  • Kortom, de meesten die je paspoort willen zien, hebben geen recht op je BSN. Ze mogen controleren wie je bent, maar niet alles van je weten. Denk aan een bewaker bij een club: die checkt je leeftijd, niet je hele levensverhaal. Een beetje respect voor je digitale privacy, graag!

Wat staat er allemaal op je ID?

Je ID, da's je gouden ticket voor het leven, zeg maar. Er staat niet alleen je naam op, nee, da's het absolute minimum. Denk aan:

• Achternaam en voornamen: Je hele roepnaam-spektakel, compleet met alle lidwoorden en tussenvoegsels die je zo chic maken. Geen grap, soms is het net een hele verhuizing aan tekst.
• Geboortedatum: Het moment dat de wereld officieel jou erbij kreeg. Sommigen zien het als een jaarlijkse deadline voor taart.

Maar oh nee, het is nog niet klaar, de pret gaat verder! Op die schone lei van je ID zit ook nog een digitale geheime bunker. In die chip, die je zo nonchalant achter je foto verstopt, zitten je twee vingerafdrukken. Ja, je weet wel, die dingen waarmee je straks zonder sleutel die dure sportschool binnenloopt of dat geheime dagboek ontgrendelt. Lekker veilig, toch?Alsof je paspoort of identiteitskaart een soort miniversie is van een bankkluis, maar dan voor je smoel en je digitale duimafdrukken. Geen gein, die chip is de moderne versie van een zwaluwstaart-verbinding, maar dan met je eigen vlees en bloed.

Heeft een makelaar je BSN nummer nodig?

Nee, een makelaar heeft je BSN niet nodig. Ze moeten je identiteit vaststellen. Dat is iets anders.

De wet is de WWFT. Wet ter voorkoming van Witwassen en Financieren van Terrorisme. Makelaars zijn poortwachters. Ze moeten ongebruikelijke transacties melden. Ze moeten weten wie je bent.

Het proces is simpel. De uitvoering vaak slordig.

• Identificatie is verplicht. Ze moeten je paspoort of ID-kaart zien. In het echt. Een rijbewijs is niet altijd voldoende.
• Een kopie maken mag. Maar dan begint het. Je BSN-nummer moet je afschermen. Ook je pasfoto.
• De overheid heeft de KopieID app. Gebruik die. Of een stift. Het is jouw data. Jouw probleem als het lekt.
• Het BSN opslaan is voor hen verboden. De Autoriteit Persoonsgegevens is hier duidelijk over. Ze riskeren een boete.

Ik zag het zelf bij de verkoop van mijn huis. De makelaar vroeg een volledige, onbewerkte scan. Gemakzucht. Ik heb geweigerd. De wet is er niet voor niets.

Uiteindelijk ben je een vinkje op een formulier. Een cliëntenonderzoek. De transactie gaat door, met of zonder dat ene nummer. Jouw identiteit is geverifieerd. De rest is ruis. De wet beschermt de staat, niet per se jou. Jij moet je eigen gegevens beschermen. Dat is de realiteit.

Wat moet zichtbaar zijn op ID voor werkgever?

De werkgever wil je ID zien. Dat is verplicht. Een kopie is voor de administratie.

Wat moet zichtbaar blijven op de kopie:

• BSN (burgerservicenummer).
• Volledige naam.
• Geboortedatum.
• Documentnummer.
• Je pasfoto.
• Geldig tot.

De werkgever moet het originele document controleren. Een kopie alleen is niet genoeg. Hij checkt of jij het bent. De kopie gaat het personeelsdossier in.

Maak zelf de kopie. Bescherm jezelf. Schrijf op de kopie voor wie hij is en de datum. Zo voorkom je misbruik. Andere data, zoals nationaliteit of handtekening, mag je afschermen. Niet relevant voor de werkgever.

De inspectie SZW kan dit controleren. Als de identificatie niet klopt, volgt een boete. Die is voor de werkgever, en soms ook voor jou. De bewaarplicht voor de kopie is minimaal vijf jaar nadat je uit dienst bent. Een eis van de Belastingdienst. Geen spelletje.