Wat als eigen risico wordt afgeschaft?

Wat als eigen risico wordt afgeschaft: 3,6 miljard euro

Het afschaffen van het verplichte eigen risico roept in de samenleving hevige discussies op over betaalbaarheid en solidariteit in de zorgverzekering. Ontdek de financiële gevolgen afschaffen eigen risico zorgverzekering om goed geïnformeerd te blijven over de toekomst van uw zorgkosten.

Wat als eigen risico wordt afgeschaft?

Het volledig afschaffen van het verplichte eigen risico in de zorgverzekering leidt mogelijk tot meer dan 3,6 miljard euro aan directe lastenverschuivingen. ^[1] Dit vraagstuk over wat als eigen risico wordt afgeschaft roept in de politiek en samenleving al jarenlang hevige discussies op over solidariteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid.

De financiële en macro-economische gevolgen volgens het Centraal Planbureau

Wat gebeurt er als eigen risico verdwijnt? Als het eigen risico wegvalt, vervalt de directe drempel om medische zorg te consumeren. Berekeningen van het Centraal Planbureau tonen aan dat dit gedragseffect leidt tot een extra stijging van de totale zorguitgaven met ruim 2,1 miljard euro, doordat mensen sneller naar de arts of specialist stappen.

Wie betaalt de rekening uiteindelijk?

Het wegvallen van het eigen risico betekent niet dat de kosten verdwijnen, maar dat ze verplaatsen naar een andere financieringsbron. Omdat zorgverzekeraars de gaten moeten opvangen, stijgt zorgpremie door afschaffen eigen risico fors, of er moet gekozen worden voor een inkomensafhankelijke financiering via de belastingen.

Gevolgen voor zorgmijding en chronisch zieken

Voor mensen met een chronische aandoening of lage inkomens voelt het huidige eigen risico vaak als een oneerlijke straf, omdat zij hun bedrag jaarlijks vrijwel direct volledig opmaken. Bij het afwegen van de voor- en nadelen afschaffen eigen risico haalt dit een harde financiële drempel weg voor kwetsbare groepen die nu soms noodzakelijke zorg vermijden uit angst voor de kosten.

Toenemende druk op de capaciteit in de zorg

Aan de andere kant leidt het wegnemen van de rem op zorggebruik tot extra administratieve en fysieke druk op huisartsen en ziekenhuizen. Met de huidige personeelstekorten in de sector leidt een toename van het aantal consulten direct tot langere wachtlijsten.

Scenariovergelijking: Huidig stelsel versus afschaffing

Om de impact helder te krijgen, helpt het om de mechanismen naast elkaar te leggen.

Vergelijking van scenario's rondom het eigen risico

Huidig stelsel (Vast bedrag)

• De basispremie blijft stabieler doordat kosten deels gedekt worden via het risico.
• Verzekerden denken bewuster na over kleine zorgvragen door eigen bijdrage.
• Chronisch zieken zijn elk jaar als eerste door hun eigen risico heen.

Volledige afschaffing

• Forse stijging van de maandelijkse zorgpremie of belastingdruk voor iedereen.
• Geen directe drempel meer; laagdrempelig bezoek aan de arts.
• Sterke solidariteit, maar hogere collectieve lasten voor gezonde mensen.

Het dilemma van Jan en zijn zorgkosten

Jan, een 45-jarige administratief medewerker uit Utrecht, heeft door een chronische rugaandoening zijn verplichte eigen risico al in januari van elk jaar volledig verbruikt.

Elke keer dat hij extra fysiotherapie of specialistische hulpmiddelen nodig had, voelde dat voor hem als een oneerlijke straf op een ziekte die hij zich niet had gekozen.

Toen de plannen voor een mogelijke afschaffing rondgingen, hoopde hij op financiële verlichting, hoewel deskundigen waarschuwden dat zijn maandelijkse vaste lasten daardoor via de premie alsnog zouden stijgen.

Uiteindelijk besloot hij dat een stabiele balans tussen collectieve dekking en bewuste zorgkeuzes belangrijker is dan een papieren verlaging die elders in de begroting hard aankomt.