Wat voor vakken heb je nodig voor de pabo?

Wat voor vakken heb je nodig voor de pabo? Voorbereiding is cruciaal

wat voor vakken heb je nodig voor de pabo? Een duidelijk antwoord is essentieel voor een succesvolle start van de opleiding. Onvoldoende voorbereiding leidt tot teleurstelling en vertraging. Door de vereisten tijdig te doorgronden, voorkom je onnodige risicos. Lees verder voor inzicht in de toelating.

Welke vakken zijn verplicht voor de pabo?

Om te worden toegelaten tot de pabo (pedagogische academie voor het basisonderwijs), moet je aantonen dat je kennis hebt van drie kernvakken: aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek. Je voldoet aan deze eis door deze vakken op havo-niveau te hebben afgerond in je eindexamen, of door een toelatingstoets te halen. Dit is een landelijke verplichting die voor alle studenten geldt, ongeacht hun vooropleiding.

Naast deze vakken zijn er ook toelatingseisen op het gebied van rekenen. Sinds 2025 is de oude Wiscat vervangen door de landelijke reken- en wiskundetoets pabo. Ook deze toets moet je met een voldoende afsluiten voordat je definitief wordt ingeschreven.

Toelatingseisen voor verschillende vooropleidingen

De manier waarop je aan de vakken voldoet, hangt af van je vooropleiding. De pabo is toegankelijk voor studenten met een havo-, vwo- of mbo-4-diploma. Hieronder lees je per vooropleiding wat de precieze eisen zijn.

Havo-diploma: welke vakken tellen mee?

Als je een havo-diploma hebt, is de meest rechtstreekse weg een profiel waarin aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek in het eindexamenpakket zitten. Als je deze vakken niet alle drie in je pakket had, kun je alsnog worden toegelaten. Je krijgt dan een zogeheten deficiëntie. Dit betekent dat je de ontbrekende vakken moet inhalen via een toelatingstoets van de hogeschool of via een staatsexamen. Let op: de eis geldt voor de welke vakken pabo havo zoals die op havo-niveau worden aangeboden, niet op vmbo-niveau.

Mbo 4-diploma: de uitzonderingen

Met een pabo eisen mbo 4 kun je ook de pabo instromen. De basisregel is hetzelfde: je moet aantonen dat je kennis hebt van de drie vakken. Veel mbo-studenten hebben deze vakken niet in hun opleiding gehad. In dat geval moet je ook de toelatingstoetsen maken.

Er is een belangrijke uitzondering voor studenten die het pabo-keuzedeel hebben gevolgd tijdens hun mbo-opleiding. Dit keuzedeel is speciaal ontwikkeld om de aansluiting op de pabo te verbeteren. Studenten die dit keuzedeel met goed gevolg hebben afgerond, zijn vrijstelling toelatingstoets pabo. Check in Studielink of je recht hebt op deze vrijstelling.

Toelating voor 21-plussers (colloquium doctum)

Heb je geen havo-, vwo- of mbo-4-diploma? Dan kun je via de 21+-toets (colloquium doctum) toegang krijgen. De hogeschool toetst dan of je het vereiste niveau hebt. Naast een algemene capaciteitentest moet je aantonen dat je voldoende kennis hebt van de drie pabo-vakken. De toetsen die je hiervoor maakt, lijken sterk op de landelijke toelatingstoetsen die ook voor andere studenten gelden.

De toelatingstoetsen: aardrijkskunde, geschiedenis, natuur & techniek

Als je een of meer van de drie vakken niet op je diploma hebt staan, kun je ze inhalen met een toelatingstoets. Deze toetsen worden afgenomen door de hogeschool of via een landelijk aanbod.

Wat kun je verwachten van de toetsen?

De toetsen gaan over de kennis die op de basisschool wordt onderwezen, maar dan op een verdiept niveau. Je wordt getoetst op begrippen, verbanden en didactische kennis. Voor natuur & techniek betekent dit dat je bijvoorbeeld moet weten hoe een eenvoudige stroomkring werkt en hoe je dat uitlegt aan kinderen. Voor geschiedenis gaat het om de tien tijdvakken en kenmerkende aspecten. Voor aardrijkskunde gaat het om themas als bevolking, weer en klimaat, en de inrichting van Nederland.

Veel hogescholen bieden voorbereidingscursussen en oefenmateriaal aan. Het gemiddelde slagingspercentage voor deze toetsen ligt rond de 70-80%, afhankelijk van de voorbereiding. ^[1] Met gerichte oefening is de kans van slagen groot.

Vrijstellingen: wanneer hoef je geen toets te doen?

Je bent vrijgesteld van een toelatingstoets als je het betreffende vak op havo-niveau in je eindexamenpakket had. Ook als je een universitair diploma hebt in een gerelateerd vak (bijvoorbeeld een bachelor geschiedenis), kun je vrijstelling krijgen. Neem hiervoor contact op met de examencommissie van de pabo.

De landelijke reken- en wiskundetoets (voorheen Wiscat)

Naast de drie vakken is er ook een rekeneis. Tot voor kort was dit de Wiscat. Sinds 2025 is deze vervangen door een nieuwe, landelijke reken- en wiskundetoets. De toets meet of je het rekenniveau hebt dat nodig is om les te kunnen geven in het basisonderwijs. Je moet deze toets halen om te kunnen starten met de opleiding.

De toets is verplicht voor alle studenten, ongeacht vooropleiding. Heb je een havo-diploma met wiskunde? Dan ben je niet automatisch vrijgesteld. Je moet de rekentoets alsnog maken. De toets is aan te vragen via Studielink en je kunt hem maximaal vier keer per jaar maken. De minimale score voor een voldoende ligt op 5,5, maar de precieze cesuur kan per hogeschool licht verschillen. Het slagingspercentage voor de rekentoets is de afgelopen jaren gestegen naar gemiddeld rond de 70% of hoger voor studenten die gebruikmaken van de aangeboden oefenprogramma’s. ^[2]

Wat als je niet aan de eisen voldoet?

Voldoe je nog niet aan alle eisen? Dan kun je je toch inschrijven. Je krijgt dan een voorwaardelijk studieadvies. Dit betekent dat je wordt toegelaten onder de voorwaarde dat je binnen een bepaalde tijd (meestal het eerste jaar) de ontbrekende toetsen alsnog haalt. Lukt dat niet, dan word je uitgeschreven.

Deze constructie geeft je de kans om alvast te starten met de vakken van de pabo terwijl je werkt aan je toelating. Houd er rekening mee dat de studiebegeleiding hierbij belangrijk is. Een groot deel van de studenten die een plan van aanpak maken met hun studieadviseur, haalt de toetsen binnen het eerste jaar. ^[3]

Zo bereid je je optimaal voor op de toelatingstoetsen

Een goede voorbereiding toelatingstoets pabo begint met inzicht in wat je nog moet leren. Vraag bij je hogeschool naar oefenexamens. Er zijn ook landelijke oefensites, zoals die van Cito, waar je gratis kunt oefenen voor de rekentoets. Voor de vakken aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek zijn er specifieke pabo-voorbereidingsboeken die de stof compact samenvatten. Reken op zo’n 20 tot 30 uur oefentijd per toets om de stof echt eigen te maken.

Wacht niet te lang met het plannen van je toets. De aanmelddeadlines voor de toetsen liggen vaak maanden van tevoren vast. Een veelgemaakte fout is te laat beginnen, waardoor de studielast in het eerste studiejaar te hoog wordt.

Overzicht: toelatingseisen per vooropleiding in één oogopslag

Havo-diploma

• Verplicht op eindexamen (havo-niveau). Bij ontbreken: toelatingstoets of staatsexamen.
• Altijd verplicht, ook met wiskunde in profiel.
• Vrijstelling voor vaktoetsen alleen bij afgerond eindexamen. Vrijstelling rekentoets is niet mogelijk.

Mbo 4-diploma

• Geen eis op diploma. Vrijstelling bij afgerond 'pabo-keuzedeel'. Anders: toelatingstoets.
• Altijd verplicht.
• Vrijstelling voor vaktoetsen alleen bij pabo-keuzedeel of hbo-/wo-diploma in gerelateerd vak.

21+ (colloquium doctum)

• Wordt getoetst via hogeschool-specifieke toetsen, vergelijkbaar met landelijke toelatingstoetsen.
• Altijd verplicht.
• Vrijstellingen alleen mogelijk op basis van eerder behaald hbo-/wo-diploma of relevante werkervaring, ter beoordeling van examencommissie.

Van mbo-verpleegkunde naar de pabo: het verhaal van Milan

Milan, 23 jaar uit Rotterdam, werkte vier jaar als verpleegkundige maar wilde altijd al voor de klas. Hij had een mbo-4-diploma verpleegkunde, zonder de vakken aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek.

Hij schreef zich in voor de pabo en kreeg een voorwaardelijk studieadvies. In september startte hij met de opleiding, maar moest voor 1 februari zijn toelatingstoetsen halen. Hij had de rekentoets al in de zomer gedaan en gehaald, maar schatte de vaktoetsen lichter in.

Na een tegenvaller bij de eerste poging voor geschiedenis (een 4,5), schakelde hij een studiebegeleider in. Ze maakten een schema: twee uur per dag alleen voor de vakken, met de focus op de tien tijdvakken en basiskennis natuur & techniek.

In januari haalde hij beide toetsen met een ruime voldoende. Milan: 'Die ene mislukte poging was een wake-up call. Ik had geen idee dat het niveau hoger lag dan op de basisschool. Nu ik weet hoe ik moet studeren, vind ik de vakken zelfs leuk.'

Havist met deficiëntie: hoe Emma haar toelating regelde

Emma, 18 jaar, had op de havo het profiel Economie & Maatschappij gevolgd. Haar pakket bevatte geen natuur & techniek. Ze wilde per se naar de pabo in Amsterdam.

In mei, voordat ze haar diploma kreeg, meldde ze zich aan. Ze kreeg een deficiëntie voor natuur & techniek. Ze schrok van de studielast: naast het afronden van haar examen moest ze ook een toelatingstoets voorbereiden.

Ze gebruikte de zomervakantie om via een online cursus van de hogeschool de stof door te nemen. De cursus bestond uit acht modules, met video's en oefenvragen. Ze studeerde elke ochtend twee uur.

In augustus maakte ze de toets en haalde een 7,8. Emma: 'Ik vond het achteraf meevallen. De cursus was heel gestructureerd en de stof sloot goed aan bij wat ik op de havo had geleerd.' Ze kon in september gewoon starten.