Wat is een voorbeeld van een competentie?

Meer dan alleen vaardigheden: Een competentie uitgelegd aan de hand van een voorbeeld

We horen het woord 'competentie' steeds vaker, vooral in de context van sollicitaties en functioneringsgesprekken. Maar wat houdt het precies in? Het is meer dan alleen een vaardigheid of een stukje kennis. Een competentie is een samenspel van kennis, vaardigheden en persoonlijkheidseigenschappen die iemand in staat stellen om succesvol te zijn in een bepaalde situatie of taak. Het is de integratie van deze elementen die de competentie vormt.

Laten we dit illustreren aan de hand van een concreet voorbeeld: probleemoplossend vermogen.

Op het eerste gezicht lijkt 'probleemoplossend vermogen' een eenvoudige vaardigheid. Toch is het een complexe competentie die verschillende aspecten omvat:

• Kennis: Om problemen effectief op te lossen, heb je kennis nodig. Dit kan theoretische kennis zijn (bijvoorbeeld kennis van relevante wetgeving, technische processen of economische principes), maar ook praktische kennis (bijvoorbeeld ervaring met soortgelijke problemen in het verleden). Een monteur die een kapotte wasmachine moet repareren, heeft bijvoorbeeld kennis nodig van de mechanische werking van de machine en de mogelijke oorzaken van de storing.

• Vaardigheden: Naast kennis zijn specifieke vaardigheden cruciaal. Bij probleemoplossing kan dit het analyseren van informatie, het stellen van de juiste vragen, het bedenken van creatieve oplossingen en het systematisch testen van die oplossingen omvatten. De monteur moet kunnen diagnosticeren waar het probleem zit, de juiste gereedschappen gebruiken en de reparatie uitvoeren.

• Persoonlijkheidseigenschappen: Tot slot spelen ook persoonlijkheidseigenschappen een belangrijke rol. Een goede probleemoplosser is doorgaans analytisch, nieuwsgierig, doorzettingsvermogen, flexibel en stressbestendig. Als de monteur tijdens het repareren tegen onverwachte problemen aanloopt, moet hij in staat zijn kalm te blijven en creatief te denken om een oplossing te vinden.

Probleemoplossend vermogen als competentie is dus niet simpelweg het kunnen oplossen van problemen, maar de combinatie van de juiste kennis, het beheersen van de noodzakelijke vaardigheden en het bezitten van de relevante persoonlijkheidseigenschappen die samen leiden tot effectieve probleemoplossing in diverse situaties. Dit onderscheidt het van een losse vaardigheid als 'het kunnen gebruiken van een schroevendraaier'. De competentie omvat de bredere context en de integratie van verschillende aspecten van de persoonlijkheid.

Deze benadering geldt voor bijna elke competentie, van 'teamwerk' tot 'communicatie' en 'leiderschap'. Het is de interactie en integratie van kennis, vaardigheden en persoonlijkheidseigenschappen die een competentie definieert en het verschil maakt tussen iemand die een taak kan uitvoeren en iemand die een taak uitstekend uitvoert.