Waarom een levenstestament als je getrouwd bent?

Waarom is een levenstestament ook nodig als je getrouwd bent?

Wij dachten ook altijd, we zijn getrouwd dus het is allemaal wel goed geregeld. Nou, niet dus. Dat was echt een enorme, en achteraf best wel domme, misvatting van ons.

Het kwartje viel pas toen de vader van een goede vriendin van mij, zij wonen in Alkmaar, een zware beroerte kreeg. Haar moeder kon ineens helemaal niks. Niet bij zijn bankrekeningen, en het huis verkopen om kleiner te gaan wonen kon ook niet. Alles stond juridisch muurvast.

Toen zijn we echt geschrokken. Begin maart vorig jaar zaten we bij een notaris hier in Haarlem. Het was zo'n eyeopener. Je denkt dat je als partners alles voor elkaar mag beslissen, maar de wet ziet dat voor grote dingen dus echt anders, ook al deel je een bed en een leven.

In dat levenstestament staat wie jouw financiële dingen mag doen. Wie mag tekenen voor de verkoop van ons huis als ik het zelf niet meer kan. Maar ook de medische wensen. Wil je wel of geen behandeling, wie praat er met de artsen. Heftige, maar zo belangrijke keuzes.

Waarom een levenstestament nodig als je getrouwd bent? Omdat je partner anders voor grote beslissingen, zoals de verkoop van jullie huis, toestemming nodig heeft van de kantonrechter. En dat wil je die ander echt niet aandoen in zo'n moeilijke tijd.

Het geeft zo'n enorme rust dat dit nu geregeld is. Het heeft niks met wantrouwen te maken, juist met pure liefde. Je wilt het de ander gewoon makkelijker maken. Die 650 euro die het ons toen kostte, was de beste investering in onze gemoedsrust ooit.

Is een levenstestament nodig?

Een levenstestament is absoluut nodig om de controle over je eigen leven en belangrijke beslissingen te behouden, zelfs wanneer je tijdelijk of permanent niet zelf kunt handelen.

Serieus, tenzij je er stiekem van geniet dat een willekeurige vreemdeling – door de rechter aangewezen, als een soort verplichte blind date voor je financiën – de sleutels van jouw koninkrijk krijgt, is het opstellen van een levenstestament een must. Zie het als een afstandsbediening voor je toekomst, voor als je eigen hersenen even op een welverdiende doch onverwachte vakantie zijn. Niemand wil toch dat zijn of haar zuurverdiende centen of medische wensen behandeld worden als het wisselgeld van een kleuter? Dat zou pas een potje worden.

Zonder levenstestament ben je de regie kwijt. Dat betekent een paar verrassende, en soms best irritante, dingen:

• Je kunt niet zelf bepalen wie je bewindvoerder wordt. De rechter kiest dan iemand, en dat is vaak net zoiets als een blind date voor je financiën. Je hoopt het beste, maar je weet dat er een risico is dat je straks opgescheept zit met iemand die je geld beheert alsof het Monopoly-geld is. Een beetje ongemakkelijk, toch? Jij wilt toch zelf bepalen wie jouw schatkist bewaakt als je even niet oplet?
• De bewindvoerder moet elk jaar verantwoording afleggen aan de rechter. Dit klinkt als een jaarlijks examen voor de bewindvoerder, maar het vertraagt ook de boel enorm. Stel je voor, je wilt je oude caravan verkopen omdat je een plotselinge drang krijgt om een alpaca-boerderij te beginnen, maar alles moet eerst door de juridische molen. Een beetje gedoe, zeker.
• Voor grotere uitgaven is vooraf goedkeuring van de rechter nodig. Dit is alsof je voor elke serieuze aankoop een aanvraag moet indienen. Wil je die zeldzame postzegelcollectie van opa verkopen om de zorgkosten te dekken? Hup, eerst de rechter om toestemming vragen. Dat is niet alleen omslachtig, het kan ook cruciale beslissingen vertragen op momenten dat snelheid geboden is. En zeg nou zelf, wie zit er te wachten op extra bureaucratie als het leven al complex genoeg is?

Maar wacht, er is meer! Een levenstestament is veel meer dan alleen een financiële oppas. Het is jouw stille stem wanneer je zelf even buiten adem bent. Het beschermt je privacy en waardigheid, een beetje zoals je zorgvuldig gekozen sokken onder een pak; onzichtbaar, maar essentieel voor je comfort.

Denk bijvoorbeeld aan de volgende zaken die je regelt:

• Medische beslissingen: Wie spreekt er namens jou als je zelf niet meer kunt aangeven wat je wilt? Denk aan behandelingen, wel of geen reanimatie, en ja, ook wie die nare medicijnen voor je weigert als je daar geen zin in hebt. Dit is cruciaal, want anders beslissen artsen – of erger nog, je bemoeizuchtige tante die altijd al wist wat goed voor je was.
• Zakelijke belangen: Voor ondernemers is dit een game-changer. Stel, je hebt een bloeiend bedrijf en je valt plotseling uit. Wie neemt de touwtjes in handen? Zonder levenstestament kan je bedrijf in een juridisch vacuüm terechtkomen, met alle financiële gevolgen van dien. Je wilt toch niet dat je levenswerk zinkt als de Titanic, puur door een gebrek aan papierwerk?
• Wensen rondom nalatenschap en uitvaart: Hoe wil je herinnerd worden? Wat gebeurt er met je geliefde verzameling tuinkabouters? En wie krijgt de kat? Deze belangrijke, soms wat excentrieke, wensen kun je vastleggen. Zo weet je zeker dat je laatste afscheid precies is zoals jij het voor ogen hebt, zonder onnodige discussies of gênante verrassingen.
• Digitale zaken: In deze digitale tijd is het slim om te bepalen wie toegang krijgt tot je online accounts, sociale media en belangrijke documenten. Je wilt toch niet dat je digitale leven een openbaar archief wordt, of erger, dat niemand je Spotify-playlist kan updaten als je dat zelf niet meer kunt? Voorkom digitale chaos, zeg ik dan maar.

Kortom, een levenstestament is als een universele afstandsbediening voor je toekomst. Het geeft je rust, controle, en voorkomt dat je familie ruzie krijgt over wie de bevoegdheid heeft om je Netflix-abonnement op te zeggen. Slim, toch? Het is een klein stukje papier dat een wereld van verschil maakt, een beetje zoals een reservewiel: je hoopt het nooit nodig te hebben, maar o, wat ben je blij als het er is. En laten we eerlijk zijn, wie wil er nou niet de touwtjes in handen houden? Zelfs als die touwtjes even virtueel zijn. Een beetje eigenwijsheid mag best, vooral als het om je eigen leven gaat. Dit is geen rocket science, gewoon pure, onversneden logica.

Is een levenstestament nodig bij een huwelijk?

Ja. Een levenstestament is nodig. Altijd.

De trouwring is voor de liefde. Niet voor de bank of de wet. Het is een misvatting. Een gevaarlijke. Echtgenoten mogen niets voor elkaar beslissen als een van hen handelingsonbekwaam wordt.

De realiteit is kil. Je staat er alleen voor. De wet is hard.

Zonder een volmacht kun je als partner plotseling niets meer.

• Het gezamenlijke huis verkopen. Twee handtekeningen. Geen uitzondering.
• Toegang krijgen tot een bankrekening die alleen op naam van je partner staat. Geblokkeerd.
• Een zorgcontract tekenen of medische keuzes maken. Privacywetgeving.
• Schenkingen doen aan de kinderen. De belastingdienst kijkt mee.
• De belastingaangifte voor de ander ondertekenen. Verboden.

Zonder levenstestament volgt de route naar de kantonrechter. Voor bewindvoering. Een bureaucratische molen. Het kost geld. Het kost tijd. En je moet verantwoording afleggen over je eigen leven aan een vreemde. Elk jaar opnieuw.

Mijn buurman maakte het mee. Zijn vrouw kreeg een CVA. Hij moest de rechter smeken om de badkamer te mogen verbouwen met hun spaargeld. Hun eigen geld.

Je regelt je liefde met een belofte. Je regelt de harde realiteit met een akte. Dat is het verschil.