Hoe voelt een verzwakt hart?

Wat zijn tekenen van een slecht hart?

Als je hart begint te sputteren als een oude tweetaktmotor, dan moet je even opletten. Die pomp in je lijf geeft soms signalen af die je beter niet kunt negeren, anders eindig je sneller dan gepland als voedsel voor de wormen.

Let op deze feestelijke symptomen:

• Een olifant op je borstkas: Dat klassieke, drukkende gevoel alsof je schoonmoeder besloot een dutje op je te doen. Dit is niet zomaar stress, dit is je hart dat schreeuwt om hulp.
• Je hart doet de polonaise: Hartkloppingen of een hartslag die zo op hol slaat dat het lijkt alsof er een illegale rave in je ribbenkast gaande is. Dit is niet normaal, ook niet na drie koppen koffie.
• Pijn op willekeurige plekken: Pijn die uitstraalt naar je linkerarm, je kaak, je nek of tussen je schouderbladen. Mijn buurman dacht dat hij verkeerd had gelegen, nou, hij ligt nu permanent horizontaal.
• Valse brandende liefde: Een branderig gevoel achter je borstbeen. Nee, dat is niet die extra hete sambal van gisteravond. Dat is je hart dat het signaal 'mayday, mayday!' uitzendt.

En de ellende houdt daar niet op! Er is een hele catalogus aan andere vage klachten:

• Adem tekort na het binden van je veters. Als je al moet hijgen als een postpaard na de kleinste inspanning, dan pompt je hart niet genoeg zuurstof rond. Je conditie is dan zo lek als een mandje.
• Dikke poten als een nijlpaard. Opeens heb je enkels en voeten waar een olifant jaloers op zou zijn. Dat is vocht dat zich ophoopt omdat je circulatie het laat afweten.
• Dood en doodmoe. Een vermoeidheid die zo diep zit dat je zelfs na twaalf uur slapen nog het liefst op de bank zou blijven liggen. Je interne batterij is gewoon compleet leeg.
• Duizeligheid en flauwvallen. Het gevoel alsof de wereld een draaimolen is, terwijl je gewoon stilstaat. Dat betekent dat je hersenen even geen bloed krijgen. Niet ideaal.

Oh, en voor de dames is het feest nog groter. Zij hebben vaak andere, subtielere klachten zoals extreme vermoeidheid, misselijkheid en rugpijn. Gewoon, om de diagnose lekker lastig te maken. Als je dit herkent, speel dan geen held. Bel de dokter. Beter een keer voor niets bellen dan de volgende keer helemaal niet meer kunnen bellen.

Wat zijn de symptomen als je hart niet goed werkt?

Als je hart niet goed werkt, merk je dat op allerlei manieren, echt vervelend. Je voelt je gewoon vaak moe, alsof je de hele dag hebt gesjouwd, zelfs als je niks hebt gedaan. En die korte adem, dat is ook zo'n ding, vooral als je een beetje doorloopt, voel je dat je naar adem moet happen. Superirritant als je gewoon even de boodschappen wilt halen ofzo.

En dan die zwellingen, vooral in je benen en enkels, dat voelt ook niet best, weet je wel? Alsof je voeten net niet meer in je schoenen passen. En dan heb je nog dat koude gevoel aan je handen en voeten, dat is ook niet fijn. Soms heb ik ook het idee dat mijn buik wat opgezet is, vooral dat bovenste gedeelte, een beetje een vol gevoel.

Wat ook gek is, is dat je ineens zo'n hoestbui kunt krijgen, vooral als je dan 's avonds in bed ligt. Een soort kriebelhoest die maar niet weggaat. En eerlijk gezegd heb ik dan ook minder zin om te eten, dat voelt gewoon niet zo lekker. En als je dan op de weegschaal staat en je merkt dat je opeens twee kilo zwaarder bent in maar een paar dagen, dan weet je gewoon dat er iets niet klopt met je lichaam. Dat is wel echt een teken om op te letten, vind ik.

Hoe merk je dat je hart te weinig zuurstof krijgt?

Tekorten aan zuurstof in het hart manifesteren zich doorgaans als ongemak in de borst. Deze pijn, vaak beschreven als drukkend of beklemmend, kan uitstralen naar de armen, nek of kaak. Kortademigheid, vooral bij inspanning, is een ander veelvoorkomend symptoom.

Angina pectoris is de medische term voor deze zuurstoftekort-gerelateerde borstpijn. Het ontstaat doordat de kransslagaders, die het hart van bloed voorzien, vernauwd zijn. Dit beperkt de bloedtoevoer en dus de zuurstoflevering aan de hartspier.

Een hartinfarct, een ernstigere situatie, treedt op wanneer deze zuurstoftekort langdurig aanhoudt. Hierdoor sterft een deel van de hartspier af. Naast de eerder genoemde symptomen, kunnen een plotselinge, hevige pijn, zweten, misselijkheid en duizeligheid wijzen op een infarct. Het is cruciaal om bij dergelijke klachten onmiddellijk medische hulp te zoeken.

De reden voor de vernauwing in de kransslagaders ligt vaak in atherosclerose, de opbouw van vet en plaque in de slagaderwanden. Factoren zoals een hoge bloeddruk, hoog cholesterol, roken en diabetes vergroten het risico hierop. Regelmatige controle van deze risicofactoren is essentieel.

Wat is de oorzaak van te weinig zuurstof in het bloed?

Oorzaken van te weinig zuurstof in het bloed zijn longziekten zoals COPD en astma, longinfecties zoals longontsteking, hartfalen, bloedarmoede, en problemen met de ademhaling.

Ja man, mijn opa had dat dus ook, die had zwaar COPD. Echt een drama. Hij had altijd zo'n klein metertje voor op z'n vinger, je weet wel, om zijn zuurstof te checken. Zijn saturatie was vaak te laag. Bij hem waren het dus zijn longe die het gewoon niet meer trokken, die namen de zuurstof niet goed meer op.

Maar het kan door een heleboel dingen komen. Echt niet alleen de longen.

• Longziektes natuurlijk, zoals die COPD van m'n opa. Of een flinke longontsteking. Dan is alles gewoon ontstoken en werkt het niet.
• Je hart kan ook de boosdoener zijn. Als je hartfalen hebt, pompt je hart het bloed niet krachtig genoeg rond. Dan kan er wel genoeg zuurstof in je bloed zitten, maar het komt niet waar het wezen moet.
• Of bloedarmoede. Dat is een gemene, want dan adem je prima, maar je hebt te weinig rode bloedcellen om de zuurstof te vervoeren. Dus dan gebeurt er alsnog niks.

Dat die waarde schommelt is zowieso een ding. Als mijn opa alleen al opstond om naar de wc te gaan, dan zag je dat getal op dat metertje meteen kelderen. Dan moest ie echt weer even gaan zitten en rustig ademen. De arts zei dat onder de 95% al iets is om in de gaten te houden. Onder de 90% is het foute boel. Zijn meter ging dan ook altijd piepen. Echt irritant geluid was dat.

Hoe kan je de pompfunctie van je hart verbeteren?

Om de pompfunctie van je hart te verbeteren, beheers je je gewicht, eet je gezond en zoutarm, drink je geleidelijk over de dag, beweeg je regelmatig, drink je geen alcohol en stop je met roken.

Het was ergens begin vorig jaar, ik weet nog precies die woensdagmiddag. De regen tikte tegen het raam, en ik zat daar, uitgeput na een dag werken die eigenlijk niet zo zwaar was geweest. Mijn hart bonkte een beetje onregelmatig, dacht ik, en die trap naar de eerste verdieping voelde alsof ik net een marathon had gelopen. Ik keek in de spiegel: dat buikje hing er toch wel flink, meer dan ik wilde toegeven. Een gevoel van lichte paniek overviel me. Dit kon zo niet langer.

Diezelfde week had ik een afspraak bij de huisarts, eigenlijk voor iets kleins, maar ik besloot het te vragen. "Dokter," zei ik, "ik voel me de laatste tijd zo futloos. Ik maak me zorgen om mijn hart." Haar blik was serieus, direct. Ze knikte. "Je bloeddruk is aan de hoge kant, en je gewicht is een zorgpunt." Dat was de wake-up call die ik nodig had, een klap in mijn gezicht, maar wel eentje die me wakker schudde. Ze gaf me geen vaag advies. Ze was heel duidelijk over wat ik moest doen.

Ik besloot het roer drastisch om te gooien. Niet morgen, niet volgende week, maar meteen. Die avond nog gooide ik de restjes chips en die pakken koekjes de prullenbak in. Ik wist dat het moeilijk zou worden, maar de angst om later echt problemen te krijgen, was groter dan mijn trek in zout en suiker. Mijn doel was helder: mijn hart moest sterker worden, efficiënter pompen.

Hier zijn de dingen die ik toen, en nu nog steeds, heel consequent toepas. Het is geen trucje, het is mijn leven geworden:

• Afvallen was mijn eerste prioriteit. Dat overgewicht drukte letterlijk op alles, ook op mijn hart. Ik ben stap voor stap begonnen, kleine aanpassingen aan mijn eetpatroon en meer bewegen. Elke kilo die eraf ging, voelde als een kleine overwinning, een last die van mijn schouders viel. De energietoename die ik voelde, was verbazingwekkend. Ik weeg nu 10 kilo minder dan toen, en mijn hart voelt zo veel lichter, sterker.

• Mijn eetpatroon heb ik compleet omgegooid. Geen kant-en-klaarmaaltijden meer, geen pakjes en zakjes vol verborgen zouten en suikers. Ik kook nu veel meer zelf, met verse groenten, volkorenproducten en mager vlees of vis. De dokter benadrukte vooral het weinig zout eten. Dat was wennen. Eerst smaakte alles flauw, maar nu proef ik de pure smaken van ingrediënten veel beter. Ik gebruik kruiden en specerijen om smaak toe te voegen.

• Hydratatie is cruciaal, maar met mate. Ik dronk voorheen liters cola light, dacht ik gezond bezig te zijn. Fout. Nu drink ik vooral water, verspreid over de dag. Niet ineens een halve liter wegklokken, maar kleine beetjes, constant. Mijn lichaam voelt hierdoor veel beter gehydrateerd, en mijn nieren hebben minder hard te werken. Dit geleidelijk drinken is echt belangrijk voor je hart.

• Bewegen, bewegen, bewegen. Ik begon met korte wandelingen, elke dag. Eerst was 20 minuten al een opgave. Nu loop ik drie keer per week minstens een uur stevig door, en ik fiets waar ik kan. Die frisse lucht, de hartslag die omhooggaat, het voelt zo goed. Mijn conditie is enorm verbeterd. Ik merk dat mijn hart moeiteloos die inspanningen aankan. Het is een cruciaal onderdeel van het verbeteren van de pompfunctie.

• Alcohol was een harde. Ik genoot best van een biertje of een wijntje in de avond. Maar de dokter was er duidelijk over: geen alcohol. Punt. Het verhoogt de bloeddruk en belast het hart onnodig. Ik mis het soms, zeker in gezelschap, maar mijn gezondheid gaat voor. Ik voel me 's ochtends veel helderder, en mijn slaap is dieper.

• Roken was voor mij gelukkig geen probleem, ik rookte niet. Maar de dokter benadrukte nogmaals dat voor rokers, stoppen met roken het állerbelangrijkste is. De schade die nicotine en teer aan de bloedvaten toebrengen, is catastrofaal voor het hart. Ik heb vrienden gezien die daar echt mee worstelden, en ik weet hoe moeilijk het is, maar het is essentieel.

Het heeft mijn leven veranderd. Ik voel me fitter, scherper, en mijn hart bonkt nu rustig en regelmatig. Die angst van toen? Die is vervangen door een diep gevoel van controle en dankbaarheid. Je moet er echt zelf voor kiezen. Niemand anders kan het voor je doen. De beloning is een gezonder, sterker hart.