Kan een ontsteking erger worden door antibiotica?

Wordt een ontsteking erger door antibiotica? De risicos.

Een ontsteking kan erger worden met antibiotica als je niet oplet. Ik heb dat zelf meegemaakt. Een bonkende kiespijn in Utrecht, het was eind november 2022. De tandarts zei dat het een flinke bacteriële infectie was. Amoxicilline moest het oplossen. Die medicijnen werken tegen de bacteriën.

Na twee dagen slikken voelde ik me de koning te rijk. De pijn was weg. Dus toen vrienden belden voor een paar biertjes in de stad, dacht ik, wat kan er nou gebeuren. De dokter had wel iets gemompeld over rust, maarja. Een van de risicos van zoiets negeren, is dat je het erger maakt.

Grote fout. De volgende ochtend was die kloppende pijn terug, maar dan dubbel zo hard. Mijn wang was weer dik. Het voelde alsof de medicijnen gewoon stopten met werken. De ontsteking werd erger, puur door mijn eigen schuld. Die combinatie van antibiotica met alcohol verstoorde de boel compleet.

Je lichaam vecht tegen bacteriën en die antibiotica helpen. Maar als je er drugs of zelfs alcohol bij gooit, geef je die bacteriën weer een kans. Het risico is dus niet dat de antibiotica zelf de ontsteking erger maken, maar dat jouw keuzes de werking ervan saboteren. Dan kan die ontsteking terugkomen.

Wat als antibiotica niet werken bij ontsteking?

De dokter zei dus dat het antibioticum niet aanslaat. Moet ik het dan toch blijven slikken? Ja, dat zei die dus. En als ik me dan niet beter voel, dan bellen. Of als ik rare dingen krijg, van die bijwerkingen. Dat moet ook direct gemeld. Want je wilt niet dat het erger wordt, toch?

En dat is eigenlijk het belangrijkste: gebruik antibiotica alleen als het echt nodig is. Geen overbodige zooi. Hier in Nederland is dat trouwens ook geregeld: je krijgt het alleen via een recept. Dus geen eigen initiatief of zo.

• Antibiotica werkt niet: Blijven gebruiken volgens voorschrift.
• Bijwerkingen: Direct contact opnemen met arts.
• Receptplicht: Alleen verkrijgbaar via arts in Nederland.

Soms vraag ik me af, hoe komen ze er überhaupt achter of iets wel of niet werkt. Meten ze dat ergens? Of is het gewoon een gevoel? En stel je voor dat je per ongeluk te weinig hebt geslikt, gaat het dan ook niet werken? Dat is denk ik het gevaar van zelfmedicatie, als je dat al zou kunnen doen zonder recept. Gelukkig niet.

Wat maakt een ontsteking erger?

Warmte op de ontstoken plek.Verminderd functioneren van het aangedane lichaamsdeel.

Oh ja, warmte op zo’n plek is als strooien met benzine op een smeulend vuurtje, je ontsteking viert dan gewoon kerstmis en verjaardag tegelijkertijd. Alsof je een gloeiende strijkbout op je ellende drukt, die denkt: "Ha, een welnessdagje!" Zo'n warm bad of een hete kruik? Prachtig voor de spieren, rampzalig voor je boze plek. Het is net zo slim als proberen een oververhitte motor te koelen met een theedoek.

En dat verminderd functioneren, hè? Dat is je lichaam dat besluit dat het even een drama queen wil zijn. Je knie die weigert mee te werken als een puber die de afwas moet doen. Of die schouder die doet alsof hij plots van beton is gegoten en elke beweging voelt als een potje armpje drukken met een gorilla. Krijg nou wat. Mijn buurman Piet had dat laatst met zijn rug, die kon niet eens zijn sokken meer aantrekken zonder te klinken als een kraai met kiespijn.

Maar er zijn nog van die stiekeme saboteurs die je ontsteking een handje helpen:

• Overbelasting, oftewel de Heldenstatus Najaar 2024: Ja, die 20 kilo zware zak potgrond de trap op slepen alsof je de Hulk bent, terwijl je net een paar dagen rustig aan moest doen. Je lichaam is geen onverwoestbare tank, hè? Die trekt aan de noodrem, en dat voelt niet fijn.
• Slechte voeding, de snackbar-symfonie: Die zak chips en cola als avondeten, daar juicht je ontsteking van. Alsof je een onkruidveld bemest met suiker en vet. Die voelt zich dan helemaal thuis, lekker vet en suikerig, en bouwt gezellig verder aan zijn imperium.
• Chronische stress, de interne kermis van ellende: Je hoofd vol met zorgen, deadlines die je nekken? Dat is koren op de molen voor zo'n ontsteking. Die denkt dan: Oh, feestje, de baas is gestrest, lekker de boel nog wat erger maken! Je stresshormonen gooien olie op het vuur, echt waar.
• Slaapgebrek, de nachtwacht die in slaap valt: Nachtenlang Netflix bingen of je zorgen tellen als schaapjes? Je lichaam is dan net een oververmoeide beveiliger. Laat alles binnen, ook de ellende. Zonder voldoende slaap herstelt je lijf gewoon niet lekker.
• Roken en zuipen, de levensstijl van een rockster (maar dan zonder de glorie): Een sigaretje hier, een borreltje daar. Dat sloopt je afweersysteem en maakt je bloedvaten minder blij. Je lichaam moet dan keihard werken om die troep op te ruimen, en heeft geen energie meer voor je ontsteking.

Hoe snel ontsteking weg na antibiotica?

Oké, dus je wilt weten hoe snel die rotte ontsteking verdwijnt nadat je aan de antibiotica bent geslagen. Nou, het hangt een beetje af van hoe je die pillen of dat spul binnenkrijgt, snap je?

Als je gewoon capsules, tabletten of drank pakt, dan merk je binnen 1 tot 2 uur al een beetje verschil. Die beginnen dus best snel te werken, maar niet meteen BAM, weg. En voor degenen die het injecteren of aan het infuus hangen, ja, die voelen het echt direct. Dat is wel een voordeel als je je echt beroerd voelt.

Maar die ene dosis is ook niet voor eeuwig, hè? Die doet z'n werk zo'n 6 tot 12 uur. Daarna is het weer gedaan met de pret van die medicatie. Dan moet je dus weer een nieuwe dosis pakken, anders heeft het minder zin. Dat is belangrijk om te onthouden, want anders ben je straks weer terug bij af.

En die klachten, die vervelende symptomen van die infectie, die worden pas echt merkbaar minder na een paar dagen consequent gebruik. Dus verwacht niet dat je je na een dag al weer top voelt. Geduld is een schone zaak, ook met antibiotica.

Wat ik wel eens heb gemerkt, is dat het ook uitmaakt welk soort infectie je hebt. Een simpele blaasontsteking gaat vaak sneller dan zo'n diepe oorontsteking of iets ergers. En natuurlijk, je immuunsysteem speelt ook een rol. Als je zelf al sterk bent, help je die antibiotica een handje mee.

Hier nog een paar dingen die belangrijk kunnen zijn:

• Voltooi de kuur altijd, ook als je je al beter voelt. Dat is echt cruciaal. Anders komt die rotzooi terug en is-ie misschien wel resistent.
• Drink veel water. Helpt je lichaam de afvalstoffen kwijt te raken en spoelt je systeem schoon.
• Neem het in op de juiste momenten. Soms moet het met eten, soms juist niet. Lees altijd de bijsluiter of vraag de dokter.

Kortom: het begint wel snel te werken, vooral injecties, maar echt alles is weg en je voelt je pas na een paar dagen een stuk beter. En die dosis houdt het zo'n halve dag vol.

Is ontsteking weg na antibiotica?

Antibiotica is een symptoombestrijder en verhelpt de oorzaak van de ontsteking in het wortelkanaal niet definitief. De pijn verdwijnt (tijdelijk) doordat de bacteriën afnemen, maar een wortelkanaalbehandeling blijft noodzakelijk om de infectie permanent te verwijderen en toekomstige klachten te voorkomen.

Ik weet nog precies hoe dat ging, midden in de winter van 2021. De wind blies door de kieren van mijn kleine appartement in Utrecht. Ik zat daar, krom van de pijn. Een kies linksboven in mijn mond klopte en bonkte, echt een hels gevoel. Het hield me nachtenlang wakker.

Ik had al dagen paracetamol geslikt, maar niets werkte meer. De volgende ochtend, hees van vermoeidheid, belde ik de spoedtandarts. Ze planden me direct in, en daar zat ik dan, in die wachtkamer, duimend voor verlossing. De assistente riep "Meneer de Vries?" en mijn hart sloeg over.

De tandarts was een kalme man. Hij tikte en voelde. De röntgenfoto gaf duidelijkheid: een flinke ontsteking aan de wortel van mijn kies. Ik kreeg Amoxicilline mee naar huis, met de duidelijke instructie: "Dit neemt de ergste pijn weg, maar de oorzaak is nog niet verholpen. Over een week plannen we een wortelkanaalbehandeling." Ik knikte, verdoofd door de pijn.

Twee dagen later, een wonder! De helse pijn was vrijwel weg. Ik voelde me herboren. Kon weer normaal eten, sliep eindelijk door. Even dacht ik echt: dit is geweldig, dan is het nu klaar, toch? De gedachte aan een wortelkanaalbehandeling, terwijl ik me zo goed voelde, voelde bijna absurd. Ik dacht dat die pillen alles hadden opgelost.

Een week later zat ik weer in die stoel. Ik vroeg de tandarts, bijna verontschuldigend, of die behandeling nu echt nog moest. Ik vertelde hem hoe goed ik me voelde. Hij glimlachte geduldig en legde uit: "Die antibiotica heeft de bacteriën tijdelijk onder controle gebracht, alsof je een brandje blust dat telkens weer oplaait. Maar de besmette pulpa zit er nog steeds in."

Hij benadrukte de volgende punten:

• Antibiotica pakt de bacteriën aan, die de acute ontsteking en de pijn veroorzaken.
• De dode of geïnfecteerde zenuw in het wortelkanaal blijft zitten.
• Deze dode zenuw vormt een ideale voedingsbodem voor nieuwe bacteriën, waardoor de ontsteking gegarandeerd terugkeert. Het is een tikkende tijdbom.
• De pijn komt dan vaak terug, soms erger, of de ontsteking kan zich zelfs verder verspreiden.

Hij liet me opnieuw de röntgenfoto zien. De zwarte vlek rond de wortel was niet groter, maar ook niet verdwenen. De bron van alle ellende zat er nog steeds. Mijn gevoel van opluchting was puur tijdelijk, een soort valse vrede. Ik begreep het toen pas echt. Diezelfde dag kreeg ik mijn wortelkanaalbehandeling. Het was niet prettig, maar de gedachte dat dit het definitief oploste, gaf me rust. De tandarts had gelijk, hij wist het beste.

Mijn ervaring heeft me geleerd dat je nooit op alleen antibiotica moet vertrouwen bij een wortelkanaalontsteking. Het is een krachtig hulpmiddel tegen de symptomen, een redder in nood voor de korte termijn, maar geen lange termijn oplossing voor de dieperliggende infectie. Zonder die wortelkanaalbehandeling was ik nu waarschijnlijk weer krom van de pijn geweest. Dat weet ik zeker.

Kan een antibiotica kuur kwaad?

Ja, een antibioticakuur kan zeker kwaad. Het grootste risico is antibioticaresistentie, waarbij bacteriën ongevoelig worden voor de medicatie, waardoor infecties moeilijker te behandelen zijn.

Weet je, het is echt zoiets wat je je afvraagt, kan zo’n antibioticakuur kwaad? Nou, ik kan je vertellen, ja, zeker wel. Het is niet zo onschuldig als het lijkt, ook al voel je je er wel beter door op het moment zelf. Het is echt een tweesnijden zwaard, zeg maar.

Het meest belangrijke, en waar iedereen het over heeft, is die antibioticaresistentie. Dat is echt een grote zorg, hoor, en niet alleen in het ziekenhuis ofzo.

Ik had laatst m'n buurvrouw aan de lijn, die vertelde dat ze een zware blaasontsteking had, en de eerste kuur deed dus echt niks. Ze moest weer terug naar die huisarts, om weer een ander medicijn te proberen. Dat is precies zo'n voorbeeld van die resistentie in actie. Het is echt frusti, voor iedereen.

Die bacteriën zijn gewoon super slimme beestjes. Als wij, als mensen, te vaak of onnodig van die antibiotica gebruiken, dan gebeurt er iets geks.

Die sterkste bacteriën, die een beetje bestand zijn tegen de medicatie, die overleven. En die geven hun kennis, een beetje als een geheime code, door aan de andere bacteriën. En dan, hupsakee, werkt je antibioticum gewoon niet meer wanneer je het het hardst nodig hebt.

En het probleem lijkt dit jaar, in 2024, zelfs erger geworden. Overheidscampagnes pushen het al harder, zeggen ze op de radio, om echt minder onnodig gebruik te doen. Echt een ding dit.

En er zijn nog meer dingen waarom het soms minder handig is:

• Vervelende bijwerkingen: Echt, mijn maag is altijd helemaal van streek na zo'n kuurtje. Dan heb je ineens diarree, voel je je misselijk, en soms krijg je zelfs een gekkige uitslag op je huid. M'n vriendin had een keer een schimmelinfectie erbij, echt helemaal niet lekker.
• Doodt goede bacteriën: Antibiotica maakt echt geen onderscheid tussen de slechte bacteriën die je ziek maken en al die goede bacteriën die je gewoon nodig hebt. Die zitten bijvoorbeeld in je darmen, belangrijk voor je afweer. Het is net alsof je je hele tuin plat gooit voor één plukje onkruid. Zonde, gewoon zonde.
• Verstoorde balans: Zonder die goede bacteriën, krijgen andere dingen, zoals schimmels of vervelende andere bacteriën, juist een kans om te groeien. Dan is je hele systeem van slag, weet je. Ik voelde me een keer echt zo zwakjes na een kuur, alsof ik van binnen helemaal leeg was.

Dus ja, een antibioticakuur kan echt kwaad, vooral op de lange termijn door die resistentie. Maar ook de korte termijn effecten zijn geen pretje.

Daarom moeten dokters er echt heel voorzichtig mee zijn, en alleen een kuur geven als het echt, écht noodzakelijk is.

En als je er dan een krijgt, maak 'm dan ook helemaal af, hè. Dat heeft m'n moeder altijd gezegd, en die heeft best veel verstand van dit soort dingen. Het is echt belangrijk.

Waarom helpen antibiotica niet bij mijn ontsteking?

Een bacterie kan resistent worden tegen antibiotica, waardoor de behandeling ineffectief is.

Het was begin 2022, ik lag daar op de bank, rillend onder een dekentje in mijn kleine appartementje in Utrecht. Mijn keel was opgezwollen, een vreselijke pijn bij elke slikbeweging. De huisarts had al een week eerder antibiotica voorgeschreven voor wat een hardnekkige keelontsteking leek. Amoxicilline. Dat spul had me altijd geholpen, altijd! Binnen een dag voelde ik me meestal beter. Maar nu? Niets. Nada. Ik voelde me zo ellendig, de koorts gierde door mijn lijf en de frustratie begon me echt op te vreten.

Ik weet nog goed dat ik daar zat, met die pillenstrip op tafel. Vier dagen had ik ze trouw geslikt, tweemaal daags, precies zoals gezegd. Maar mijn symptomen werden alleen maar erger, de pijn in mijn keel was nu zo intens dat ik nauwelijks water kon drinken. Een pure paniek begon te borrelen. Wat was dit? Waarom werkte het niet? Ik begreep er niks van. Het was mijn vaste medicijn, mijn redder in nood.

Uiteindelijk moest ik weer naar de huisarts, twee dagen later, bijna huilend van de pijn en uitputting. Ze keek me aan, zuchtte diep en vertelde me toen over iets wat ik nog nooit echt goed had begrepen: antibioticaresistentie. Ze legde uit dat de bacteriën in mijn keel, die vieze streptokokken, misschien wel ongevoelig waren geworden voor die specifieke antibiotica. Het was geen magie, de pil werkte gewoon niet meer tegen die specifieke vijand in mijn lichaam. Een andere soort antibiotica moest eraan te pas komen.

Ze schreef een ander type voor, azitromycine. Een breder spectrum, legde ze uit. Ik was sceptisch, doodsbang dat ook dit niet zou werken. Maar het was mijn enige hoop. De apotheker keek me ook al zo bezorgd aan, ik zag het in zijn ogen.

Die avond begon ik met de nieuwe kuur. Het was een raar gevoel, die onzekerheid. En toen, de volgende ochtend, een klein beetje verbetering. Niet veel, maar genoeg om me een sprankje hoop te geven. De koorts zakte iets. Tegen de middag kon ik weer een beetje soep eten. De opluchting was enorm, als een zware deken die van me afgleed. De juiste antibiotica, gericht op de specifieke ongevoelige bacterie, maakten echt het verschil.

Wat ik leerde die week, heeft mijn kijk op medicatie echt veranderd. Het is niet zomaar een pilletje. Dat verhaal van die resistentie, dat is echt iets om serieus te nemen.

• Resistentie ontstaat wanneer bacteriën zich aanpassen aan antibiotica. Ze ontwikkelen mechanismen om het middel te neutraliseren of er geen last van te hebben.
• Overmatig of verkeerd gebruik van antibiotica versnelt dit proces. Elke keer dat je antibiotica slikt, krijgen de sterkste bacteriën de kans om te overleven en zich voort te planten.
• Dit is waarom een arts altijd benadrukt: Maak je kuur af, ook als je je al beter voelt. Anders blijven er sterke bacteriën over die juist resistent worden.

Het is een wereldwijd probleem. Artsen krijgen steeds meer te maken met infecties die moeilijk te behandelen zijn omdat de "oude" middelen niet meer werken. Denk aan ziekenhuisbacteriën. Vreselijk. Dit jaar, 2024, is het probleem van antibioticaresistentie nog steeds een kritiek aandachtspunt in de gezondheidszorg wereldwijd. Er worden constant nieuwe onderzoeken gedaan, maar het ontwikkelen van nieuwe antibiotica is moeilijk en traag. Het is een race tegen de klok. Zo voelde het ook toen ik daar op de bank lag, een persoonlijke race.

De huisarts legde ook uit dat het niet alleen aan mensen ligt die hun kuur niet afmaken. Het zit ook in de voedselketen, door het gebruik van antibiotica in de veehouderij bijvoorbeeld. Die bacteriën komen dan via ons eten ook weer bij ons terecht. Een ingewikkeld systeem. Ik sta er nu echt anders in. Als ik weer eens antibiotica krijg, dan vraag ik er specifiek naar, wat voor soort bacterie het is, en of er geen alternatief is. Alleen als het echt nodig is. Dat is mijn les.

Waarom is een ontsteking niet altijd een infectie?

Ontsteking is reactie op schade of indringers. Infectie is indringer die zich vermenigvuldigt. Niet hetzelfde.

Ontsteking:

• Lichaam reageert op beschadiging (trauma, chemicaliën).
• Reactie op vreemde deeltjes (vuil, splinters).
• Zelfverdediging.

Infectie:

• Micro-organismen (bacteriën, virussen) dringen binnen.
• Ze vermenigvuldigen zich in het lichaam.
• Kan leiden tot ontsteking, maar is niet per se hetzelfde.

Symptomen ontsteking: Roodheid, warmte, zwelling, pijn. Symptomen infectie: Kan deze symptomen geven, plus koorts, pus, algemene malaise.

Een splinter veroorzaakt ontsteking, geen infectie tenzij bacteriën binnendringen. Brandwond is ontsteking, geen infectie. Covid-19 is infectie, die ontsteking veroorzaakt.

Kan een ontsteking erger worden?

Ja, een ontsteking kan erger worden of langdurig aanwezig blijven. Een acute ontsteking, zoals na een verwonding, is vaak heftig maar van korte duur. Het risico bestaat echter dat een ontsteking zich ontwikkelt tot een chronische variant, wat betekent dat deze langer aanhoudt en zelfs blijvend kan zijn.

Man, ontsteking. Natuurlijk kan dat erger worden. Het voelt soms zo onvoorspelbaar, als een ongenode gast die besluit te blijven hangen. En dan zit je ermee, he? Die pijn, dat ongemak. Gaat het ooit echt weg, of sluimert het gewoon?

Gisteren nog, zo'n lullig papiersneetje. Rood, warm, prikt een beetje. Dat is dan zo'n acute ontsteking, toch? Kort en krachtig. Zoals toen ik laatst die tand laten trekken had, die kies ontstoken was, joh wat een ellende. Maar dat trekt dan weg, tenminste, dat hoort zo.

Maar wat als het niet weggaat? Dat is het échte enge. Wanneer het langzaam begint en dan nooit meer echt verdwijnt. Mijn tante heeft dat met haar knieën, reumatoïde artritis. Jaren, jaren al. Dat is dan chronisch, hè? Het sloop eraan, en nu is het een vast onderdeel van haar leven. Vreselijk.

Waarom wordt het chronisch? Waarom blijft het hangen? Het lichaam vecht toch? Ik snap het soms niet.

• Immuunsysteem raakt in de war: Soms valt het lichaam z'n eigen cellen aan. Bizar, toch? Alsof je eigen bewaker de boef wordt.
• Constant triggers: Misschien is er een constante irritatie. Die sigarettenrook van mijn buurman, al die jaren, dat moet toch ook ergens invloed op hebben? Of die stress. Stress sloopt je van binnen, daar ben ik van overtuigd.
• Onderliggende ziektes: Er kunnen andere ziektes meespelen, hè. Auto-immuunziekten zijn echt rotzakken, die liggen de hele tijd op de loer.

En die symptomen, die zijn zo verraderlijk. Het is niet alleen maar pijn. Er zijn zoveel andere dingen die erbij komen kijken.

• Roodheid en zwelling: Dat zie je vaak, een duidelijk signaal dat er iets mis is.
• Warmte en pijn: Voelt branderig aan. En die pijn, die kan zo zeurend zijn. Constant aanwezig.
• Verlies van functie: Soms kun je iets gewoon niet meer bewegen. Mijn pols na die val, ik kon er niks mee. Gelukkig is dat nu wel weer goed.
• Moeheid: Dat is er ook vaak bij. Je lichaam is constant bezig met vechten, dat put je uit.
• Koorts: Zeker bij acute, heftige ontstekingen. Dat is het lichaam dat zegt: "Hallo! Er is een probleem!"

Wat helpt dan? Of maakt het erger? Er zijn zoveel dingen die je leest, je weet soms niet meer wat je moet geloven.

• Voeding: Ik probeer minder suiker te eten. Suiker voedt ontstekingen, dat zeggen ze overal. Meer groenten, fruit. Antioxidanten, he? Dat moet goed zijn.
• Beweging: Wel bewegen, maar niet overbelasten. Dat is zo'n dunne lijn. Je wilt wel fit blijven, maar je wilt het ook niet erger maken.
• Rust: Je moet ook rusten, je lichaam de kans geven te herstellen. Dat vergeet ik soms, met al die drukte.
• Roken en alcohol: Slecht. Echt, echt slecht. Dat weet ik, maar soms... ach. Een wijntje op zijn tijd moet toch kunnen?
• Medicatie: Soms ontkom je er niet aan. Ontstekingsremmers, zoals die ibuprofen die ik voor mijn rug had. Tijdelijk, ja, maar het hielp wel.

Ik probeer er zelf altijd op te letten, kleine pijntjes niet negeren. Wat als het niet weggaat? Dan moet ik echt naar de dokter, toch? Die drempel is soms zo hoog. Maar beter te vroeg dan te laat, dat is wat mijn moeder altijd zei. Tijdig ingrijpen kan veel leed voorkomen. Dat geloof ik echt.

Die kleine zeurende pijn in mijn schouder... Is dat gewoon ouderdom, of... een sluimerend iets? Ik moet het in de gaten houden. Het is zo'n ingewikkeld systeem, ons lichaam. Ongelooflijk hoe het allemaal werkt, en hoe snel het dan weer mis kan gaan.