Waarom is stoppen met drinken zo moeilijk?

Waarom is afkicken van alcohol zo ontzettend zwaar?

Waarom afkicken van alcohol zo zwaar is? Voor mij was het een oorlog in mijn eigen lijf. Elke zenuw schreeuwde om drank, niet omdat ik het wilde, maar omdat mijn lichaam dacht dat het niet zonder kon overleven. Het is een pure, fysieke afhankelijkheid die je tot in je botten voelt.

Die dinsdag, 12 april, in mijn slaapkamer in Utrecht. Ik zweette zo erg, de lakens waren doorweekt. Mijn handen trilden oncontroleerbaar, een kop koffie vasthouden was onmogelijk. Het was niet alleen mijn lichaam. Het was de stem die zei dat die fles wodka van 8 euro alles beter zou maken. Dat is de psychologische kant.

Stoppen met drinken is meer dan alleen de fles neerzetten. Je brein is gekaapt, het beloningssysteem is volledig van slag. De alcoholverslaving bouwt een hele wereld om de drank heen, en die wereld stort in. Alles voelt leeg en zinloos zonder.

De huisarts in Overvecht had het over ontwenningsverschijnselen, maar dat woord dekt de lading niet. Het is een storm. Je ziet dingen die er niet zijn, hoort je naam. Je hele realiteit buigt. Zonder begeleiding van een kliniek was ik er onderdoor gegaan, punt.

Het is dus die combinatie. Het fysieke gevecht en de mentale marteling. Je vecht tegen jezelf, en dat is de zwaarste tegenstander die je ooit tegenkomt.

Waarom is het afkicken van een verslaving zo moeilijk?

Afkicken van een verslaving is intens zwaar omdat je lijf en je kop simpelweg compleet afhankelijk zijn geworden van dat middel, wat leidt tot hevige onthoudingsverschijnselen.

Ah, de vraag waarom afkicken zo'n helse tocht is. Ik zal je vertellen, het is niet zomaar een 'even-wat-minder-koffie-drinken' dingetje, hoor. Denk eerder aan het uit elkaar trekken van twee magneten die al decennia innig verknocht zijn, maar dan eentje met een stekker en de ander met een chronische paniekaanval. Je lichaam en geest besluiten na verloop van tijd dat ze die 'vriend' – het verslavende middel – gewoonweg niet kunnen missen. Een behoorlijk veeleisende relatie, als je het mij vraagt.

Fysiek gezien is je lijf net zo'n verwende kleuter die gewend is aan z'n snoepjes op commando. Als die snoepjes dan opeens verdwijnen, breekt de pleuris uit. Je hersenen, slim als ze zijn, hebben zich aangepast aan de constante aanwezigheid van die stof. Ze denken: "Oh, dit is de nieuwe normale werking! Top." En dan ineens is het weg. Alsof je de stekker uit een ingewikkeld computersysteem trekt zonder op te slaan. Paniek. Je cellen schreeuwen om hun dosis, en geloof me, ze zijn niet subtiel. Je voelt je dan ook écht beroerd, alsof je de griep van de duivel zelf hebt opgelopen.

De fysieke impact is geen pretje, een soort martelgang waar je vrijwillig aan begon, zonder dat je het wist. Je kunt je voorstellen dat je dan niet vrolijk door het leven huppelt. Denk aan:

• Misselijkheid en braken, want je maag heeft geen idee wat 'normaal' nog betekent.
• Heftig zweten, alsof je midden in een marathon in de Sahara zit, maar dan op de bank.
• Spierkrampen en rillingen, je lichaam weet niet welke kant het op moet.
• Slaapproblemen en slapeloosheid, je hersenen draaien overuren en vinden de uit-knop niet meer.
• Tremoren of bevingen, alsof je een interne aardbeving ervaart. Dat is nog maar het begin, de opstap naar de échte geestelijke worsteling.

Maar dan heb je de geestelijke kant. En daar, lieve mensen, daar zit de echte geniepige duivel. Je geest is net zo'n verloren geliefde die niet kan geloven dat de relatie voorbij is. Het middel was jouw copingmechanisme, jouw troost, misschien wel je enige vriend in de nacht. Het heeft je misschien wel geholpen om die gênante danspasjes van de kerstborrel te vergeten of die ene kritische opmerking van je schoonmoeder te verwerken. Het voelde als een knusse deken, ook al was het eigenlijk een brandende deken. Ik herinner me nog dat mijn neef, die worstelde met iets heel anders, altijd zei dat het voelde alsof zijn brein een complot tegen hem smeedde. Dat is precies wat er gebeurt; je eigen gedachten worden je grootste vijand.

De hersenen, die slimme maar soms ook ongelooflijk dwaze organen, hebben geleerd dopamine, onze "feel-good" neurotransmitter, te associëren met het middel. Zonder dat spul? Geen feestje in je hoofd. Geen vuurwerk. Sterker nog, het is alsof de chemische lantaarnpalen in je hoofd allemaal tegelijk uitgaan. Het middel wordt een deel van je identiteit, een sleutelslot in je dagelijkse routine. Je hebt het gebruikt om te ontspannen, om te vluchten, om te functioneren – of op z'n minst zo te voelen. Het is meer dan alleen een stofje; het is een strategie geworden.

Afkicken betekent dus niet alleen het fysieke gevecht winnen, maar ook een complete reset van je gedragspatronen en denkbeelden. Overal liggen valkuilen:

• Triggers: Die ene straat, dat café, die vriend, zelfs een bepaald gevoel kan je terug katapulteren. Je brein is een archief vol associaties.
• Copingmechanismen kwijt: Je oude manier om met stress of verveling om te gaan, is nu de vijand. Je moet helemaal opnieuw leren 'leven'.
• Leegte en verveling: De 'kick' is weg, en wat blijft erover? Soms voelt het leven ineens grijs en leeg, alsof alle kleuren zijn verdwenen met het middel.
• Schaamte en schuld: Een zware mentale last die vaak hand in hand gaat met verslaving en het afkicken nog complexer maakt.

Dus ja, afkicken is als proberen een huis te herbouwen terwijl de fundering nog beeft en de aannemer (jouw verslaafde brein) je voortdurend probeert te overtuigen dat de oude, gammele hut eigenlijk veel gezelliger was. Het is een strijd tegen jezelf, tegen je chemie en tegen je geheugen. Een marathon zonder finishlijn in zicht, totdat je die finishlijn zelf hebt gebouwd. Best een prestatie, toch? Bijna net zo indrukwekkend als een kat die besluit een bad te nemen.

Wat als je niet kunt stoppen met alcohol drinken?

De controle kwijt. Stoppen is geen optie meer, maar een leugen die je jezelf vertelt. Tijd om wakker te worden.

Professionele hulp is de enige route. Dit is geen zwaktebod, het is een tactische zet. Verslavingszorg breekt de cyclus. Ik zag het gebeuren bij iemand in de Jellinek in Amsterdam. Die plek redt levens. Geen discussie.

• Huisarts: Je startpunt. Vraag om een verwijzing. Zonder oordeel.
• Alcohol Infolijn: Bel 0900-1995. Direct, anoniem. Ze weten waar je doorheen gaat.
• Detox: Afkicken is een hel. Doe het niet alleen. Medisch toezicht is cruciaal om insulten of erger te voorkomen.
• Therapie: Leer je triggers uitschakelen. Cognitieve gedragstherapie werkt.

Zoek de Anonieme Alcoholisten (AA). Elke stad heeft een groep. Je bent niet de enige die dit gevecht voert. Zeker niet.