Welke temperatuur in een leegstaand huis?

Welke temperatuur in een leegstaand huis: 15 graden is veilig

De kwestie welke temperatuur in een leegstaand huis nodig is, voorkomt bij een juiste instelling ernstige schade. Te lage standen leiden tot bevroren leidingen en schimmelvorming in onbewoonde ruimtes. Inzicht in deze thermostaatinstellingen beschermt de eigenaar tegen hoge reparatiekosten en onvoorziene lekkages. Leer de regels voor een veilig winterbeheer.

Welke temperatuur is ideaal voor een leegstaand huis?

De ideale temperatuur onbewoonde woning ligt tussen de 15 en 16 graden Celsius. Hoewel het verleidelijk is om de verwarming volledig uit te zetten om kosten te besparen, is dit riskant. Een minimum van 15 graden zorgt ervoor dat muren niet volledig afkoelen en voorkomt dat het dauwpunt wordt bereikt, waardoor condensatie en schimmel geen kans krijgen.

Bij deze temperatuur blijven de constructie en de leidingen beschermd tegen extreme kou. Bovendien kost het minder energie om een huis op 15 graden te houden dan om een ijskoud, vochtig huis later weer volledig op te warmen. Maar let op: er is een cruciaal verschil tussen vorstvrij houden en condensvrij houden dat veel mensen over het hoofd zien. Ik leg dit verderop uit bij de risicos van vocht.

Waarom de thermostaat niet lager mag dan 15 graden

Het belangrijkste argument voor een minimale temperatuur is het voorkomen van vochtschade. Warme lucht kan meer vocht vasthouden dan koude lucht. Wanneer de temperatuur in een onbewoond huis onder de 15 graden zakt, slaat het vocht in de lucht neer op de koudste oppervlakken,^[1] zoals ramen en buitenmuren. Dit proces staat bekend als condensatie.

In onbewoonde woningen waar de verwarming op slechts 10 graden stond, zagen we vaak dat de luchtvochtigheid steeg tot boven de 70%. Bij dergelijke waarden begint schimmelvorming al binnen enkele weken op plekken met weinig luchtcirculatie, zoals achter kasten of in hoeken van de kamer. Een stabiele temperatuur van 15 tot 16 graden houdt de relatieve luchtvochtigheid meestal rond de gezonde grens van 50%, wat essentieel is voor het behoud van stucwerk en meubels.

Niet alleen vocht is een vijand, ook vorst kan verwoestend zijn. Hoewel moderne thermostaten vaak een vorstvrij-stand hebben die rond de 5 tot 7 graden ligt, is dit in een slecht geïsoleerd huis vaak niet genoeg voor de leidingen in de buitenmuren. Water zet ongeveer 9% uit wanneer het bevriest, ^[2] wat voldoende kracht genereert om koperen leidingen te laten barsten. De juiste huis vorstvrij houden temperatuur op de thermostaat biedt een veilige marge voor die onverwachte nachten met extreme vorst.

De verborgen kosten van te weinig stoken

De besparing door de thermostaat naar 10 graden te verlagen in plaats van 15 graden lijkt op papier aantrekkelijk, maar de praktijk is weerbarstiger. Bij de vraag hoe laag mag thermostaat in de winter staan, moet men gemiddeld rekening houden met een besparing van 6% per graad.^[3] Echter, de schade door schimmel of een gesprongen leiding kan duizenden euros kosten, wat de besparing van een paar tientjes per maand volledig tenietdoet.

Bovendien trekken koude muren vocht aan uit de omgeving. Wanneer je het huis later weer wilt bewonen of verkopen, moeten eerst die duizenden kilos aan steen en beton worden drooggestookt. Dit proces verbruikt enorm veel energie. Het constant houden van een basistemperatuur is daarom vaak een slimmere financiële keuze voor de lange termijn. Ik herinner me nog goed dat ik dacht slim te zijn door een vakantiewoning in de Ardennen op 8 graden te laten staan - de rekening voor het herstellen van het loslatende stucwerk door condens was drie keer hoger dan de bespaarde gaskosten. Het is essentieel om te weten welke temperatuur in een leegstaand huis het beste is.

Verschillen per verwarmingssysteem

Niet elk systeem reageert hetzelfde op een lage instelling. Hier moet je op letten afhankelijk van wat er in het huis aanwezig is:

Vloerverwarming: Dit systeem is traag. Als de vloer eenmaal is afgekoeld tot 10 graden, duurt het dagen om het weer behaaglijk te krijgen. Houd dit minimaal op 15 of 16 graden om de constructie stabiel te houden. Warmtepomp: Warmtepompen werken het meest efficiënt bij constante, lage temperaturen. Het is voor een warmtepomp veel zwaarder om een afgekoeld huis van 10 naar 20 graden te brengen dan om het op 16 graden te houden. Traditionele CV-ketel: Hierbij is het vooral belangrijk dat de radiatorkranen in alle kamers een klein beetje openstaan (minimaal op stand 1 of de vorstvrij-stand) om circulatie te garanderen.

Vergelijking: Temperatuurinstellingen en Risico's

Welke temperatuur kiezen voor je leegstaande woning?

Vorstvrij-stand (5 - 7 graden)

- Zeer hoog; grote kans op condens en schimmelvorming op muren.

- Hoogste besparing op directe energiekosten.

- Alleen veilig bij zeer goede isolatie; risico bij strenge vorst.

Veilige ondergrens (15 - 16 graden) ⭐

- Minimaal; de lucht blijft droog genoeg om constructie te beschermen.

- Beperkte besparing, maar voorkomt vervolgschade.

- Zeer veilig; water in leidingen zal niet bevriezen.

De dure les van Mark in Utrecht

Mark liet zijn ouderlijk huis in Utrecht drie maanden leegstaan tijdens de verkoop in de winter. Om kosten te besparen zette hij de thermostaat op 8 graden en draaide hij de meeste radiatorkranen dicht, denkend dat vorstbescherming voldoende was.

Na een koude periode in januari bezocht hij de woning en schrok van de muffe lucht. In de hoeken van de woonkamer en achter de gordijnen in de slaapkamer was zwarte schimmel ontstaan op het behang.

Hij realiseerde zich dat de muren door de lage temperatuur ijskoud waren geworden, waardoor al het vocht uit de lucht daar condenseerde. Een bevriende aannemer legde hem uit dat 15 graden de kritieke grens is voor condensvrij houden.

Mark moest een gespecialiseerd bedrijf inhuren voor schimmelsanering en de muren opnieuw laten sausen, wat 2.400 euro kostte. Dit was vele malen meer dan de 180 euro die hij aan gas had bespaard.